Vì sao nguy cơ tăng sau ngập lụt?
Ngộ độc thực phẩm sau mưa lũ là tình trạng bệnh phát sinh khi người dân ăn thực phẩm hoặc dùng nước uống bị nhiễm bẩn trong lúc ngập lụt và giai đoạn khắc phục hậu quả. Lũ có thể cuốn chất thải, xác động vật và vi sinh vật vào nguồn nước, nhà bếp, dụng cụ ăn uống, khiến nguy cơ lây bệnh qua thực phẩm và đường tiêu hóa tăng cao. Vì vậy, đừng xem việc nước rút hay thực phẩm trông còn nguyên vẹn là dấu hiệu an toàn. Cục An toàn thực phẩm thuộc Bộ Y tế đã đề nghị các địa phương tăng cường bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng chống ngộ độc sau bão và mưa lũ; hướng dẫn cần ưu tiên cả khu vực đang ngập, bị chia cắt và có nguy cơ cao. Với hộ gia đình, nguyên tắc quan trọng nhất là ngăn nguồn bẩn xâm nhập, không cố tận dụng đồ ăn đáng ngờ.
Nhận diện thực phẩm và nguồn nước rủi ro
Thực phẩm từng tiếp xúc với nước lũ, nước cống hoặc bùn bẩn cần được xem là không an toàn, kể cả khi bao bì còn kín nhưng đã hở, rách hoặc ngấm nước. Bỏ ngay đồ ăn có dấu hiệu hư hỏng, biến chất, mốc, nhớt hay mùi lạ; không nếm thử để kiểm tra. Nước giếng, bể chứa và vòi cấp nước ở khu vực ngập cũng có thể bị ô nhiễm. Không uống hoặc dùng nước chưa xử lý; hãy lọc, khử trùng theo hướng dẫn của cơ quan y tế và đun sôi trước khi uống hay chế biến. Cần thận trọng với thức ăn chín để lâu, nguyên liệu không rõ nguồn gốc và thực phẩm bị mất điện, bảo quản không bảo đảm. Thịt nguội, giò chả có thể nhiễm khuẩn nếu xử lý nhiệt chưa đủ hoặc để lâu ở nhiệt độ thường.
Bảo quản, chế biến và vệ sinh đúng cách
Để phòng ngừa bệnh truyền qua thực phẩm, hãy ăn chín, uống chín và chỉ dùng nước sạch hoặc nước đã xử lý để nấu nướng. Rửa tay trước khi ăn, trước khi chế biến và sau khi đi vệ sinh; dùng dụng cụ, bát đũa sạch, không để thực phẩm chín tiếp xúc với đồ sống hay bề mặt vừa chạm nước bẩn. Bảo quản thực phẩm ở nơi khô, sạch, có che chắn khỏi côn trùng và động vật; thực phẩm cần giữ lạnh thì đưa vào ngăn mát, không để ngoài trong thời gian dài. Với bánh mì có pa tê, thịt nguội, giò chả và rau ăn kèm, nguy cơ có thể đến từ một nguyên liệu nhiễm bẩn hoặc nhiễm chéo khi chế biến. Nếu chưa ăn ngay, bánh mì nên được giữ lạnh và dùng trong ngày; tốt nhất ăn trong vòng 1–2 tiếng sau khi mua. Đây là những bước thiết thực của an toàn thực phẩm mưa lũ và vệ sinh thực phẩm mùa mưa.
Khi nào phải bỏ đồ ăn, làm sạch dụng cụ?
Đừng tiếc thực phẩm đã bị ngập, nhiễm bẩn, hư hỏng hoặc biến chất: bỏ chúng thay vì rửa sơ rồi ăn, bởi nguy cơ không thể đánh giá chỉ bằng mắt thường. Sau khi dọn bếp, rửa kỹ bát đĩa và dụng cụ chế biến bằng nước sạch đã xử lý, làm sạch các bề mặt tiếp xúc thực phẩm rồi để khô trước khi sử dụng lại. Không dùng khăn hay dụng cụ bẩn để lau chùi; tách riêng đồ đã tiếp xúc với nước lũ cho đến khi được làm sạch. Với món ăn có dấu hiệu bất thường, dừng ăn và báo cho những người cùng dùng. Nếu xuất hiện đau bụng, buồn nôn, nôn, tiêu chảy liên tục, sốt hoặc mệt lả, cần đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám kịp thời. Tóm lại, trong an toàn thực phẩm mưa lũ, chọn bỏ món nghi nhiễm bẩn luôn an toàn hơn đánh cược với sức khỏe.
