An toàn số phải bắt đầu từ kỹ năng thực hành
Kỹ năng an toàn số là khả năng nhận biết nguy cơ trên Internet, bảo vệ thông tin và tài khoản cá nhân, đồng thời biết dừng tương tác và tìm người hỗ trợ khi gặp tình huống đáng ngờ. Đây không còn là kiến thức phụ trợ: với trẻ em, đó là một phần thiết yếu của việc học và sinh hoạt trong môi trường trực tuyến.
Ngày 14/11, Công an tỉnh Lâm Đồng tổ chức workshop “Cùng em kết nối an toàn” tại Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và Trung học cơ sở Thuận An, xã biên giới Thuận An; đây là hoạt động mở đầu chuỗi 6 chương trình hưởng ứng Chiến dịch “Không một mình” năm 2026 trên địa bàn tỉnh. Sự kiện thu hút 1.020 học sinh, gồm 420 em của trường Thuận An và 600 em thuộc Phân hiệu Trường Trung học cơ sở Nguyễn Huệ tại xã này. Quy mô ấy cho thấy an toàn mạng học sinh cần được dạy như kỹ năng đời thường, không thể chỉ dừng ở lời nhắc chung chung “hãy cẩn thận”.

Từ lời mời kết bạn đến những quyết định bảo vệ mình
Internet mở ra cơ hội học tập, kết nối và sáng tạo cho trẻ em, thanh thiếu niên, nhưng cũng là nơi có tin giả, lừa đảo, đánh cắp dữ liệu, dụ dỗ và xâm hại trực tuyến. Những rủi ro ấy có thể khởi đầu bằng một lời mời kết bạn, một đường dẫn không rõ nguồn gốc hay yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân. Vì vậy, phòng chống xâm hại mạng hiệu quả không thể chỉ dựa vào việc cấm đoán: học sinh cần biết nhận diện dấu hiệu nguy hiểm và lựa chọn bước ứng phó cụ thể.
Thay vì nghe giảng một chiều, các em xử lý tình huống giả định, trả lời câu hỏi tương tác và thực hành cách ứng phó khi bị tiếp cận, dụ dỗ, đe dọa hoặc yêu cầu tiết lộ dữ liệu. Các em được hướng dẫn bảo vệ tài khoản, từ chối hoặc dừng trao đổi, chặn và báo cáo tài khoản đáng ngờ, rồi tìm hỗ trợ khi xảy ra sự cố. Đây là điểm mạnh của chương trình: chuyển cảnh báo thành những thao tác có thể nhớ và làm được khi gặp nguy cơ thật.
Đưa kỹ năng an toàn số đến địa bàn biên giới
Việc chọn xã biên giới Thuận An làm điểm khởi đầu mang ý nghĩa thiết thực: học sinh vùng biên cũng cần được chuẩn bị để tham gia không gian số an toàn, thay vì chỉ được tiếp cận thông tin sau khi sự cố xảy ra. Một buổi workshop không thể xóa bỏ mọi rủi ro, nhưng cách dạy bằng tình huống, trò chơi và giao lưu giúp nội dung gần với trải nghiệm của học sinh hơn. Đây cũng là cách để các em mạnh dạn hỏi và chia sẻ, thay vì mặc định rằng mình phải tự xử lý mọi chuyện.
Điều đáng lưu tâm là nhiều em có xu hướng im lặng khi gặp trải nghiệm tiêu cực trên mạng; thiếu người lắng nghe có thể khiến tổn thương kéo dài và ảnh hưởng đến học tập, sự phát triển. Vì thế, kỹ năng tự bảo vệ cần đi cùng một mạng lưới hỗ trợ: gia đình, nhà trường và lực lượng chức năng. Chương trình cũng nhấn mạnh “5 phút cùng em”, khuyến khích phụ huynh trò chuyện, lắng nghe con về những gì các em gặp trên mạng.

Hiệu quả cần được nối tiếp sau workshop
Một buổi tập huấn chỉ tạo được tác động bền vững nếu những kỹ năng vừa học được nhắc lại và thực hành trong lớp học, ở nhà. Theo kế hoạch, sau chương trình tại Thuận An, Công an tỉnh Lâm Đồng sẽ tổ chức thêm 5 workshop tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh. Bước tiếp theo nên là duy trì nội dung an toàn số trong sinh hoạt trường học và giúp học sinh biết rõ có thể tìm ai khi bị đe dọa, bắt nạt hoặc xâm phạm quyền riêng tư.
Giá trị lớn nhất của “Cùng em kết nối an toàn” không nằm ở việc khiến trẻ sợ Internet, mà ở chỗ giúp các em sử dụng mạng với hiểu biết và biết rằng mình không đơn độc. Khi học sinh vùng biên được trang bị kỹ năng an toàn số, người lớn cũng cần làm phần việc của mình: lắng nghe không phán xét, phản hồi kịp thời và phối hợp để bảo vệ trẻ. Đó mới là nền tảng để kết nối trực tuyến không trở thành tổn thương.







