AI đang tạo cú hích giá cả mới
Đầu tư AI gây lạm phát là hiện tượng chi tiêu để xây trung tâm dữ liệu, mở rộng năng lực điện toán và sản xuất thiết bị AI làm nhu cầu về năng lượng, vật liệu cùng lao động tăng nhanh hơn nguồn cung. Đây không còn là câu chuyện riêng của ngành công nghệ: áp lực có thể lan sang các lĩnh vực cung ứng liên quan khi nguồn lực trở nên khan hiếm hơn. Các tập đoàn công nghệ lớn vẫn đẩy mạnh đầu tư bất chấp triển vọng chi phí vay tăng, khiến tác động kìm hãm nhu cầu từ lãi suất cao yếu đi ở chính nơi đang thúc đẩy nhu cầu. Chủ tịch Fed Kevin Warsh tuần trước thừa nhận tại cuộc họp của Quỹ Tiền tệ Quốc tế ở Thái Lan rằng đầu tư AI là một cú sốc đối với giá cả và nhu cầu. Nhận định này đáng chú ý: AI có thể nâng năng suất về sau, nhưng hiện tại đang làm bài toán đưa lạm phát về mục tiêu 2% thêm phức tạp.
Lãi suất cao không chạm tới mọi doanh nghiệp như nhau
Nghịch lý của làn sóng đầu tư AI lạm phát nằm ở chỗ những doanh nghiệp tạo thêm sức ép giá cả lại có thể ít nhạy cảm với chi phí vay hơn phần còn lại của nền kinh tế. Các tập đoàn có nguồn lực tài chính dồi dào tiếp tục xây trung tâm dữ liệu, mở rộng hệ thống điện toán, mua chip và đầu tư hạ tầng năng lượng. Khi nhu cầu vượt khả năng cung ứng, áp lực giá cả công nghệ có thể lan ra ngoài chuỗi cung ứng trực tiếp; Chủ tịch Fed Chicago Austan Goolsbee đã cảnh báo về dấu hiệu lan tỏa này. Ngược lại, doanh nghiệp nhỏ thường phải vay để duy trì vốn lưu động hoặc mở rộng sản xuất, nên chi phí vốn tăng có thể buộc họ hoãn đầu tư. Vì vậy, chính sách lãi suất Fed có thể làm chậm những doanh nghiệp ít có khả năng chống chịu, trong khi chưa chắc làm dịu được nhịp chi tiêu của các tập đoàn công nghệ.
Hộ gia đình có thể gánh phần lớn sức ép
Nếu lạm phát từ đầu tư AI kéo dài, Fed có thể phải duy trì lãi suất cao hoặc cân nhắc tăng thêm. Nhưng công cụ này truyền dẫn không đồng đều: doanh nghiệp nhỏ chịu chi phí vay cao hơn, còn người tiêu dùng phụ thuộc tín dụng phải dành thêm thu nhập để trả nợ, khiến sức mua suy yếu. Trên thị trường nhà ở, khoản vay mua nhà đắt hơn có thể kìm nhu cầu, kéo theo hoạt động xây dựng và các ngành liên quan giảm tốc. Đây là cái giá xã hội của việc dùng một công cụ chung để kiềm chế áp lực phát sinh từ một nhóm doanh nghiệp có tiềm lực đặc biệt. Cuộc họp chính sách ngày 27–28/10 được dự báo giữ lãi suất trong khoảng 3,75–4,00%, dù các quan chức vẫn tranh luận về khả năng tăng thêm và mức độ điều chỉnh. Fed cần cân bằng kiểm soát giá cả với việc không làm suy yếu quá mức những doanh nghiệp và gia đình vốn đã nhạy cảm với tín dụng.
