Tiêm chủng là một phần của chăm sóc tim mạch
Tiêm chủng trong chăm sóc tim mạch là biện pháp dự phòng giúp người mắc bệnh tim giảm nguy cơ mắc một số bệnh truyền nhiễm, qua đó góp phần hạn chế những yếu tố có thể làm bệnh nền trở nặng. Đây không phải phần việc tách rời khỏi điều trị tim mạch, mà nên được xem xét trong kế hoạch chăm sóc theo từng người bệnh. Nhiễm trùng, nhất là nhiễm trùng đường hô hấp, có thể làm tăng phản ứng viêm, stress oxy hóa, rối loạn chức năng nội mô và tình trạng tăng đông; những biến đổi này làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, suy tim, đột quỵ và tử vong do bệnh tim mạch. Vì thế, tiêm chủng bệnh tim mạch không nên bị xem là việc phụ chỉ dành cho mùa dịch. Đây là một lựa chọn dự phòng cần được bàn bạc cùng các biện pháp quản lý bệnh nền, thay vì chỉ được cân nhắc sau khi người bệnh đã nhiễm bệnh hoặc nhập viện.
Nhiễm trùng có thể làm bệnh đang ổn định chuyển nặng
Mối liên hệ giữa nhiễm trùng và tim mạch thể hiện rõ qua những ca bệnh tưởng như khởi đầu bằng cảm cúm. Một phụ nữ 67 tuổi mắc suy tim, tăng huyết áp và bệnh mạch vành từng ổn định với điều trị, không phải nhập viện trong sáu tháng. Sau khoảng một tuần ho, mệt và khó thở nhẹ, bà phải nhập viện vì nhiễm trùng hô hấp cấp kèm suy tim cấp; xét nghiệm xác định tác nhân là virus hợp bào hô hấp (RSV). Trường hợp này là lời nhắc rằng tình trạng tim ổn định không đồng nghĩa người bệnh được miễn nhiễm trước tác động của bệnh truyền nhiễm. Theo thông tin được trình bày tại Đại hội Tim mạch Toàn quốc lần thứ 20, ở người từ 65 tuổi trở lên mắc bệnh động mạch vành, tỷ lệ nhập viện do RSV có thể cao gấp 6,5 lần. Phòng biến chứng tim mạch vì vậy cần tính đến cả những nguy cơ khởi phát từ nhiễm trùng.
Ưu tiên dự phòng cho người cao tuổi và đa bệnh nền
Người cao tuổi mắc bệnh tim mạch, nhất là người cùng lúc có nhiều bệnh nền, cần được chú ý khi lập kế hoạch dự phòng vì nguy cơ nhiễm trùng nặng và mất bù tim mạch cao hơn. Nhóm này không nên chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới trao đổi về cách phòng bệnh. Một trường hợp khác được chia sẻ tại hội nghị là người đàn ông từng ghép tim, phải dùng thuốc ức chế miễn dịch lâu dài, sau đó mắc zona thần kinh. Ca bệnh nhấn mạnh rằng nguy cơ truyền nhiễm không chỉ giới hạn ở bệnh đường hô hấp; tiền sử bệnh và tình trạng điều trị cũng có thể ảnh hưởng đến cách bác sĩ cân nhắc dự phòng. Chăm sóc tim mạch toàn diện vì thế cần nhìn rộng hơn việc theo dõi triệu chứng tim: phòng ngừa những yếu tố có thể khởi phát biến chứng cũng cần được đưa vào trao đổi định kỳ, với kế hoạch phù hợp cho từng người.
Trao đổi với bác sĩ trước khi quyết định tiêm
Chủ động phòng bệnh không có nghĩa là tự chọn loại vắc-xin hoặc tự đặt lịch tiêm theo lời khuyên chung. Việc đánh giá và tư vấn cần dựa trên tình trạng sức khỏe, tiền sử bệnh và chỉ định chuyên môn của từng người; người bệnh không nên tự quyết định tiêm hoặc trì hoãn tiêm mà cần hỏi nhân viên y tế. Khi đi khám, người bệnh có thể chủ động nêu tuổi, các bệnh tim mạch và bệnh nền đang mắc, tiền sử ghép tạng hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch, đồng thời hỏi những mũi tiêm nào phù hợp và thời điểm nào nên thực hiện. Đây là cách biến dự phòng từ lời nhắc chung thành một phần cụ thể trong chăm sóc cá nhân. Tiêm chủng không thay thế điều trị tim mạch, nhưng có thể được bác sĩ cân nhắc như một lớp bảo vệ bổ sung trước một số bệnh truyền nhiễm. Kết luận rõ ràng: hãy đưa câu hỏi về tiêm chủng vào lần khám tiếp theo, thay vì tự quyết hoặc bỏ qua.
