Độ bao phủ cao bắt đầu từ việc đưa dịch vụ đến gần dân
Khám sàng lọc cộng đồng là cách tổ chức kiểm tra sức khỏe cho người dân ngay tại địa bàn sinh sống, nhằm phát hiện sớm bệnh lý và yếu tố nguy cơ trước khi triệu chứng buộc họ tìm đến bệnh viện. Kết quả ở Đa Mai và Cà Mau cho thấy muốn mở rộng hoạt động này, cần kết hợp chỉ đạo thống nhất với cách tổ chức thuận tiện cho người dân.
Tại Bắc Ninh, việc triển khai dựa trên chỉ thị của Thành ủy ban hành ngày 18/5/2026 và kế hoạch của UBND thành phố ngày 20/5/2026; Sở Y tế chủ trì đưa chương trình đến các cơ quan, đơn vị. Đến thời điểm được báo cáo, toàn thành phố có hơn 2,7 triệu người được khám định kỳ hoặc sàng lọc, đạt 79%. Riêng phường Đa Mai dẫn đầu thành phố: hơn 51,3 nghìn người được khám và lập hồ sơ sức khỏe điện tử, đạt 98%. Mục tiêu 100% trong năm 2026 vì thế không chỉ là chỉ tiêu hành chính; nó đòi hỏi duy trì tiếp cận đến những người chưa tham gia.
Một yếu tố thực tế là tổ chức đội khám lưu động tại trạm y tế, điểm khám cộng đồng và khu dân cư. Khi dịch vụ đến gần nơi ở, rào cản đi lại và thời gian giảm xuống, giúp người dân dễ tham gia hơn.
Cà Mau cho thấy 99% vẫn chưa phải đích đến
Cà Mau đã đạt tỷ lệ bao phủ khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc trên 99%, thuộc nhóm hai địa phương dẫn đầu cả nước. Từ đầu năm, tỉnh khám cho hơn 2,1 triệu người và tạo lập, cập nhật Sổ sức khỏe điện tử cho gần 1,5 triệu người; kết quả được công bố tại hội nghị chiều 30/10. Đây là quy mô lớn, nhưng tỷ lệ cao không nên khiến chương trình chuyển sang trạng thái ăn mừng rồi dừng lại.
Tỉnh yêu cầu tiếp tục tổ chức khám cho số người còn lại, rà soát ai chưa khám đủ nội dung và sớm hoàn thành chỉ tiêu 100% trong năm 2026. Cách làm này đáng chú ý vì đặt độ bao phủ thực chất lên trên con số tổng hợp: một lượt khám chưa đầy đủ hoặc một người bị bỏ sót vẫn là khoảng trống chăm sóc. Các xã có tỷ lệ thấp hơn bình quân cũng cần kế hoạch hỗ trợ cụ thể, thay vì giả định rằng thành tích chung đã phản ánh đồng đều mọi địa bàn.
Bài học từ Cà Mau là chiến dịch chỉ hoàn tất khi từng nhóm còn thiếu được xác định và tiếp cận. Người cao tuổi, người khuyết tật, người có công, hộ khó khăn và cư dân vùng sâu, vùng xa cần được ưu tiên trong khâu rà soát, tổ chức khám.
Khám xong phải nối được với theo dõi và điều trị
Khám sàng lọc chỉ tạo giá trị khi kết quả dẫn đến bước chăm sóc tiếp theo. Phát hiện nguy cơ mà không phân loại, tư vấn hoặc kết nối điều trị sẽ biến một cơ hội phòng bệnh thành con số lượt khám. Cà Mau đặt yêu cầu theo sát điều trị sau sàng lọc, phân loại trường hợp và tăng kết nối với dịch vụ điều trị bằng bảo hiểm y tế. Khi độ bao phủ đã gần tối đa, chất lượng chuyển tiếp từ phát hiện sang xử trí nên trở thành thước đo quan trọng hơn.
Hồ sơ sức khỏe điện tử là mắt xích giúp việc đó diễn ra liên tục. Tại Đa Mai, thông tin sau khám được cập nhật để hỗ trợ quản lý sức khỏe theo vòng đời, thay vì để dữ liệu nằm rời rạc ở từng lần khám. Cà Mau đặt hạn trước ngày 15/12/2026 để xử lý dữ liệu tồn đọng, loại hồ sơ trùng và bảo đảm dữ liệu “đúng - đủ - sạch - sống” trên Cổng Dữ liệu Bộ Y tế và VNeID.
Muốn hồ sơ có ích trong thực tế, các trạm y tế cần đủ nhân lực, thiết bị và hạ tầng công nghệ thông tin để tiếp nhận, cập nhật và sử dụng dữ liệu. Nếu thiếu năng lực tuyến cơ sở, số hóa dễ chỉ là thêm một khâu nhập liệu, không phải công cụ giúp nhân viên y tế theo dõi người dân.
Thành công cần được đo bằng chăm sóc liên tục
Đa Mai và Cà Mau đại diện cho hai dấu mốc khác nhau nhưng bổ trợ cho nhau: Đa Mai cho thấy một phường có thể tiến sát bao phủ toàn dân, còn Cà Mau chứng minh quy mô tỉnh có thể vượt 99% mà vẫn tiếp tục truy tìm những người chưa được phục vụ. Cả hai kết quả đều nhấn mạnh vai trò của tổ chức tại cơ sở, thay vì chỉ trông chờ người dân tự tìm đến cơ sở khám chữa bệnh.
Điều cần giữ lại sau chiến dịch là một hệ thống theo dõi hoạt động: khám định kỳ để phát hiện sớm, hồ sơ điện tử để lưu và nối thông tin, cùng tuyến y tế cơ sở đủ sức chuyển kết quả thành chăm sóc phù hợp. Độ bao phủ là bước mở cửa, không phải đích cuối. Thành công thực sự sẽ được quyết định bởi việc người dân được nhắc khám, được theo dõi và được điều trị sau khi có dấu hiệu nguy cơ.
