Một hộp chân giò, hai câu chuyện về nguồn gốc
Khâu nhục đóng hộp là món ăn chế biến sẵn được đóng gói để bảo quản và phân phối, nhưng nhãn mác phải phản ánh đúng sản phẩm bên trong và nơi sản xuất. Vụ khách mở hộp thấy chân giò cho thấy vì sao người mua cần phân biệt tên gọi đặc sản với nguồn gốc thực phẩm thực tế. Sau khi mạng xã hội xuất hiện phản ánh về hộp “Bát Khâu Nhục Lạng Sơn” bị cho là kém chất lượng, cơ quan chức năng tỉnh Lạng Sơn rà soát các cơ sở địa phương và phối hợp xác minh đường đi của sản phẩm. Kết quả bước đầu đưa vụ việc về một doanh nghiệp ở Hà Nội, thay vì quy kết chất lượng khâu nhục Lạng Sơn nói chung. Đây là khác biệt quan trọng: phản ánh của khách hàng là có thật, nhưng không đồng nghĩa sản phẩm do cơ sở tại Lạng Sơn sản xuất có vấn đề.
Nhãn đặc sản được dán lên sản phẩm chân giò
Theo thông tin xác minh ban đầu, Lê Đức Tùng, Giám đốc Công ty TNHH thực phẩm Z FOODDELI ở phường Phú Diễn, Hà Nội, chỉ đạo nhân viên làm sản phẩm từ chân giò lợn và thịt lợn, ban đầu mang nhãn “Khâu nhục vị Tứ Xuyên”. Khi mặt hàng bán chậm, Tùng thấy nhu cầu với khâu nhục Lạng Sơn đóng hộp cao nên dùng ChatGPT thiết kế nhãn “Khâu nhục Thất Khê Lạng Sơn”, rồi cho thay nhãn trên hàng đã làm. Trong tháng 9, công ty sản xuất 500 sản phẩm và bán được 150; nhiều khách phản hồi không tốt, trả hàng. Đến ngày 2/10, Tùng dừng sản xuất và tiêu hủy số hàng còn tồn. Lô hàng được quảng bá dưới tên đặc sản Thất Khê có hành trình gửi từ khu vực Phúc Diễn, Hà Nội, chứ không xuất phát từ Lạng Sơn.
Kết quả rà soát không quy kết sản phẩm địa phương
Trước các phản ánh, Chi cục Quản lý thị trường Lạng Sơn chỉ đạo rà soát cơ sở chế biến, đóng gói, kinh doanh khâu nhục, đồng thời thu thập thông tin rao bán trên sàn thương mại điện tử và mạng xã hội. Kết quả xác minh nêu rõ: tại tỉnh có ba cơ sở sản xuất, chế biến khâu nhục đóng hộp; sản phẩm do các cơ sở địa phương sản xuất, kinh doanh có nhãn mác, hóa đơn chứng từ và xuất xứ rõ ràng. Cơ quan chức năng cũng cho biết không có cơ sở tại Lạng Sơn sản xuất hay phân phối loại “Bát Khâu Nhục đóng hộp” kém chất lượng đang bị phản ánh. Vì vậy, vụ việc cá nhân ở Hà Nội không thể được dùng làm bằng chứng để đánh đồng chất lượng khâu nhục của toàn tỉnh. Sự phân biệt ấy bảo vệ cả người mua lẫn những cơ sở làm ăn đúng quy định.
Người mua nên kiểm tra nhãn và nơi gửi hàng
Thông tin từ cơ quan chức năng giúp tách bạch hai điều: khách hàng đã nhận sản phẩm không đúng kỳ vọng, còn kết quả rà soát chưa chỉ ra cơ sở địa phương nào liên quan đến lô hàng giả nhãn. Theo lãnh đạo Chi cục Quản lý thị trường Lạng Sơn, hộp giả có hình thức gần giống hàng thật, nhưng hình ảnh và màu in nhạt, thiếu nét nên người mua dễ bỏ qua chi tiết. Bởi vậy, trước khi đặt khâu nhục đóng hộp qua mạng, người tiêu dùng nên đối chiếu tên cơ sở, địa chỉ sản xuất, nhãn hàng hóa và nơi gửi hàng; đừng chỉ dựa vào tên “Thất Khê” hay hình thức hộp. Công an TP Hà Nội đã lập hồ sơ để tiếp tục làm rõ hành vi vi phạm. Lực lượng chức năng Lạng Sơn cho biết sẽ tăng cường giám sát và phối hợp với phía Hà Nội để xử lý vi phạm thương mại điện tử.
Điểm đáng giữ lại sau vụ việc không phải là nghi ngờ mọi sản phẩm mang tên đặc sản, mà là yêu cầu truy xuất nguồn gốc thực phẩm trước khi kết luận. Vụ chân giò dán nhãn khâu nhục cho thấy nhãn giả có thể làm tổn hại niềm tin vào một món ăn và những nhà sản xuất chân chính. Kết luận hiện có phân biệt rõ sản phẩm được làm, kinh doanh tại Lạng Sơn với hàng do doanh nghiệp ở Hà Nội gắn nhãn Thất Khê. Người mua có lý do để thận trọng, nhưng cũng cần dựa vào thông tin xác minh thay vì quy rộng một vụ việc thành đánh giá chung về khâu nhục Lạng Sơn.
