Lợi nhuận tăng, nhưng không cùng một động lực
Lợi nhuận ngân hàng là phần lợi nhuận trước thuế còn lại sau khi ngân hàng ghi nhận thu nhập từ hoạt động kinh doanh, chi phí vận hành và khoản trích lập dự phòng rủi ro tín dụng. Trong quý III/2026, BIDV và MB đều báo mức tăng trưởng mạnh, nhưng cách tạo ra kết quả ấy khác nhau đáng kể: BIDV được hỗ trợ bởi dự phòng giảm, còn MB tăng thu từ nhiều mảng trong khi vẫn tăng trích lập. BIDV đạt lợi nhuận trước thuế gần 10.579 tỷ đồng, tăng 39% so với cùng kỳ; MB ghi nhận hơn 10.330 tỷ đồng, tăng 42%. Con số tăng trưởng của MB nhỉnh hơn, nhưng chỉ nhìn tỷ lệ này sẽ bỏ qua điểm đáng chú ý nhất trong kết quả kinh doanh ngân hàng: chất lượng và độ bền của các nguồn tạo lợi nhuận.
BIDV: tăng trưởng kinh doanh đi cùng gánh dự phòng nhẹ hơn
Ở BIDV, hoạt động kinh doanh vẫn đi lên: thu nhập lãi thuần quý III tăng 12%, lên hơn 17.056 tỷ đồng; thu từ dịch vụ, ngoại hối, chứng khoán kinh doanh và hoạt động khác cũng tăng. Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh tăng 10%, đạt 15.219 tỷ đồng. Tuy nhiên, cú hích lớn hơn nằm ở chi phí dự phòng rủi ro tín dụng giảm 25% trong quý, góp phần đưa lợi nhuận trước thuế tăng 39%. Vì vậy, mức tăng lợi nhuận BIDV không nên được diễn giải như kết quả chỉ đến từ tăng doanh thu: phần chi phí rủi ro thấp hơn đã nâng đáng kể kết quả cuối kỳ. Tính chung chín tháng, lợi nhuận trước thuế tăng 25% lên 29.483 tỷ đồng, trong khi dự phòng giảm 5%.
MB: nguồn thu rộng hơn giúp hấp thụ dự phòng tăng
MB cho thấy một cấu trúc tăng trưởng khác. Thu nhập lãi thuần tăng 37%, lên gần 17.836 tỷ đồng; thu dịch vụ tăng 26% và lãi từ chứng khoán kinh doanh tăng 62%. Mảng chứng khoán đầu tư cũng chuyển từ lỗ sang lãi hơn 8 tỷ đồng, dù thu từ ngoại hối và hoạt động khác giảm. Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh tăng 41%, lên hơn 15.571 tỷ đồng, trong khi chi phí hoạt động tăng 21%. Đáng chú ý, MB vẫn tăng 38% chi phí dự phòng, lên hơn 5.241 tỷ đồng, nhưng lợi nhuận trước thuế vẫn tăng 42%. Đây là điểm mạnh tương đối của lợi nhuận MB: tăng trưởng không dựa vào việc giảm khoản đệm rủi ro. Sau chín tháng, ngân hàng đạt hơn 30.517 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế, tăng 32% và hoàn thành 77% kế hoạch năm.
So sánh cần tính cả chất lượng tài sản
Hai cách tăng trưởng đều có điểm cần theo dõi. Tại BIDV, nợ xấu đến cuối tháng 9 tăng 36% so với đầu năm, lên 47.486 tỷ đồng; tỷ lệ nợ xấu trên dư nợ tăng từ 1,47% lên 1,85%. MB cũng ghi nhận nợ xấu tăng 53%, lên hơn 21.474 tỷ đồng, còn tỷ lệ nợ xấu tăng từ 1,29% lên 1,67%. Những diễn biến này khiến việc BIDV giảm dự phòng cần được đặt cạnh xu hướng nợ xấu, thay vì xem riêng như một cải thiện chắc chắn về sức khỏe tín dụng. Với MB, tăng trích lập trong lúc nợ xấu đi lên cho thấy ngân hàng dành thêm nguồn lực cho rủi ro, nhưng chưa xóa bỏ áp lực chất lượng tài sản. Do đó, so sánh lợi nhuận ngân hàng nên xét đồng thời nguồn thu, dự phòng và nợ xấu.
Kết luận: MB nhỉnh về độ rộng động lực, BIDV dựa nhiều hơn vào dự phòng
Quý III cho thấy hai ngân hàng đạt mức lợi nhuận trước thuế gần nhau, nhưng câu chuyện phía sau khác biệt. BIDV có tăng trưởng kinh doanh tích cực, song mức tăng lợi nhuận được hỗ trợ rõ bởi dự phòng giảm; MB ghi nhận đà tăng từ thu nhập lãi và một số nguồn ngoài lãi, đồng thời vẫn tăng trích lập. Xét riêng độ đa dạng của động lực trong quý, MB có nền tảng thuyết phục hơn. Tuy vậy, mức tăng nợ xấu ở cả hai ngân hàng nhắc rằng lợi nhuận cao chưa đủ để kết luận rủi ro đã hạ nhiệt. Kết quả kinh doanh ngân hàng vì thế cần được đọc qua cả ba lăng kính: khả năng tạo thu nhập, mức dự phòng và diễn biến chất lượng tín dụng.
