Kỷ lục nhiệt độ là tín hiệu cảnh báo khí hậu
El Niño rất mạnh là trạng thái khí hậu tự nhiên làm thay đổi nhiệt độ mặt biển và tác động đến hoàn lưu khí quyển, qua đó có thể làm biến đổi nhiệt độ và lượng mưa theo mùa. Đây là bối cảnh cần được nhìn cùng những kỷ lục nhiệt độ Việt Nam vừa ghi nhận, thay vì xem nắng nóng như một diễn biến tách rời.
Chiều 2/11/2026, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn quốc gia công bố đánh giá khí hậu tháng 10 và nhận định cho giai đoạn tháng 11/2026 đến tháng 1/2027. Số liệu cho thấy nhiệt độ trung bình toàn quốc trong tháng 10 là 26,3°C, cao hơn trung bình nhiều năm 1,74°C và là mức cao nhất trong chuỗi quan trắc kể từ năm 1961. Con số này biến một tháng nóng bất thường thành dấu mốc đáng lưu tâm: nền nhiệt đang vượt xa chuẩn khí hậu, trong khi triển vọng El Niño còn duy trì cường độ rất mạnh.
Nắng nóng kỷ lục không chỉ là một con số
Trong tháng 10, 61 trạm ghi nhận nhiệt độ cao nhất tuyệt đối trong ngày đạt hoặc vượt kỷ lục cùng thời kỳ; 98 trạm có nhiệt độ trung bình tháng đạt hoặc vượt mức lịch sử, trong đó 87 trạm thuộc Bắc Bộ. Riêng nhiệt độ trung bình tháng tại Bắc Bộ cao hơn chuẩn từ 2–3°C, còn phần lớn các khu vực khác cao hơn 1–2°C. Quy mô ghi nhận này cho thấy nắng nóng kỷ lục không giới hạn ở một vài điểm đo.
Dự báo, tháng 11 nhiệt độ trung bình cả nước phổ biến cao hơn chuẩn nhiều năm từ 1–2°C. Tháng 12 và tháng 1, mức chênh lệch dự kiến là 0,5–1,5°C trên cả nước, riêng Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có thể cao hơn 1–2°C. Với người dân, điều đó đồng nghĩa cần tính đến những ngày nóng trái mùa trong sinh hoạt và sản xuất, thay vì mặc định thời tiết sẽ dịu nhanh khi chuyển mùa.
Thiếu mưa làm tăng sức ép hạn mặn Nam Bộ
Điều đáng ngại không dừng ở nhiệt độ. Dự báo lượng mưa tại Nam Bộ phổ biến 80–150 mm trong tháng 11, giảm còn 20–40 mm trong tháng 12 và khu vực này phổ biến ít mưa vào tháng 1/2027. Khi mưa giảm trong lúc nhiệt độ dự kiến cao hơn trung bình, nguồn nước có thể chịu thêm áp lực; vì vậy hạn mặn Nam Bộ là rủi ro cần được theo dõi và chuẩn bị, không nên chờ đến khi thiếu nước mới ứng phó.
Đây là đánh giá về nguy cơ, không phải khẳng định hạn mặn chắc chắn sẽ xảy ra ở mức cụ thể nào. Nhưng chuỗi dự báo ít mưa vào đầu năm đặt ra lý do thực tế để địa phương, hộ sản xuất và người dân chú ý hơn tới nguồn nước, cập nhật diễn biến khí tượng và chủ động sử dụng nước tiết kiệm. Nắng nóng kéo dài cùng mưa hụt có thể tạo sức ép đồng thời lên sinh hoạt và sản xuất.
Chủ động trước một mùa thời tiết lệch chuẩn
Trong giai đoạn tháng 11/2026 đến tháng 1/2027, cơ quan khí tượng dự báo El Niño duy trì cường độ rất mạnh với xác suất 96%; xác suất đạt cường độ mạnh là 4%. Ở Bắc Bộ, mưa tháng 11–12 có xu hướng cao hơn trung bình nhiều năm, nhưng Trung Bộ phổ biến thiếu hụt mưa; Cao nguyên Trung Bộ cũng được dự báo mưa ít dần. Bức tranh không đồng đều này nhắc rằng ứng phó phải theo vùng, không thể dùng một nhận định chung cho cả nước.
Không khí lạnh có khả năng hoạt động yếu hơn trung bình nhiều năm, khiến rét đậm, rét hại xuất hiện muộn và số ngày rét phổ biến thấp hơn. Dù vậy, các đợt rét mạnh ngắn ngày vẫn có thể xảy ra. Kết luận cần rút ra là rõ ràng: các kỷ lục nhiệt độ đã xác nhận một mùa khí hậu bất thường, còn dự báo mưa ít khiến rủi ro hạn mặn Nam Bộ đáng được chuẩn bị từ sớm. Theo dõi cảnh báo chính thức và bảo vệ nguồn nước là việc thiết thực hơn chờ thời tiết tự cân bằng.
