Nguồn hàng mỏng đang đẩy giá lên
Giá gạo xuất khẩu là mức giá chào bán gạo của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế, chịu tác động đồng thời từ lượng hàng sẵn có, lịch thu hoạch và nhu cầu của các nước nhập khẩu. Đợt tăng hiện nay cho thấy nguồn cung ngắn hạn đang có sức chi phối lớn hơn những tín hiệu giá ổn định ở một số đối thủ.
Gạo 5% tấm của Việt Nam được chào bán ở mức 470–480 USD/tấn ngày 29/10, tăng 30 USD/tấn so với tuần trước và lên mức cao nhất kể từ tháng 1/2025. Một thương nhân tại TP. Hồ Chí Minh cho biết nguồn cung trong nước đang khan hiếm. Đây không chỉ là phản ứng trước nhu cầu: khi lượng hàng giao ngay mỏng, nhà xuất khẩu phải cân nhắc khả năng đáp ứng đơn mới trước khi nhận thêm cam kết. Vì thế, đà tăng có cơ sở trong ngắn hạn, nhưng cũng dễ đảo chiều nếu nguồn lúa mới về nhanh hơn dự kiến.
Khoảng trống trước vụ mới khiến thị trường nhạy cảm
Vụ Thu Đông dự kiến chỉ bắt đầu vào cuối tháng 11/2026, với sản lượng được thương nhân dự báo bằng khoảng một nửa vụ Hè Thu. Khoảng chờ này khiến nguồn cung gạo khó nới đáng kể ngay lập tức; các cảnh báo El Niño có thể ảnh hưởng sản lượng từ năm sau lại làm người mua và người bán thận trọng hơn. Đây là lực đỡ cho giá, song chưa đủ để kết luận thị trường sẽ tăng liên tục.
Diễn biến trong nước cũng cho thấy bức tranh không hoàn toàn một chiều: ngày 3/11, giá lúa gạo tại Đồng bằng sông Cửu Long được ghi nhận ổn định so với hôm trước. Trong khi đó, số liệu về thị trường trước đó cho thấy giá gạo nguyên liệu tăng khoảng 200 đồng/kg trong tuần, còn lúa tươi tăng 100–300 đồng/kg. Hai tín hiệu này gợi ý áp lực nguồn hàng đang tích tụ, nhưng mức độ căng thẳng có thể khác nhau theo thời điểm và chủng loại.
Philippines có thể khơi lại nhu cầu mua
Triển vọng nhu cầu là biến số có thể kéo giá đi xa hơn. Bộ Nông nghiệp Philippines cho biết nước này cần đẩy mạnh nhập khẩu gạo trước khi El Niño tác động đầy đủ đến các vùng trồng lúa trong khu vực. Chính phủ Philippines đang chuẩn bị phương án ứng phó với hiện tượng này, được dự báo có thể kéo dài đến tháng 4 hoặc tháng 5/2027. Nếu Manila sớm mua hàng để giảm rủi ro nguồn cung, gạo Việt Nam có cơ hội hưởng lợi nhờ vị thế nhà cung cấp lớn.
Tuy nhiên, không nên xem việc nhập khẩu gạo Philippines tăng là điều chắc chắn sẽ đưa giá lên mãi. Trong chín tháng đầu năm, Philippines nhập khoảng 4,07 triệu tấn, tăng 24% so với cùng kỳ năm trước; Việt Nam vẫn là nguồn cung lớn nhất nhưng thị phần đã giảm còn khoảng 67%. Thái Lan, Myanmar và các nhà cung cấp khác cũng đang hiện diện rõ hơn. Nhu cầu quay lại có thể nâng mặt bằng giá, nhưng cạnh tranh sẽ giới hạn khả năng định giá của Việt Nam.
Đà tăng có cơ sở, nhưng còn phụ thuộc vào nguồn hàng thực tế
Dữ liệu xuất khẩu gần đây đem lại thêm điểm tựa: tháng 10 ghi nhận phục hồi so với tháng trước và cùng kỳ năm ngoái, sau ba tháng liên tiếp sụt giảm. Dẫu vậy, kết quả lũy kế mười tháng vẫn thấp hơn cùng kỳ năm trước cả về lượng lẫn kim ngạch. Điều đó khiến tín hiệu khởi sắc đáng chú ý, nhưng chưa đủ để coi nhu cầu đã bước vào một chu kỳ tăng bền.
Nhận định hợp lý nhất là giá gạo xuất khẩu còn được hỗ trợ trong ngắn hạn bởi nguồn hàng thắt chặt, khoảng cách đến vụ Thu Đông và nguy cơ El Niño; khả năng Philippines trở lại mua sẽ là chất xúc tác tiếp theo. Nhưng nếu nguồn cung từ vụ mới cải thiện hoặc người mua chuyển sang lựa chọn cạnh tranh hơn, đà tăng có thể chậm lại. Doanh nghiệp vì vậy nên ưu tiên cân đối lượng hàng và tiến độ giao, thay vì mặc định giá cao hiện tại sẽ kéo dài.
