Đắp lá không phải cách chữa an toàn
Loét da mạn tính là vết thương không liền theo tiến triển bình thường và kéo dài trên 4 tuần dù đã được chăm sóc y tế phù hợp; tình trạng này có thể bắt nguồn từ rối loạn tuần hoàn, bệnh tĩnh mạch, đái tháo đường, tổn thương thần kinh hoặc tì đè. Vì vậy, đắp lá chữa vết thương không chỉ là một lựa chọn thiếu căn cứ: lá hái ngoài môi trường có thể mang bụi bẩn, vi khuẩn và tác nhân gây bệnh, còn một số loại cây có thể gây kích ứng, viêm da tiếp xúc hoặc tổn thương mô mềm, thậm chí dẫn đến hoại tử. Hai ca bệnh cho thấy hậu quả có thể khác nhau nhưng cùng đáng lo: một vết loét mạn tính bị bỏ mặc trong thời gian dài và một tổn thương cấp tính trở nặng sau khi đắp lá ớt. Không nên xem mẹo dân gian là phương án thay thế cho đánh giá y tế.
Hai ca bệnh, cùng một cảnh báo
Một phụ nữ trên 65 tuổi có tiền sử viêm tắc tĩnh mạch chi dưới tự đắp, ngâm và uống thuốc đông y khi vết loét ở mặt trong cẳng chân trái xuất hiện. Sau khoảng 2 năm không cải thiện, bà được ghi nhận có ổ loét sâu khoảng 8 × 5,5 cm, bờ nham nhở, chảy dịch, vùng da quanh tím và sưng nề. Trường hợp khác, một phụ nữ 65 tuổi bị sưng chân và sốt sau khi cảm thấy đau nhói; sau khi được đắp lá ớt, bà đau rát, rồi xuất hiện bọng nước. Khi nhập viện, chân sưng nề, thâm đen trên diện rộng và có nhiều bọng nước chứa dịch sẫm màu. Bác sĩ cảnh báo tổn thương và hoại tử có thể lan rộng, kéo theo nhiễm trùng, nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm khuẩn và nguy cơ tử vong. Đây không phải chuyện nên chờ xem liệu lá có tác dụng hay không.
Vết loét chân kéo dài không chỉ là vấn đề ngoài da
Vết loét chân kéo dài có thể là dấu hiệu của bệnh lý nền, đặc biệt khi người bệnh có suy giảm tuần hoàn hoặc bệnh tĩnh mạch. Đái tháo đường, bệnh lý thần kinh gây mất cảm giác và tì đè kéo dài cũng có thể góp phần làm vết thương khó lành. Vết loét mạn tính có thể gây đau, ảnh hưởng sinh hoạt, tăng nguy cơ nhiễm khuẩn và khiến điều trị phức tạp hơn. Trong ca bệnh có huyết khối tĩnh mạch sâu, bác sĩ xây dựng kế hoạch điều trị vết loét gồm kháng sinh theo chỉ định, cắt lọc làm sạch, hút áp lực âm để kiểm soát dịch tiết và hỗ trợ hình thành mô hạt, đồng thời tiếp tục điều trị chống đông theo chuyên khoa; ghép da được dự kiến khi nền vết thương thuận lợi. Điều đó cho thấy xử lý đúng nguyên nhân và chăm sóc chuyên môn quan trọng hơn việc thử nhiều cách đắp, ngâm tại nhà.
Khi nào cần đi khám và nên làm gì?
Hãy đến cơ sở y tế sớm nếu có vết loét bất thường, không liền, tái phát hoặc đi kèm đau, sưng nề hay đổi màu da ở chi dưới. Với tình trạng sưng đau tăng nhanh, bọng nước, da thâm đen hoặc tổn thương lan rộng sau khi đắp lá, cần đi cấp cứu; đừng chờ vết thương tự ổn. Người bệnh không nên tự đắp, ngâm, bôi thuốc không rõ thành phần, cũng không tự cắt lọc, nặn ép hay xử lý sâu vào đáy vết loét. Với vết thương nhỏ, có thể rửa nhẹ bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý rồi che bằng gạc sạch, nhưng đây không phải cách điều trị thay thế cho vết loét mạn tính. Nếu đột ngột khó thở, đau ngực hoặc ngất, cần gọi cấp cứu vì đó có thể là dấu hiệu biến chứng huyết khối nguy hiểm. Kết luận rất rõ: đừng đắp lá lên vết loét; hãy để nhân viên y tế xác định nguyên nhân và hướng điều trị.
