Dự báo lạc quan đặt robotaxi vào vị trí trung tâm
Robotaxi là dịch vụ gọi xe sử dụng phương tiện tự lái, không cần tài xế trực tiếp điều khiển trong chuyến đi. Đây là mảng kinh doanh mà ARK xem là động lực chính cho giá trị tương lai của Tesla, vượt xa câu chuyện hãng xe điện truyền thống. Trong mô hình cập nhật công bố ngày 19/10, ARK đưa ra mục tiêu cổ phiếu Tesla gần gấp 12 lần mức tham chiếu được nêu trong phân tích, với mốc dự báo vào năm 2031. Tuy nhiên, con số ấy không phải kết quả đã được xác nhận: nó phụ thuộc vào hàng loạt giả định về quy mô đội xe, nhu cầu đi lại và khả năng thương mại hóa công nghệ. Vì vậy, điều đáng chú ý trong dự báo cổ phiếu Tesla không chỉ là đích định giá, mà là những điều kiện cần để mô hình ấy thành hiện thực.
Theo kịch bản cơ sở, ARK cho rằng robotaxi có thể chiếm khoảng 80% giá trị doanh nghiệp của Tesla vào năm 2031; cách tính này kết hợp giá trị vốn chủ sở hữu và nợ ròng. Đây là luận điểm táo bạo: phần lớn giá trị hãng xe sẽ đến từ dịch vụ vận tải tự động, chứ không phải hoạt động bán xe. Mô hình còn giả định khoảng 8,1 triệu robotaxi hoạt động và Tesla bán khoảng 10,2 triệu ô tô trong năm đó. Những con số này cho thấy định giá lạc quan đòi hỏi Tesla vừa duy trì sản lượng xe lớn, vừa chuyển đổi thành công sang một ngành dịch vụ mới. Nếu robotaxi chỉ mở rộng chậm hoặc không đạt lượng khách cần thiết, phần lớn nền tảng của dự báo sẽ lung lay.
Chi tiêu AI chỉ có ý nghĩa nếu tạo ra năng suất
ARK gắn triển vọng robotaxi với một giả định khác ít được chú ý hơn: Tesla sẽ tăng mạnh đầu tư vào hạ tầng AI, từ mức khoảng 7 tỷ USD vào cuối năm 2025 lên tổng chi tiêu dự kiến khoảng 225 tỷ USD vào cuối năm 2031. Theo mô hình, năng lực tính toán bổ sung giúp nâng năng suất của robot hình người Optimus, qua đó nối chi tiêu AI với sản lượng kinh tế mà ARK kỳ vọng từ robot. Nhưng mức đầu tư lớn tự nó không tạo ra giá trị. Tesla phải chứng minh rằng hệ thống AI cải thiện năng lực vận hành, rằng Optimus có thể đảm nhận công việc hữu ích và có khách hàng sẵn sàng trả tiền. ARK dự kiến khoảng một triệu robot Optimus được bán ra thị trường bên ngoài tính lũy kế đến năm 2031. Đây là chuỗi giả định liên kết chặt chẽ, không phải bằng chứng rằng khoản đầu tư chắc chắn sinh lời.
ARK đã điều chỉnh thời điểm Optimus đạt kỹ năng ngang con người sang khoảng năm 2031, một dấu hiệu cho thấy tiến độ công nghệ không dễ đoán. Cùng lúc, kế hoạch chip Terafab của Tesla và SpaceX được mô tả là nhằm hỗ trợ xe tự lái, robot và các trung tâm dữ liệu quỹ đạo do SpaceX đề xuất. Những kế hoạch này có thể củng cố năng lực tính toán, nhưng vẫn cần chuyển từ thiết kế và đầu tư sang sản phẩm hoạt động ổn định. Với nhà đầu tư, câu hỏi quan trọng không phải Tesla có nói về AI hay không, mà là chi tiêu AI tạo ra cải thiện đo được nào trong an toàn, năng suất và doanh thu. Nếu thiếu bằng chứng vận hành, khoản đầu tư lớn có thể làm tăng kỳ vọng trước khi tạo được lợi ích tương ứng.
Người dùng có thể hưởng lợi, nhưng rào cản vẫn lớn
Với người đi lại, robotaxi Tesla có thể mở rộng lựa chọn gọi xe nếu dịch vụ vận hành an toàn, dễ tiếp cận và có giá cước cạnh tranh. ARK cho rằng xe do người tiêu dùng sở hữu có thể bổ sung vào đội xe, còn giá cước thấp hơn có thể đưa dịch vụ đến nhóm khách hàng rộng hơn hiện nay. Mô hình của công ty cũng ước tính chi phí vận hành mỗi dặm của Tesla có thể thấp hơn khoảng 40% so với xe tự lái thế hệ tiếp theo của Waymo, trong điều kiện mức sử dụng tương đương. Đây là lợi thế tiềm năng, không phải mức tiết kiệm đã được người dùng xác nhận trên diện rộng. Giá trị thực tế sẽ tùy thuộc vào độ phủ dịch vụ, độ tin cậy của xe và việc cơ quan quản lý cho phép triển khai tại từng địa phương.
Tesla đã triển khai dịch vụ robotaxi tại Austin, Texas vào tháng 6/2025, rồi mở rộng tới 7 thành phố thuộc 3 bang; đội xe được cho là đã chạy hơn một triệu dặm không cần tài xế giám sát trong khoảng bảy tháng. Đây là bước tiến đáng kể, nhưng chưa đủ để chứng minh mô hình có thể mở rộng với tốc độ và mức an toàn mà định giá lạc quan đòi hỏi. ARK xác định tiến độ triển khai chậm là rủi ro lớn, bên cạnh trở ngại pháp lý, thiên tai, đại dịch và khả năng Elon Musk rời công ty. Dan Ives dự đoán robotaxi có thể hiện diện tại thêm nhiều thành phố vào đầu đến giữa năm 2027, còn Optimus có thể xuất hiện muộn hơn trong năm đó. Đó là mốc dự báo, không phải lịch triển khai được bảo đảm.
Mô hình là kịch bản, không phải lời hứa
Điểm mạnh của phân tích ARK Invest Tesla là buộc nhà đầu tư nhìn xa hơn doanh số ô tô hiện tại: robotaxi, Optimus và năng lực AI có thể mở ra nguồn giá trị mới. Nhưng cũng chính vì định giá dựa nhiều vào các mảng còn đang hình thành, sai số có thể rất lớn. ARK thừa nhận tiến độ robotaxi chậm hơn kỳ vọng và mô hình của họ thiên về kết quả tích cực; các rào cản pháp lý cùng tốc độ mở rộng dịch vụ vẫn là rủi ro. Mục tiêu giá vì thế nên được đọc như kết quả của một bộ giả định, không phải lời tiên đoán chắc chắn hay mức giá sàn. Nhà đầu tư nên theo dõi số thành phố được phục vụ, mức độ tự chủ thực tế, độ an toàn và bằng chứng cho thấy đầu tư AI cải thiện hiệu suất.
Kết luận, luận điểm lạc quan của ARK có sức hấp dẫn vì kết nối robotaxi với AI và Optimus thành một câu chuyện tăng trưởng thống nhất. Tuy nhiên, câu chuyện ấy chỉ thuyết phục khi Tesla biến công nghệ thành dịch vụ được cấp phép, được khách hàng sử dụng và có thể mở rộng bền vững. Robotaxi có thể trở thành phần lớn giá trị doanh nghiệp theo mô hình, nhưng tỷ trọng dự báo không đồng nghĩa với kết quả chắc chắn. Với người theo dõi cổ phiếu Tesla, cách tiếp cận hợp lý là xem các mốc triển khai và hiệu quả vận hành như phép thử cho giả định của ARK, thay vì xem một mục tiêu định giá xa hạn như kết luận có sẵn.
