Mở rộng địa bàn là bước đầu, không phải đích đến
Đấu trường Toán học Châu Á (AIMO) là sân chơi Olympiad Toán học dành cho học sinh phổ thông, nơi các em vận dụng kiến thức toán học qua đề thi có yếu tố tiếng Anh và cơ hội giao lưu ở các vòng thi tiếp theo. Trong năm học 2026–2027, chương trình có 25 tỉnh, thành phố tham gia, tăng ba địa phương so với mùa trước; 12 Sở Giáo dục và Đào tạo đã ban hành văn bản hướng dẫn triển khai tới các cơ sở giáo dục. Đây là tín hiệu đáng chú ý, nhưng con số địa bàn chỉ có ý nghĩa khi cơ hội dự thi thực sự đến được với học sinh ngoài các trung tâm lớn. AIMO do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh chỉ đạo, Báo Tiền Phong phối hợp với Đại học Bách khoa Hà Nội tổ chức, Công ty Cổ phần Tiền Phong triển khai. Mục tiêu phổ cập Toán tiếng Anh sẽ được đo bằng mức độ tiếp cận và trải nghiệm của học sinh, không chỉ bằng bản đồ phủ sóng.
Nền tảng cho đợt mở rộng là lượng quan tâm đã hình thành: mùa 2025–2026 có hơn 11.000 học sinh ở 22 tỉnh, thành dự vòng sơ loại; gần 300 thí sinh đại diện Việt Nam tại chung kết quốc tế giành hơn 200 giải thưởng. Những kết quả này cho thấy sân chơi có sức hút, song thành tích quốc tế không nên trở thành thước đo duy nhất. Giá trị rộng hơn nằm ở việc học sinh nhiều địa phương có một điểm khởi đầu chung để thử sức, nhận diện điểm mạnh và bớt coi Toán bằng tiếng Anh là lĩnh vực chỉ dành cho nhóm học sinh chuyên biệt.
Đưa Toán tiếng Anh gần với bài học hằng ngày
Rào cản mà AIMO cần tháo gỡ không chỉ là từ vựng, mà còn là tâm lý ngại gặp một môn học quen thuộc trong ngôn ngữ khác. Vì vậy, đề thi mùa này bám sát chương trình giáo dục phổ thông theo từng khối, dùng ngữ liệu song ngữ Anh–Việt và hướng tới phát triển tư duy logic. Học sinh từ lớp 2 đến lớp 12 được vận dụng kiến thức đã học theo cách tiếp cận mở, thay vì phải đối mặt với những dạng bài nâng cao xa lạ. Đây là lựa chọn hợp lý: nếu thử thách đầu tiên là hiểu câu hỏi, năng lực toán học dễ bị che khuất bởi vốn ngoại ngữ. Nội dung gần với lớp học giúp cuộc thi có thể đóng vai trò cầu nối, miễn là việc tham gia không biến thành áp lực luyện thi mới.
Hệ thống tích hợp từ vựng chuyên ngành ngay trong câu hỏi để học sinh tra cứu nghĩa khi gặp thuật ngữ mới, qua đó hiểu yêu cầu trước khi tìm cách giải. Cách hỗ trợ này đặc biệt hữu ích với học sinh tiểu học mới làm quen Toán bằng tiếng Anh. Sau mỗi lượt làm bài, các em còn nhận báo cáo phân tích năng lực cá nhân, chỉ ra mảng kiến thức đã làm tốt và phần cần củng cố. Nếu được dùng như công cụ phản hồi cho việc học, tính năng ấy có giá trị hơn một bảng xếp hạng: học sinh biết mình cần cải thiện điều gì, còn giáo viên và phụ huynh có thêm căn cứ để hỗ trợ.
Cơ hội chung chỉ có ý nghĩa khi tiếp cận công bằng
Mạng lưới mở rộng có thể đưa một sân chơi trí tuệ chung đến học sinh đô thị lẫn vùng cao, thay vì tập trung cơ hội ở nơi vốn có nhiều hoạt động học thuật. Mùa trước, bên cạnh Hà Nội và Hải Phòng, Tuyên Quang, Quảng Ninh, Ninh Bình cũng ghi nhận tiến bộ và thí sinh đạt giải ở nhiều khối lớp. Điều đó gợi ra một điểm quan trọng: năng lực không chỉ nằm ở các địa phương có truyền thống dự thi; cơ hội được tiếp cận và cách tổ chức phù hợp cũng có thể giúp học sinh thể hiện mình. Tuy vậy, văn bản phối hợp cấp tỉnh chưa tự động bảo đảm mọi trường đều có điều kiện tham gia. Để mục tiêu phổ cập có sức thuyết phục, khâu hướng dẫn, thiết bị và hỗ trợ học sinh cần theo kịp tốc độ mở rộng.
AIMO được sáng lập năm 2012 bởi Hiệp hội Olympic Toán học Châu Á và duy trì quy mô khoảng 150.000 thí sinh tham gia thường niên. Quy mô quốc tế tạo thêm động lực, nhưng điều đáng quan tâm với học sinh phổ thông là hành trình học tập cụ thể: hiểu đề, giải bài, nhận phản hồi rồi tiến bộ. Vì thế, việc mở rộng nên được đánh giá không chỉ qua số tỉnh, thành hay giải thưởng, mà qua việc học sinh ở nhiều điều kiện khác nhau có thể tham gia và học được gì từ trải nghiệm. Khi sân chơi giữ được tính vừa sức mà vẫn khuyến khích suy luận, Toán tiếng Anh có cơ hội trở thành một năng lực có thể rèn luyện, thay vì một nhãn dành riêng cho người giỏi ngoại ngữ.
Lộ trình trải nghiệm mở đầu từ trực tuyến
Mùa giải có thêm Vòng Trải nghiệm trực tuyến hoàn toàn miễn phí, diễn ra từ ngày 19/10/2026 đến 04/01/2027. Sau đó, Vòng Loại dự kiến tổ chức từ tháng 1 đến tháng 3/2027, theo hình thức trực tuyến có giám sát công nghệ hoặc thi tập trung tùy điều kiện từng địa phương. Những thí sinh đạt chuẩn sẽ bước vào Chung kết Quốc gia, dự kiến diễn ra tháng 4/2027 tại Hà Nội và TP.HCM với đề thi chuẩn hóa bằng tiếng Anh. Việc có vòng trải nghiệm miễn phí là một bước mở cửa thiết thực: học sinh có thể thử sức trước khi quyết định đi tiếp. Nhưng để cơ hội ấy công bằng, thông tin về cách tham gia và hỗ trợ kỹ thuật cần đến được cả những trường ở xa trung tâm.
AIMO 2026 2027 đang mở rộng cùng lúc hai cánh cửa: địa lý và ngôn ngữ. Mốc 25 tỉnh, thành cùng sự tham gia hướng dẫn của 12 Sở Giáo dục và Đào tạo cho thấy phạm vi triển khai đã lớn hơn; cấu trúc song ngữ, bám chương trình và công cụ tra từ hướng tới việc giảm nỗi ngại Toán tiếng Anh. Đây là hướng đi đáng ủng hộ, nhưng thành công cuối cùng không nằm ở số lượng địa phương đơn thuần. Nó nằm ở việc học sinh phổ thông, dù ở thành phố hay vùng cao, có thể tham gia một sân chơi vừa sức, nhận phản hồi hữu ích và tự tin hơn khi dùng toán học bằng tiếng Anh.
