Từ công nghệ, làn sóng bán tháo lan ra toàn thị trường
Bán tháo Phố Wall là làn sóng nhà đầu tư đồng loạt bán cổ phiếu, thường bắt đầu ở một nhóm ngành rồi lan rộng khi nỗi lo về lợi nhuận, lãi suất hoặc kinh tế khiến họ giảm nắm giữ tài sản rủi ro. Diễn biến trong tháng 10 cho thấy cổ phiếu công nghệ có thể trở thành điểm khởi phát cho áp lực trên toàn thị trường. Ngày 23/10, làn sóng bán vốn tập trung vào công nghệ đã lan sang nhiều nhóm ngành, kéo Dow Jones giảm hơn 650 điểm. Không chỉ các doanh nghiệp tăng trưởng chịu sức ép: cổ phiếu hàng tiêu dùng thiết yếu, tiện ích và chăm sóc sức khỏe cũng đi xuống trong phiên đó. Đây là dấu hiệu đáng chú ý: khi nhà đầu tư chuyển từ chọn lọc cổ phiếu sang tìm nơi trú ẩn, ngay cả những ngành thường được xem là phòng thủ cũng không miễn nhiễm. Vì vậy, đợt giảm không thể được nhìn nhận đơn thuần như một đợt điều chỉnh riêng của công nghệ.
Lạm phát khiến dầu tăng trở thành mối lo lớn hơn
Giá dầu tăng làm thị trường thêm bất an vì nguy cơ lạm phát có thể kéo dài, trong khi nhà đầu tư vốn đã cân nhắc kỹ tác động của lãi suất cao và chi phí vốn lên doanh nghiệp. Trong phiên 23/10, giá dầu tại Mỹ vượt ngưỡng 100 USD/thùng giữa lo ngại xung đột Mỹ - Iran có thể tái bùng phát. Mức giá này không chỉ là diễn biến của riêng thị trường năng lượng: nó củng cố nỗi sợ rằng áp lực giá sẽ khó hạ nhiệt, khiến các tài sản rủi ro kém hấp dẫn hơn. Một bài viết khác cũng ghi nhận căng thẳng địa chính trị đẩy dầu Brent tăng và làm dấy lên rủi ro lạm phát đình trệ. Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư có lý do để thận trọng với các cổ phiếu công nghệ vốn nhạy cảm với kỳ vọng tăng trưởng và lãi suất. Dầu tăng không giải thích toàn bộ đợt giảm, nhưng đã khiến tâm lý vốn mong manh thêm nặng nề.
Nhà đầu tư đòi hỏi bằng chứng về hiệu quả chi tiêu AI
Áp lực lên cổ phiếu công nghệ không chỉ đến từ môi trường vĩ mô; nhà đầu tư còn đặt câu hỏi liệu khoản chi lớn cho trí tuệ nhân tạo có tạo ra lợi nhuận tương xứng hay không. Trong một phiên giảm khác, Meta mất 7% sau khi công bố kế hoạch tăng mạnh chi tiêu cho AI, còn Tesla giảm 3,1% khi lợi nhuận đi xuống. Diễn biến này cho thấy thị trường không còn dễ dàng thưởng cho những lời hứa tăng trưởng: nhà đầu tư muốn thấy dòng tiền và khả năng sinh lời cụ thể. Nỗi nghi ngại ấy càng đáng kể khi các doanh nghiệp công nghệ và trung tâm dữ liệu phải đối mặt với câu hỏi về cách huy động vốn, mức độ vay nợ và ai sẽ hưởng lợi kinh tế từ làn sóng đầu tư. Khi kỳ vọng bị thử thách cùng lúc bởi lãi suất và lo ngại lạm phát, chỉ một báo cáo kém thuyết phục cũng có thể làm tâm lý bán lan sang nhiều ngành.
Kết luận: rủi ro nằm ở sự cộng hưởng
Điều đáng ngại nhất không phải một phiên đỏ riêng lẻ, mà là sự cộng hưởng giữa định giá công nghệ bị soi xét, nỗi lo về hiệu quả chi tiêu AI và giá năng lượng tăng. Một phiên giao dịch cuối tháng cũng ghi nhận nhà đầu tư chốt lời, rút vốn khỏi công nghệ và chuyển sang một số ngành phòng thủ; áp lực bán tăng mạnh hơn khi thị trường cơ cấu danh mục. Đây là lời nhắc rằng chứng khoán Mỹ có thể mất điểm trên diện rộng khi niềm tin vào tăng trưởng suy yếu và rủi ro lạm phát trở lại. Dù một số kết quả kinh doanh tốt có thể tạo cơ sở để nhà đầu tư cân nhắc quay lại công nghệ, điều đó chưa xóa được câu hỏi về lợi nhuận thực tế từ các khoản đầu tư AI. Chừng nào dầu còn gây sức ép lên kỳ vọng lạm phát và doanh nghiệp chưa chứng minh được hiệu quả chi tiêu, biến động sẽ còn là cái giá của một thị trường quá nhạy với kỳ vọng.
