Từ Train to Busan đến tham vọng phim Hàn Quốc toàn cầu kiểu mới
Paradise Lost là một phim độc lập Hàn Quốc thuộc thể loại tâm lý giật gân do Yeon Sang-ho đạo diễn, được sản xuất với ê-kíp nhỏ và ngân sách hạn chế nhưng lại đạt thành tích thu hồi vốn trước khi phát hành trong nước nhờ chiến lược bán quyền phim quốc tế hiệu quả, trở thành ví dụ tiêu biểu cho khả năng cạnh tranh toàn cầu của phim Hàn Quốc ngân sách thấp. Yeon Sang-ho vốn được biết đến như một tác giả của những câu chuyện có quy mô lớn, từ đại dịch zombie trên tàu cao tốc đến cả một bán đảo hoang tàn. Với Yeon Sang-ho Paradise Lost, ông chủ động đi ngược lại hình ảnh đó, chọn một dự án nhỏ, thân mật hơn, nhưng tham vọng về thị trường lại rộng hơn. Thay vì chờ phòng vé nội địa, ông biến thị trường quốc tế thành điểm xuất phát, đặt câu hỏi: phim Hàn Quốc toàn cầu có nhất thiết phải đắt đỏ và hoành tráng?
Paradise Lost: Thu hồi vốn từ 118 quốc gia và ý nghĩa của con số
Điểm gây chú ý nhất của Yeon Sang-ho Paradise Lost không nằm ở kỹ xảo hay dàn sao, mà ở cách bộ phim được bán ra thế giới. Trước khi chiếu tại bất kỳ rạp Hàn Quốc nào, doanh thu từ bán quyền phim quốc tế đã vượt chi phí sản xuất, với tổng cộng 118 quốc gia mua quyền phát hành. Đây là một câu chuyện hiếm thấy ngay cả với các bom tấn, càng ấn tượng hơn với một dự án low-budget. Theo thông tin được công bố, CJ ENM đã phân phối phim sang hơn 100 thị trường, trong đó có Nhật Bản, Pháp và Bắc Mỹ. Cách chia nhỏ lãnh thổ, bán cho nhiều nhà phát hành khác nhau cho thấy mô hình kinh doanh linh hoạt: phim độc lập Hàn Quốc không cần một hợp đồng khổng lồ, mà cần một mạng lưới đối tác tin vào tiềm năng câu chuyện.
Chiến lược festival và Hawaii: cửa ngõ cho phim độc lập Hàn Quốc
Thành công của Paradise Lost không chỉ đến từ số lượng hợp đồng, mà còn từ cách Yeon Sang-ho và nhà sản xuất dùng các liên hoan phim như bệ phóng. Bộ phim có các suất chiếu kín vé tại Toronto (hạng mục Special Presentations) và Busan (Gala Presentation), trước khi có buổi ra mắt tại Mỹ trong chương trình Spotlight on Korea của Liên hoan phim quốc tế Hawaii. Việc chọn Hawaii – một festival có vị thế cầu nối giữa châu Á và Bắc Mỹ – là bước đi khôn ngoan: nó củng cố hình ảnh phim Hàn Quốc toàn cầu, nhưng vẫn giữ được nhãn “tác phẩm nghệ sĩ” thay vì thuần túy thương mại. Lịch phát hành cũng được thiết kế theo trục quốc tế: phim mở màn tại Hàn Quốc ngày 21/10, sau đó lần lượt đến Đài Loan, Singapore, Bắc Mỹ, Việt Nam và Indonesia trong cùng một chuỗi ngày công chiếu liên tiếp.
Câu chuyện gia đình, ngân sách nhỏ và sức hút với nhà phát hành quốc tế
Paradise Lost được quay với khoảng 20 thành viên ê-kíp, sử dụng số tiền thu được từ thành công của phim độc lập The Ugly. Yeon Sang-ho gọi dòng phim low-budget mới của mình là “món đồ chơi” và tuyên bố sẽ chơi với nó cho đến khi hỏng – một thái độ cho thấy ông coi đây là sân thử nghiệm sáng tạo, không bị ràng buộc bởi áp lực doanh thu nội địa. Nội dung phim xoay quanh So-young, người mẹ mất con trong vụ chiếc xe buýt chở trẻ em biến mất, sống cùng chương trình thực tế tăng cường tái tạo hình ảnh đứa trẻ, cho đến khi cậu con trai trở về trong hình hài một người xa lạ. Chính sự kết hợp giữa đề tài công nghệ, cảm xúc gia đình và nỗi đau mẫu tử đã được phía phát hành nhận định là yếu tố giúp phim “có sức cộng hưởng vượt biên giới văn hóa” và thu hút các nhà phân phối quốc tế.
Bài học từ Paradise Lost và đối chiếu với hiện tượng Trại buôn người
Nếu Paradise Lost chứng minh phim độc lập Hàn Quốc có thể thắng nhờ bán quyền phim quốc tế, thì Trại buôn người lại là ví dụ về cách một phim Việt Nam thắng lớn trên sân nhà. Sau gần một tháng phát hành, Trại buôn người đạt doanh thu hơn 450 tỷ đồng với 5,3 triệu lượt khán giả, trở thành phim Việt ăn khách nhất từ đầu năm và vượt Thỏ ơi của Trấn Thành. Trong khi Yeon Sang-ho dùng festival và mạng lưới phát hành toàn cầu để bảo đảm thu hồi vốn, ê-kíp Trại buôn người lại chọn cine-tour, tiếp xúc trực tiếp với khán giả, thậm chí chuẩn bị thêm bản T13 để tiếp cận nhóm học sinh dễ bị lừa đảo trực tuyến. Hai chiến lược khác nhau nhưng cùng một điểm chung: đặt câu chuyện xã hội và cảm xúc con người làm trung tâm. Bài học ở đây khá rõ ràng: muốn chinh phục thị trường – nội địa hay quốc tế – phim phải chạm được vào nỗi lo và kỳ vọng của người xem.
