Khám sức khỏe miễn phí không chỉ là từ thiện, đó là chiến lược y tế thông minh
Khám sức khỏe miễn phí trong khuôn khổ các chương trình y tế cộng đồng là hoạt động tầm soát bệnh cộng đồng có tổ chức, đưa bác sĩ, xét nghiệm và tư vấn đến tận nơi người dân sinh sống, giúp phát hiện sớm bệnh mạn tính, bệnh nặng tiềm ẩn và kết nối người bệnh với hệ thống điều trị phù hợp, đặc biệt ở những khu vực còn hạn chế về điều kiện kinh tế và tiếp cận dịch vụ y tế. Ngày 18/10/2026, một chuyến khám bệnh và phát thuốc miễn phí đã được tổ chức tại Trạm Y tế xã Bác Ái, tỉnh Khánh Hòa, mang y tế đến gần hơn với hơn 1.400 lượt người dân và kịp thời phát hiện nhiều ca bệnh nặng. Đây không phải một sự kiện đơn lẻ, mà là minh chứng cho cách tiếp cận chủ động, đi thẳng vào những khoảng trống sức khỏe đang bị bỏ quên.
Bác Ái: Khi áo blouse trắng chạm đến những câu chuyện bệnh nặng bị bỏ lỡ
Ở xã miền núi Bác Ái, nơi 95% là đồng bào Raglai và điều kiện kinh tế còn nhiều khó khăn, việc khám sức khỏe định kỳ gần như là xa xỉ với nhiều gia đình. Chính trong bối cảnh đó, chương trình khám sức khỏe miễn phí của AloBacsi cùng các đơn vị đồng hành đã trở thành phao cứu sinh: hơn 50 y bác sĩ đã thăm khám và tư vấn cho khoảng 1.400 lượt người, gồm khoảng 800 người lớn và 600 trẻ em. Đằng sau con số là những ca bệnh nặng bị bỏ lỡ suốt nhiều năm. Một em bé 14 tuổi được xác định tim bẩm sinh, tim trái đã lớn và có dấu hiệu suy tim, được hỗ trợ chuyển tuyến kịp thời. Một người đàn ông với vết thương hoại tử kéo dài 6 tháng, nguy cơ mất chân, cũng được đánh giá là trường hợp khẩn cấp và hướng dẫn lên tuyến trên. Những phát hiện này cho thấy: nếu không có tầm soát bệnh cộng đồng, nhiều bệnh nặng sẽ tiếp tục ẩn mình cho đến khi quá muộn.
TP.HCM: Tầm soát bệnh cộng đồng ở đô thị và cuộc chiến với bệnh mạn tính âm thầm
Ở phường Chánh Phú Hòa, hơn 1.200 người dân đã tham gia chương trình khám, tầm soát sức khỏe miễn phí ngay tại địa phương, được kiểm tra tổng quát, đánh giá chuyên sâu nguy cơ tim mạch, thận, rối loạn chuyển hóa, tư vấn và cấp thuốc miễn phí. Khác với vùng núi, người dân đô thị không thiếu bệnh viện, nhưng lại thiếu thói quen tầm soát sớm. Bệnh đái tháo đường type 2 thường diễn tiến âm thầm nên nhiều người chỉ đi khám khi đã có triệu chứng hoặc biến chứng, bỏ lỡ cơ hội can thiệp sớm. Chính vì vậy, chương trình không chỉ nhắm đến người đã có nguy cơ cao, mà mở rộng cho mọi người dân kiểm tra sức khỏe miễn phí, tiếp cận dịch vụ y tế hiện đại và được bác sĩ hướng dẫn chăm sóc phù hợp. Đây là cách tiếp cận thẳng vào gốc rễ: thay đổi hành vi, biến tầm soát bệnh cộng đồng thành thói quen chứ không phải sự kiện hiếm hoi.
Liên minh thầy thuốc – nhà thuốc – đơn vị y tế: Mô hình cần nhân rộng
Điểm chung của hai chương trình là sự phối hợp đa bên: hội thầy thuốc, hệ thống nhà thuốc và các đơn vị y tế cùng chính quyền địa phương. Tại Chánh Phú Hòa, lãnh đạo phường ghi nhận và cảm ơn sự chung tay của Hội Thầy thuốc trẻ, hệ thống nhà thuốc, đơn vị tiêm chủng và đối tác dược phẩm trong việc tổ chức chương trình ý nghĩa cho người dân. Theo đại diện hệ thống nhà thuốc, dự phòng và quản lý bệnh mạn tính, bệnh không lây nhiễm trong cộng đồng là định hướng dài hạn; thông qua chương trình, họ hợp lực đưa nhận diện nguy cơ và tầm soát thận đến gần hơn với bệnh nhân đái tháo đường, tạo cơ hội phát hiện sớm, phân tầng nguy cơ và kết nối người bệnh với hành trình chăm sóc phù hợp. Câu nói đáng trích dẫn ở đây là: "Chúng tôi sẽ tiếp tục nhân rộng chương trình tại nhiều địa phương trên cả nước nhằm nâng cao cơ hội được chẩn đoán kịp thời và dự phòng sớm cho người dân". Đó là lời cam kết cho một mạng lưới tầm soát rộng hơn, bền vững hơn.
Phát hiện sớm bệnh mạn tính: Lợi cho người bệnh, lợi cho hệ thống y tế
Nhìn từ Bác Ái đến Chánh Phú Hòa, thông điệp rõ ràng: phát hiện sớm bệnh mạn tính không chỉ cứu một cá nhân, mà giảm gánh nặng cho cả cộng đồng. Ở Bác Ái, bác sĩ ghi nhận tỷ lệ trẻ suy dinh dưỡng, thấp còi đáng báo động; nếu không can thiệp dinh dưỡng kịp thời trong giai đoạn tiền dậy thì, các em sẽ mất cơ hội phát triển chiều cao và thể chất tối ưu cho tương lai. Ở đô thị, nếu bệnh đái tháo đường và biến chứng thận được tầm soát sớm, người bệnh có thể được điều chỉnh lối sống, dùng thuốc đúng thời điểm, tránh nhập viện vì biến chứng nặng, đồng nghĩa giảm chi phí điều trị dài hạn. Chương trình y tế cộng đồng, với trục chính là khám sức khỏe miễn phí và tầm soát bệnh cộng đồng, vì thế cần được xem như khoản đầu tư chiến lược, không phải hoạt động thiện nguyện ngắn hạn. Khi hành trình của các đoàn bác sĩ "tiếp tục lăn bánh, mang tri thức và sự chăm sóc y tế đến với mọi địa phương", chúng ta đang tiến gần hơn đến một xã hội nơi phát hiện sớm bệnh mạn tính là chuẩn mực chứ không phải may mắn.
