Lợi thế FDI chỉ có giá trị khi thành phố kết nối được thị trường
FDI TP.HCM là dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào một đô thị có quy mô thị trường lớn, khả năng liên kết các trung tâm sản xuất và dịch vụ, cùng vị trí hướng ra chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu. Muốn biến những lợi thế ấy thành dự án cụ thể, thành phố phải kết nối hiệu quả các cực tăng trưởng mới thay vì chỉ dựa vào sức hút của khu vực trung tâm. Tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 diễn ra ở TP.HCM từ ngày 26 đến 29-10, lãnh đạo các tập đoàn đa quốc gia đã nhấn mạnh vai trò của kết nối và điều kiện đầu tư. Ông Angus Liew Bing Fooi, Chủ tịch điều hành Gamuda Land Việt Nam, đánh giá việc hợp nhất TP.HCM, Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu mở rộng không gian phát triển và tạo thêm điều kiện đón vốn FDI. Đây là lợi thế đáng kể, nhưng lợi thế địa lý không tự chuyển thành năng lực cạnh tranh nếu hạ tầng giữa các khu vực còn đứt đoạn.
Kết nối vùng cần biến quy mô mới thành một mạng lưới vận hành
Sau hợp nhất, TP.HCM có cơ hội kết hợp thế mạnh công nghiệp của Bình Dương với lợi thế cảng biển và không gian ven biển của Bà Rịa - Vũng Tàu. Ông Angus Liew cho rằng việc hình thành các trung tâm phát triển vệ tinh là hướng đi phù hợp. Tuy nhiên, mở rộng địa giới chỉ tạo ra tiềm năng; kết nối vùng bằng giao thông và logistics mới giúp doanh nghiệp sử dụng tiềm năng ấy. Khi giao thông liên thông đến các khu vực sản xuất và cảng biển, chi phí logistics có thể giảm, an toàn giao thông được cải thiện, đồng thời sản xuất và dịch vụ logistics có thêm động lực phát triển. Đây là tác động chạm tới doanh nghiệp lẫn người dân: vận chuyển hàng hóa thuận lợi hơn, còn việc đi lại giữa các khu vực có thể an toàn, bớt tốn thời gian hơn. Thành phố cần coi mạng lưới kết nối là hạ tầng kinh tế chung, thay vì những dự án riêng lẻ chỉ đem lại lợi ích trong phạm vi một địa phương.
Giao thông, điện và nhân lực là điều kiện đón ngành mới
Muốn thu hút vốn FDI, TP.HCM cần chứng minh nhà đầu tư có thể triển khai và vận hành dự án với hạ tầng đáp ứng được nhu cầu. Giao thông là điều kiện tiên quyết vì logistics chiếm tỷ trọng đáng kể trong chi phí vận hành doanh nghiệp. Các công trình lớn và hệ thống metro đang mở rộng, nhưng thành phố phải bảo đảm chúng kết nối được với các khu công nghiệp, cảng và các cực tăng trưởng mới, thay vì chỉ làm đẹp bức tranh đô thị. Điện cũng là bài kiểm tra năng lực chuẩn bị. Ông Phạm Quốc Anh, Chủ tịch điều hành Pacifico Energy Việt Nam, lưu ý thành phố cần chủ động nguồn cung để đón nhà đầu tư công nghệ cao và trung tâm dữ liệu. Doanh nghiệp năng lượng và nhà đầu tư thường phải chờ cam kết của nhau; thành phố có thể giúp kết nối nhu cầu dự án chiến lược với nhà cung cấp, chuẩn bị thỏa thuận cung ứng và thúc đẩy hợp đồng mua bán điện trực tiếp khi đủ điều kiện. Cùng với hạ tầng TP.HCM, đầu tư vào giáo dục, nhân lực và thủ tục hành chính sẽ củng cố sức cạnh tranh.
Từ lợi thế đến dòng vốn: cần kế hoạch thực thi rõ ràng
Sức hút của thành phố không chỉ nằm ở sản xuất. Dịch vụ, logistics và xuất khẩu qua thương mại điện tử có thể nối doanh nghiệp trong nước với thị trường toàn cầu; giao thông và cảng biển đang phát triển là nền tảng cho hướng đi đó. Amazon cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Công Thương và các địa phương để hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng thương hiệu, mở rộng xuất khẩu trực tuyến. Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP.HCM cũng mở thêm một kênh kết nối với các định chế tài chính và nguồn vốn phục vụ phát triển hạ tầng. Các tín hiệu đầu tư chỉ trở thành kết quả khi đi kèm cam kết và tiến độ. Pacifico Energy kiến nghị sớm quy hoạch hạ tầng điện gió ngoài khơi; doanh nghiệp đang khảo sát các dự án dự kiến tổng công suất 1,8 GW, trong đó có dự án 500 MW tại vùng biển TP.HCM. Gamuda Land cũng cho biết sẽ tiếp tục cam kết đầu tư mạnh mẽ tại Việt Nam trong 5 đến 10 năm tới. Kết luận rất rõ: thành phố có lợi thế để thu hút thêm vốn, nhưng phải biến kết nối vùng, nguồn điện và thủ tục thuận lợi thành năng lực sẵn sàng trước khi nhà đầu tư chọn điểm đến khác.
