Từ “săn sale bằng mọi giá” đến mua hàng online thông thái
Mua hàng online thông thái là kiểu mua sắm mà người tiêu dùng không chỉ chú ý đến giá rẻ, mà còn biết xác minh sản phẩm chính hãng, so sánh giá trên nhiều sàn thương mại điện tử, hiểu và sử dụng các chính sách đổi trả – hoàn tiền để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đồng thời tận dụng công cụ số và trí tuệ nhân tạo để ra quyết định mua hàng tự tin và tối ưu giá trị cho mỗi đơn hàng. Khoảng 25% người mua hàng online Việt Nam hiện đã thuộc nhóm “thông thái”, biết xác minh sản phẩm, tối ưu giá trị và bảo vệ quyền lợi. Con số này cho thấy thị trường đang bước qua giai đoạn chạy đua giảm giá đơn thuần sang một cuộc cạnh tranh mới: ai giúp khách hàng mua thông minh hơn, người đó thắng. Khi người tiêu dùng trưởng thành, thương hiệu và sàn TMĐT nếu vẫn coi “giảm càng sâu càng tốt” là vũ khí duy nhất, sớm muộn sẽ bị bỏ lại.
Giá rẻ xuống hạng, hàng chính hãng và độ tin cậy lên ngôi
Điểm đáng chú ý nhất của nhóm mua hàng online thông thái là họ không còn xem giá là ưu tiên số một. Chính người nghiên cứu thị trường Cube cũng nhấn mạnh: mua sắm thông thái “không chỉ nhạy cảm về giá mà còn tiêu dùng có chủ đích, hiểu biết và tự tin tận dụng các quyền lợi, công cụ số hơn khi chốt đơn online”. Nói cách khác, họ sẵn sàng trả cao hơn nếu nhận lại sự an tâm, bảo hành rõ ràng, đổi trả dễ dàng và tránh rủi ro hàng giả. Số liệu cho thấy 59% người tiêu dùng thông thái ở Việt Nam sẵn sàng dành hơn một nửa ngân sách trực tuyến cho gian hàng Mall hoặc chính hãng. Khi shop mall chỉ chiếm 2,79% tổng số shop nhưng tạo ra tới 34,2% tổng giá trị giao dịch trên các sàn lớn, thông điệp rất rõ: niềm tin và hàng chính hãng mới là lợi thế cạnh tranh thật sự, chứ không phải mã giảm giá chóng vánh.
Xác minh sản phẩm chính hãng: kỹ năng sống còn của người mua online
Nếu trước đây nhiều người chốt đơn dựa trên vài dòng mô tả, thì nay người mua hàng online thông thái gần như không mua khi chưa xác minh sản phẩm chính hãng. Báo cáo cho thấy 88% người tiêu dùng thông thái ở Việt Nam thường xuyên tham khảo thêm thông tin bên ngoài sàn TMĐT trước khi quyết định, và tới 92% kiểm tra thêm thông tin về sản phẩm hoặc người bán trước khi mua. Đây là sự thay đổi lớn: người dùng không còn tin tuyệt đối vào lời quảng cáo. Họ đọc review, soi ảnh thật, xem video, kiểm tra xem người đánh giá có thực sự đã mua hay không. 78% người được hỏi nói review ảnh hưởng “rất nhiều” hoặc “khá nhiều” đến lựa chọn của họ. Khi trung bình người mua sẽ tránh sản phẩm dưới khoảng 3,6 sao, rõ ràng quyền lực đã chuyển dần từ người bán sang cộng đồng người mua – và ai che giấu thông tin, người đó thua.
So sánh giá TMĐT và bảo vệ quyền lợi: vũ khí của nhóm thông thái
Nhóm mua hàng online thông thái không bỏ qua giá, nhưng họ so sánh giá TMĐT theo cách khác: không chỉ so tiền, mà so cả gói quyền lợi đi kèm. Họ biết săn mã giảm giá, áp dụng voucher, nhưng cũng đọc kỹ điều kiện đổi trả, thời gian bảo hành, quy trình hoàn tiền. Bốn trụ cột của sự thông thái được xác định là: xác minh, tối ưu giá trị, quyền lợi & bảo vệ, và năng lực số. Về thực tế, điều này có nghĩa là người mua hiểu rõ mình được gì nếu sản phẩm lỗi, giao thiếu, giao chậm. Họ không ngại khiếu nại, mở tranh chấp, yêu cầu hoàn tiền đúng quy định. Đó là cách bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng bằng công cụ sẵn có. Khi gần một nửa người dùng Việt đã hoặc sắp đạt mức thông thái, bất kỳ thương hiệu nào né tránh minh bạch, thiếu chăm sóc sau bán hàng sẽ bị soi rất kỹ – và bị loại khỏi giỏ hàng chỉ bằng vài cú click.
AI và nhiệm vụ mới của sàn TMĐT: hỗ trợ người dùng mua khôn hơn
Thương mại điện tử đang bước vào giai đoạn tăng trưởng sâu: không phải kéo thêm người dùng mới bằng flash sale, mà giúp người hiện tại mua hàng online thông thái hơn. AI trở thành công cụ quan trọng trong quá trình này. Người dùng đã có thói quen hỏi AI trước khi mua vì công nghệ này tổng hợp sẵn thông tin, gợi ý lựa chọn, lọc ra những điểm mạnh – yếu của từng sản phẩm. Một số sàn TMĐT cho phép tìm kiếm bằng văn bản hoặc hình ảnh, đồng thời dùng AI tổng hợp đánh giá để người dùng ra quyết định nhanh hơn và rút ngắn thời gian xử lý đổi trả, hoàn tiền. Về dài hạn, chuyên gia khuyến nghị các nền tảng và nhà bán hàng phải dịch chuyển ngân sách từ giảm giá thuần túy sang xây dựng sự an toàn, an tâm và trải nghiệm toàn diện trước – trong – sau mua. Người tiêu dùng đã thay đổi; nếu hệ sinh thái số không thay đổi cùng họ, tăng trưởng sẽ sớm chững lại.
