iPhone cho phép xóa 96% ứng dụng cài sẵn: Android có theo kịp?

Quản lý ứng dụng cài sẵn: vì sao bloatware quan trọng hơn bạn nghĩ

Khả năng quản lý ứng dụng cài sẵn trên smartphone là mức độ mà hệ điều hành cho phép người dùng xóa, vô hiệu hóa hoặc kiểm soát các ứng dụng được cài mặc định khi xuất xưởng, từ đó giảm bloatware, giải phóng dung lượng, hạn chế thu thập dữ liệu nền và tạo trải nghiệm sử dụng gọn gàng hơn. Nhìn từ bên ngoài, iOS thường bị xem là “khép kín”, còn Android nổi tiếng với tính linh hoạt và mở. Tuy nhiên, nghiên cứu mới lại cho thấy hình ảnh đối lập: iPhone cho người dùng quyền xóa ứng dụng sâu rộng hơn nhiều so với phần lớn điện thoại Android. Nếu bạn ưu tiên một máy gọn sạch, ít ứng dụng thừa và muốn tự tay kiểm soát dữ liệu, câu chuyện xóa ứng dụng iPhone so với bloatware Android đáng để cân nhắc trước khi chọn hệ sinh thái.

iPhone: quyền xóa ứng dụng mạnh mẽ, trải nghiệm sạch nhưng vẫn còn giới hạn

Theo báo cáo của Surfshark, một chiếc iPhone xuất xưởng đi kèm tối đa 50 ứng dụng mặc định và người dùng tại EU có thể xóa tới 48 ứng dụng, tương đương 96%, chỉ bắt buộc giữ lại Điện thoại và Cài đặt. Đây là lợi thế rất rõ ràng nếu bạn quan tâm đến việc xóa ứng dụng iPhone để giải phóng dung lượng, giảm ứng dụng chạy ngầm và cắt bớt luồng dữ liệu không cần thiết. Surfshark khuyến nghị người dùng nên chủ động gỡ bỏ các app không dùng đến hoặc chuyển sang giải pháp thay thế chú trọng bảo mật để tự bảo vệ dữ liệu cá nhân. Nói cách khác, trên iOS, bạn có thể gần như "dọn trắng" giao diện khỏi phần mềm dư thừa và xây lại hệ sinh thái theo nhu cầu. Dù vậy, ứng dụng nhà Apple vẫn thu thập trung bình 8 loại dữ liệu/app, cho thấy quyền xóa mạnh mẽ nhưng không đồng nghĩa iPhone hoàn toàn miễn nhiễm lo ngại về dữ liệu.

Android: linh hoạt hệ thống nhưng bị trói bởi bloatware từ nhà sản xuất

Android thường được ca ngợi là nền tảng tự do, cho phép người dùng can thiệp sâu vào thiết bị. Bạn có thể thay launcher, tùy biến giao diện, dùng widget màn hình khóa kiểu mới và thậm chí thực hiện một số thao tác với thiết bị nhà thông minh mà không cần mở khóa điện thoại. Xét trên những khía cạnh này, Android mang đến nhiều tự do hơn và giúp tận dụng widget hiệu quả. Tuy nhiên, khi nói đến quản lý ứng dụng cài sẵn, đặc biệt là bloatware Android, bức tranh không còn đẹp như vậy. Các thiết bị Samsung có tới 88 ứng dụng cài sẵn nhưng chỉ 57% được đánh dấu là có thể gỡ bỏ an toàn, còn điện thoại Google có 71 ứng dụng mặc định nhưng chỉ 38% app được gỡ bỏ mà không ảnh hưởng hệ thống. Nhiều nhà sản xuất còn bắt tay thương mại với bên thứ ba hoặc ép người dùng xài ứng dụng “nhà làm”, khóa quyền gỡ bỏ và biến chúng thành “ký sinh trùng”: ngốn dung lượng, làm nặng máy và khó xóa tận gốc.

Hiệu năng, dữ liệu và widget: trải nghiệm sạch trên iOS hay linh hoạt trên Android?

Xóa ứng dụng không cần thiết trên cả iPhone lẫn Android giúp giải phóng dung lượng bộ nhớ và giảm tải tiến trình chạy ngầm, từ đó hỗ trợ hiệu năng tốt hơn. Một người dùng trung bình cài 60–90 ứng dụng nhưng chỉ mở khoảng 10 app mỗi ngày; phần còn lại có thể âm thầm thu thập dữ liệu nếu không bị gỡ hoặc giới hạn quyền. Dù mức độ khai báo dữ liệu chưa chắc đồng nghĩa gây hại, quyền chủ động gỡ bỏ phần mềm rõ ràng là yếu tố đáng cân nhắc khi lựa chọn smartphone hiện nay. Trên mặt trận widget, Android và iOS có cách triển khai màn hình khóa rất khác nhau: Android cho thêm nhiều widget tùy thích và hỗ trợ một số thao tác trực tiếp không cần mở khóa, trong khi iOS bị giới hạn hơn nhưng đặt widget ở vị trí nổi bật, dễ xem nhanh thông tin quan trọng. Ngược lại, việc đặt widget ở vị trí quá nổi bật cũng không có nhiều ý nghĩa nếu người dùng không thể thực hiện được nhiều thao tác với chúng. Điều này phần nào hạn chế tính hữu ích trên iOS, nhưng Android phải siết lại khi chạm đến nội dung nhạy cảm, nên vẫn buộc người dùng mở khóa trước với nhiều tính năng.

Kết luận: chọn hệ nào để ít bloatware và kiểm soát dữ liệu tốt hơn?

Nhìn toàn cảnh so sánh iOS Android về quản lý ứng dụng cài sẵn, iPhone tạo ra trải nghiệm sạch sẽ hơn hầu hết thiết bị Android hiện nay. Tỷ lệ xóa ứng dụng cài sẵn lên đến 96% tại EU cho thấy Apple, dù kiểm soát hệ điều hành khép kín, lại trao cho người dùng quyền dọn gọn máy mạnh hơn nhiều so với đối thủ. Trong khi đó, bloatware Android chủ yếu đến từ nhà sản xuất và đối tác thương mại, khiến bạn dù dùng nền tảng mở nhưng lại ít quyền gỡ bỏ các app “ký sinh” nhất. Trên khía cạnh widget và tùy biến, Android vẫn hấp dẫn nếu bạn thích can thiệp sâu và khai thác nhiều tính năng ngoài màn hình khóa, còn iOS phù hợp người muốn mọi thứ gọn gàng, ưu tiên lối tắt và thông tin quan trọng xuất hiện ngay trước mắt. Thành thật mà nói, sẽ tốt hơn nếu hai nền tảng kết hợp ưu điểm của nhau: iOS giữ trải nghiệm sạch, còn Android giảm bloatware thương mại. Cho đến khi điều đó xảy ra, lựa chọn của bạn nên dựa vào câu hỏi: bạn coi trọng quyền xóa ứng dụng và kiểm soát dữ liệu đến mức nào.

• Buy the iPhone if bạn ưu tiên khả năng xóa ứng dụng cài sẵn tối đa để giảm bloatware và dọn sạch giao diện máy.
• Skip the iPhone if bạn muốn tự do tuyệt đối trong tùy biến hệ thống và không quá bận tâm đến vài chục ứng dụng mặc định.
• Buy the Android if bạn thích linh hoạt, cần widget màn hình khóa đa dạng và khả năng thao tác với thiết bị nhà thông minh khi máy đang khóa.
• Skip the Android if bạn khó chịu với việc có nhiều ứng dụng nhà sản xuất, đối tác bên thứ ba không thể gỡ bỏ hoàn toàn và lo ngại tác động đến dung lượng, hiệu năng.
• Buy the iPhone if bạn coi trọng quyền chủ động gỡ bỏ phần mềm để hạn chế ứng dụng chạy ngầm và kiểm soát dữ liệu tốt hơn.
• Skip the iPhone if bạn muốn dùng tối đa dịch vụ Google, Samsung và chấp nhận đánh đổi thêm bloatware lấy sự tích hợp sâu trong hệ sinh thái Android.