Hộp hàng gây bức xúc và cuộc rà soát nguồn gốc
Khâu nhục đóng hộp là món ăn chế biến sẵn được đóng gói để bảo quản và phân phối, nhưng nhãn mác ghi địa danh hay chứng nhận OCOP không tự chứng minh nơi sản xuất. Vụ việc cho thấy người mua cần phân biệt sản phẩm bị phản ánh với đặc sản do cơ sở địa phương làm ra. Tranh cãi khởi phát khi một bài đăng trong nhóm “Hội khâu nhục Lạng Sơn” kể rằng người mua đặt hộp “Bát Khâu nhục Lạng Sơn”, trên bao bì ghi Thất Khê, OCOP 4 sao, khối lượng tịnh 400 g, nhưng mở ra thấy chủ yếu là xương và khoanh chân giò, khác với hình dung từ phần giới thiệu. Phản ánh ấy đáng được xác minh, nhưng cũng không nên vội quy kết cho mọi hộp khâu nhục mang tên Thất Khê. Trọng tâm là truy đúng sản phẩm, nơi làm ra và đơn vị chịu trách nhiệm.
Sau khi UBND tỉnh chỉ đạo, Chi cục Quản lý thị trường Lạng Sơn yêu cầu rà soát cơ sở chế biến, đóng gói, kinh doanh và thu thập dữ liệu rao bán trên mạng xã hội, sàn thương mại điện tử. Trong hai tuần, Đội Quản lý thị trường số 7 kiểm tra hai cơ sở ở Thất Khê và Tràng Định; Đội số 4 rà soát địa bàn và ghi nhận một cơ sở chế biến tại xã Nhân Lý. Các đội chưa phát hiện tại những cơ sở đã kiểm tra hành vi vi phạm về quy cách, chất lượng hay lừa dối khách hàng liên quan đến phản ánh. Đây là kết quả của việc kiểm tra những cơ sở cụ thể, không phải căn cứ để đánh đồng mọi sản phẩm trên mạng với hàng sản xuất tại Lạng Sơn.
Sản phẩm bị phản ánh không có nguồn gốc sản xuất tại địa phương
Kết luận cần đọc đúng phạm vi: lực lượng chức năng xác định sản phẩm Bát Khẩu Nhục Lạng Sơn bị phản ánh không có nguồn gốc sản xuất tại địa phương; tại Lạng Sơn không có cơ sở làm hoặc kinh doanh sản phẩm đúng như mô tả trên mạng. Nói cách khác, đây không phải bằng chứng rằng khâu nhục địa phương nói chung kém chất lượng hay thiếu xuất xứ. Đội Quản lý thị trường số 7 chưa phát hiện vi phạm tại hai cơ sở được kiểm tra, còn rà soát của Đội số 4 cũng không ghi nhận sản phẩm tương tự trong địa bàn phụ trách. Phân biệt hai kết quả ấy quan trọng: một bên là món hàng bị phản ánh, bên kia là hoạt động của các cơ sở địa phương đã được kiểm tra. Gộp chúng thành một kết luận chung sẽ làm tổn hại cả quyền lợi người mua lẫn uy tín người sản xuất chân chính.
Theo thông tin xác minh về vụ việc, sản phẩm có liên quan đến Lê Đức Tùng, giám đốc Công ty TNHH thực phẩm Z FOODDELI ở phường Phú Diễn, Hà Nội. Trong tháng 9/2026, cơ sở sản xuất khoảng 500 sản phẩm mang nhãn “Khau Nhuc That Khe Lang Son” để bán qua mạng; sau khi giao khoảng 150 sản phẩm, cơ sở nhận phản hồi không tốt và hàng bị khách trả lại. Tùng dùng ChatGPT thiết kế nhãn “Khâu nhục Thất Khê Lạng Sơn” rồi thay nhãn lên sản phẩm trước đó; đến ngày 2/10, việc sản xuất dừng lại và hàng tồn bị tiêu hủy. Công an Hà Nội đã lập hồ sơ để tiếp tục xử lý theo quy định. Dùng tên một đặc sản làm nhãn không thể biến hàng hóa thành sản phẩm có xuất xứ từ nơi ấy.
Đặc sản địa phương không nên bị vạ lây
Thông tin về các cơ sở địa phương bổ sung một vế khác của câu chuyện. Lạng Sơn ghi nhận ba cơ sở sản xuất, chế biến khâu nhục đóng hộp và năm cơ sở kinh doanh sản phẩm; ngoài ra còn có hộ nhỏ lẻ bán khâu nhục chế biến sẵn để dùng trực tiếp. Cơ quan quản lý cho biết sản phẩm đóng hộp do các cơ sở tại tỉnh sản xuất, kinh doanh có nhãn mác, hóa đơn chứng từ và xuất xứ rõ ràng theo quy định. Kết luận này nói về hàng hóa từ các cơ sở địa phương được rà soát, không xác nhận nguồn gốc cho hộp hàng bị người mua phản ánh. Tình trạng hồ sơ OCOP cũng cần xem theo từng sản phẩm: có cơ sở từng đạt hạng 3 sao và đang làm thủ tục xin cấp lại sau khi giấy chứng nhận hết hiệu lực. Bởi vậy, con số 4 sao in trên một nhãn hàng không nên được xem là bằng chứng đủ để xác thực.
Vụ việc phơi bày điểm yếu quen thuộc của mua bán thực phẩm trên mạng: hình ảnh, tên địa danh và nhãn chứng nhận có thể tạo cảm giác tin cậy trước khi người mua biết ai sản xuất. Với khâu nhục Thất Khê, điều cần kiểm tra là tên cơ sở, địa chỉ, nhãn hàng hóa, hóa đơn chứng từ và thông tin đơn vị bán; nếu hàng nhận được khác quảng cáo, nên lưu lại bao bì và nội dung giao dịch để phản ánh. Cơ quan quản lý cho biết sẽ tiếp tục giám sát hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm và phối hợp với lực lượng tại Hà Nội xác minh nguồn gốc hàng hóa, dấu hiệu vi phạm. Bảo vệ người mua không đòi hỏi nghi ngờ mọi đặc sản Lạng Sơn, mà cần truy trách nhiệm đúng người bán và minh bạch chứng cứ.
Kết luận: phân biệt nhãn mạo danh với hàng địa phương
Điểm cốt lõi của vụ việc không phải là khâu nhục đóng hộp ở Lạng Sơn đồng loạt không rõ nguồn gốc. Sản phẩm bị người mua phản ánh được xác định không có nguồn gốc sản xuất tại địa phương và có dấu hiệu mạo danh; còn các sản phẩm từ cơ sở địa phương được rà soát có hồ sơ, nhãn hàng và xuất xứ theo thông tin của lực lượng chức năng. Hai kết luận không mâu thuẫn nếu đặt đúng phạm vi. Người tiêu dùng nên chọn hàng ghi rõ nhà sản xuất và đơn vị kinh doanh; nhà bán hàng phải chịu trách nhiệm về thông tin xuất xứ; cơ quan chức năng cần công bố rành mạch kết quả theo từng sản phẩm. Đó là cách bảo vệ quyền lợi người mua mà không để một nhãn hàng giả làm hoen ố danh tiếng đặc sản.
