Nắm rõ khoản nào được giảm trừ
Giảm trừ thuế thu nhập cá nhân cho chi phí y tế, giáo dục là cơ chế cho phép cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công trừ một số khoản chi thiết yếu của bản thân và người phụ thuộc trước khi tính thuế. Đây là quyền lợi đáng lưu tâm, nhưng không tự động áp dụng chỉ vì gia đình có phát sinh hóa đơn.
Chi phí khám, chữa bệnh tại cơ sở y tế trong nước thuộc phạm vi danh mục bảo hiểm y tế chi trả được giảm trừ tối đa 23 triệu đồng mỗi năm. Chi phí giáo dục, đào tạo tại cơ sở trong nước có mức tối đa 24 triệu đồng mỗi năm. Nhóm giáo dục gồm học phí từ mầm non đến đại học, giáo dục nghề nghiệp và chi phí học kỹ năng chuyên môn tại cơ sở hợp pháp. Hai mức này là trần, không phải khoản được nhận mặc định; số giảm trừ phải căn cứ vào chi phí đủ điều kiện thực tế.
Chứng từ phải chứng minh khoản chi thực tế
Điểm dễ khiến người nộp thuế bỏ lỡ quyền lợi không nằm ở việc nhớ mức trần, mà ở khả năng chứng minh mình thực sự đã chi tiền. Nguyên tắc cần nhớ là “Có thực chi ra” mới là căn cứ đầu tiên để xác định khoản được giảm trừ. Hóa đơn, chứng từ phải hợp pháp và thể hiện thông tin của người nộp thuế hoặc người phụ thuộc.
Với chi phí y tế, ngoài hóa đơn và chứng từ thanh toán, cần có bảng kê chi phí khám, chữa bệnh theo quy định của Bộ Y tế. Phần được đề nghị giảm trừ cũng phải là khoản gia đình tự chịu: chi phí đã được bảo hiểm, ngân sách, tổ chức hoặc cá nhân tài trợ, hỗ trợ hay trả thay không được tính lại. Vì vậy, hãy lưu hồ sơ ngay khi phát sinh và kiểm tra tên người bệnh, người học trên chứng từ. Đừng mặc định mọi lớp học thêm đều đủ điều kiện; khoản học cần thuộc học phí hoặc đào tạo kỹ năng tại cơ sở giáo dục, đào tạo hợp pháp và có chứng từ.
Tự quyết toán, không ủy quyền cho đơn vị chi trả
Một điểm cần tính trước khi chọn áp dụng giảm trừ là thủ tục quyết toán: cá nhân yêu cầu tính khoản chi y tế, giáo dục không được ủy quyền quyết toán thuế cho đơn vị trả thu nhập mà phải tự quyết toán thuế. Đây là khác biệt thiết thực, bởi quyền lợi đi kèm trách nhiệm tự tập hợp hồ sơ và kê khai.
Nên gom hóa đơn, chứng từ và bảng kê y tế theo từng người được hưởng, đồng thời tách rõ phần tự thanh toán khỏi khoản bảo hiểm hoặc bên khác chi trả. Khi chuẩn bị quyết toán, đối chiếu chứng từ với khoản chi thực tế thay vì chỉ dựa vào tổng số đã thanh toán cho trường học hay cơ sở khám chữa bệnh. Cũng cần phân biệt khoản giảm trừ đang xét với khoản hỗ trợ y tế hoặc học phí do người sử dụng lao động trả thay và với chế độ thuế riêng dành cho bệnh hiểm nghèo: các khoản thuộc diện riêng này không được tính vào khoản giảm trừ y tế, giáo dục nêu trên. Chuẩn bị từ sớm là cách chắc chắn nhất để không bỏ sót quyền lợi.
Kết luận: hồ sơ đầy đủ mới biến quyền lợi thành khoản giảm trừ
Quy định mở thêm cơ hội giảm trừ thuế TNCN cho chi phí y tế và giáo dục, nhưng mức tối đa không thay thế yêu cầu về khoản chi hợp lệ. Người nộp thuế nên kiểm tra cơ sở cung cấp dịch vụ, lưu hóa đơn và chứng từ đúng thông tin, xác định phần thực sự tự chi trả, rồi chủ động tự quyết toán nếu muốn áp dụng. Cách làm này đòi hỏi chuẩn bị hơn so với ủy quyền, nhưng giúp hồ sơ có căn cứ và giảm nguy cơ kê khai thiếu hoặc nhầm khoản.
