Mức giảm gắn với khoản thuế trong giá cơ sở
Giá xăng E10 là giá bán lẻ của xăng sinh học E10 RON95-III, được hình thành từ giá cơ sở và các khoản thuế, chi phí liên quan; vì vậy thay đổi thuế có thể tác động trực tiếp đến mức người mua trả tại cây xăng. Mức giảm gần 1.600 đồng mỗi lít được thông tin sau phương án đưa thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0%, nhưng cần phân biệt con số áp dụng với mức ước tính nêu trước đó. Theo số liệu của kỳ điều hành ngày 29/10, phần thuế tiêu thụ đặc biệt tính trong giá cơ sở của E10 là 1.575 đồng mỗi lít. Đây là căn cứ giải thích vì sao mức giảm của E10 thấp hơn con số gần 1.800 đồng được nhắc đến trong đề xuất; hai mức không mâu thuẫn mà phản ánh khoản thuế khác nhau giữa từng loại xăng.
Đáng chú ý, giá xăng ngày 1/11 không nên được hiểu là tự động giảm đúng bằng một con số dự báo trước đó. Giá bán lẻ thực tế còn phụ thuộc việc tính lại giá cơ sở và các yếu tố cấu thành giá tại thời điểm chính sách có hiệu lực. Vì thế, thông tin về mức giảm gần 1.600 đồng của E10 cần được đọc như kết quả gắn với khoản thuế trong giá cơ sở, thay vì coi con số gần 1.800 đồng là cam kết áp dụng đồng loạt.
Đề xuất trước đó là một khoảng ước tính
Con số gần 1.800 đồng mỗi lít xuất phát từ phép tính cho cả E5 và E10, không phải mức giảm riêng của E10. Ở kỳ điều hành ngày 29/10, thuế tiêu thụ đặc biệt trong giá cơ sở của E5 RON92 là 1.804 đồng mỗi lít, còn E10 RON95-III là 1.575 đồng mỗi lít, thấp hơn 229 đồng. Do đó, ước tính trước khi chính sách được xem xét đưa ra khoảng giảm 1.575–1.804 đồng mỗi lít cho hai loại xăng sinh học. Với E10, mức gần 1.600 đồng phù hợp hơn với khoản thuế đang tính cho chính mặt hàng này; lấy mốc gần 1.800 đồng làm chuẩn cho E10 sẽ gây nhầm lẫn.
Bối cảnh giá cũng đáng lưu ý: từ 15 giờ ngày 29/10, E5 RON92 tăng 666 đồng lên mức tối đa 26.027 đồng mỗi lít, còn E10 RON95-III tăng 521 đồng lên 25.734 đồng mỗi lít. Những mức này là giá tại kỳ điều hành trước thông tin về việc giảm thuế, không phải giá sau khi chính sách có hiệu lực. So sánh đúng cần đặt khoản thuế của từng loại cạnh nhau, thay vì đối chiếu hai thông báo như thể chúng mô tả cùng một thời điểm.
Từ yêu cầu rà soát đến tác động với người mua
Mức giảm được thông tin sau một quá trình rà soát, chứ không phải một phép trừ đã được chốt ngay từ khi nêu đề xuất. Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng yêu cầu Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Công thương, Bộ Tư pháp và các cơ quan liên quan đánh giá cơ sở pháp lý, thẩm quyền, tác động và tính khả thi của phương án đưa thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng về 0%. Thời gian dự kiến áp dụng được nêu là từ ngày 1/11/2026 đến hết ngày 31/3/2027; Bộ Tài chính được yêu cầu báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định trước ngày 1/11.
Với người đổ xăng E10, điều đáng quan tâm là khoản thuế được loại khỏi giá cơ sở không đồng nghĩa giá bán lẻ cuối cùng luôn giảm chính xác từng ấy. Cơ quan chức năng còn phải tính lại giá cơ sở và các yếu tố cấu thành giá khi chính sách có hiệu lực. Vì vậy, thông tin xăng E10 giảm giá gần 1.600 đồng mỗi lít là điểm tham chiếu cụ thể hơn cho E10 so với mức gần 1.800 đồng của đề xuất chung. Kết luận nên rõ ràng: mức giảm của E10 gắn với 1.575 đồng thuế trong giá cơ sở, còn giá thực tế vẫn phụ thuộc kỳ điều hành và cách tính khi chính sách được triển khai.
