Sản xuất video bằng AI: rẻ hơn, nhanh hơn, nhưng chưa tự kể được chuyện
AI sản xuất video là việc dùng trí tuệ nhân tạo để tạo hoặc hoàn thiện hình ảnh chuyển động, từ quảng cáo đến phim ngắn, qua các công đoạn vốn cần nhiều nhân lực và thời gian. Công nghệ này đang khiến chi phí làm video giảm mạnh, mở thêm cơ hội cho người làm phim độc lập, nhưng không đồng nghĩa mọi khâu sáng tạo đều đã được tự động hóa.
Theo CEO TikTok Shou Zi Chew, mô hình Seedance của ByteDance có thể biến hình ảnh sản phẩm và video tham khảo thành nội dung quảng cáo với chi phí thấp hơn đáng kể. AI còn rút ngắn thời gian sản xuất, giúp một nhóm nhỏ thử nghiệm những ý tưởng trước đây khó thực hiện vì hạn chế ngân sách. Đây là thay đổi có ích với nhà sáng tạo mới và doanh nghiệp nhỏ: họ có thêm cách đưa ý tưởng lên màn ảnh mà không phải dựng một quy trình sản xuất lớn.
Nhưng sự dễ dàng ấy cũng làm tăng nguy cơ nội dung được sản xuất hàng loạt, na ná nhau. Khi hình ảnh đẹp trở nên dễ tạo, lợi thế không còn nằm ở số lượng khung hình mà ở lựa chọn câu chuyện, nhịp điệu và góc nhìn. AI có thể hạ rào cản kỹ thuật; nó không tự quyết định điều gì đáng kể.
Nhân vật AI cần một diễn viên đứng sau chuyển động
Trải nghiệm của Han Woojin cho thấy phần khó nhất không phải khiến nhân vật AI cử động, mà là làm cho mỗi cử động có lý do. Năm 2024, anh xuất hiện tại Liên hoan phim hoạt hình quốc tế Annecy với tư cách diễn viên ghi hình chuyển động, sau khi phim The Pig That Survived Foot-and-Mouth Disease được mời tham dự. Trong tác phẩm, anh thể hiện chuyển động cho 30 nhân vật, từ vai chính đến những nhân vật thoáng qua không lời thoại.
Để nhân vật thuyết phục, Woojin nghiên cứu cách trẻ sơ sinh tập đi nhằm diễn tả khoảnh khắc một nhân vật quen đi bằng bốn chân lần đầu đứng trên hai chân. Với nhân vật khác, dáng đứng thẳng và đôi vai mở rộng vẫn đi cùng bước chân dè dặt, bộc lộ tổn thương chưa biến mất. Những lựa chọn ấy không nằm ở vẻ ngoài đơn thuần: chúng biến quá khứ và tâm trạng thành chuyển động có thể đọc được.
Tháng 2/2026, Woojin thành lập Hanniverse để phát triển nội dung AI dựa trên diễn xuất của con người. Hướng tiếp cận của công ty bắt đầu bằng màn trình diễn được ghi lại, rồi dùng AI bổ sung hình ảnh theo ý đồ đạo diễn, thay vì yêu cầu hệ thống tự hình dung toàn bộ chuyển động. Đây là lời nhắc quan trọng: nhân vật AI có thể được dựng bằng công nghệ, nhưng sức sống của họ vẫn cần người hiểu cảm xúc và biết cách thể hiện nó.
Giảm chi phí không nên đồng nghĩa với cắt bỏ người làm nghề
Khi AI sản xuất video nhận thêm nhiều công đoạn, người chịu sức ép đầu tiên có thể là những vị trí ít được nhìn thấy trên màn ảnh. Khảo sát Ebrun cho biết hơn 60% đoàn phim ngắn ngừng hoạt động sau Tết Nguyên đán, trong bối cảnh thị trường dư cung và nền tảng cắt hỗ trợ. Các vị trí diễn viên quần chúng, kỹ thuật ánh sáng, thiết kế phục trang và biên tập có nguy cơ bị thu hẹp; có đội dựng phim từ năm đến sáu người giờ chỉ còn một.
Không thể quy toàn bộ tình trạng này cho AI: nguồn tin cũng nêu tình trạng dư cung và việc cắt hỗ trợ của nền tảng. Tuy vậy, tự động hóa làm cho quyết định cắt giảm nhân lực dễ xảy ra hơn. Nếu lợi ích về tốc độ và ngân sách chỉ đi kèm việc ít người được trả công, ngành sáng tạo có thể tạo nhiều video hơn nhưng làm suy yếu chính đội ngũ tạo nên nội dung.
Chất lượng cũng là một giới hạn rõ ràng. Hình ảnh tinh xảo chưa bảo đảm nhân vật nhất quán hay câu chuyện có chiều sâu cảm xúc. Vì vậy, tranh luận về việc làm sáng tạo không nên dừng ở câu hỏi công nghệ thay được bao nhiêu người; cần hỏi ai giữ quyền định hướng, ai được ghi nhận và liệu thời gian tiết kiệm được có được đầu tư trở lại cho diễn xuất, biên tập và phát triển kịch bản hay không.
Tương lai tốt hơn là cộng tác, không phải sản xuất vô hạn
AI được dự đoán sẽ ngày càng phổ biến trong sản xuất phim, đặc biệt ở hoạt hình, nội dung thiếu nhi và các dự án có ngân sách hạn chế. Xu hướng này có thể mở cửa cho nhiều ý tưởng mới, nhưng lợi ích sẽ không tự động đến với tất cả. Nếu công cụ chỉ được dùng để tăng sản lượng và ép chi phí lao động xuống thấp, người xem có thể nhận thêm nội dung nhưng ít tác phẩm có bản sắc.
Mô hình Hanniverse gợi ra một lựa chọn đáng cân nhắc: lấy diễn xuất con người làm điểm khởi đầu, sau đó dùng AI để phát triển hình ảnh theo chỉ dẫn sáng tạo. Cách làm đó không phủ nhận hiệu quả của công nghệ; nó đặt công nghệ vào vai trò hỗ trợ, còn diễn viên và đạo diễn giữ quyền quyết định nhịp chuyển động, biểu cảm và ý nghĩa của nhân vật.
AI có thể làm chi phí làm video thấp hơn và giúp thêm nhiều người bắt đầu sáng tạo. Nhưng giá rẻ không phải thước đo duy nhất của tiến bộ. Ngành chỉ thực sự được lợi khi tốc độ mới đi cùng chất lượng kể chuyện và cơ hội nghề nghiệp công bằng. Máy có thể dựng nên một khuôn mặt; để khuôn mặt ấy khiến khán giả tin, con người vẫn phải trao cho nó một đời sống.
