Lợi nhuận bị kẹp giữa nhu cầu kỷ lục và giá nhiên liệu máy bay leo thang
Áp lực lợi nhuận của các hãng hàng không Mỹ hiện là tình trạng doanh thu từ nhu cầu đi lại kỷ lục vẫn không đủ bù đắp chi phí nhiên liệu máy bay tăng vọt, khiến biên lợi nhuận bị bào mòn dù số ghế bán ra và giá vé đều tăng. Các hãng hàng không Mỹ đang đối mặt với áp lực lợi nhuận ngày càng lớn khi giá nhiên liệu tăng nhanh hơn khả năng điều chỉnh giá vé. Đây không chỉ là cú sốc chi phí đơn lẻ mà là cú đánh trực diện vào mô hình kinh doanh vốn dựa trên biên lợi nhuận mỏng và công suất cao. Nói cách khác, ngành đang bay hết ga về nhu cầu nhưng bị kìm chân bởi chi phí đầu vào leo thang, trong khi dư địa tăng giá vé máy bay tăng thêm lại rất hạn chế.
Kết quả kinh doanh quý III cho thấy bức tranh đối nghịch: doanh thu lập kỷ lục nhờ nhu cầu đi lại bùng nổ, nhưng đà tăng phi mã của giá nhiên liệu đang trực tiếp xóa sạch lợi nhuận và làm suy yếu triển vọng kinh doanh những tháng cuối năm. Việc Delta Air Lines, Southwest Airlines và American Airlines đồng loạt hạ dự báo lợi nhuận năm, trong khi United Airlines cảnh báo khả năng tái cấu trúc sâu hơn, là tín hiệu rõ ràng rằng bài toán chi phí đã vượt khỏi tầm kiểm soát của chiến lược tăng doanh thu đơn thuần.
Chiến tranh Iran đẩy giá nhiên liệu lên cao hơn tốc độ tăng giá vé
Căn nguyên của cú sốc chi phí này nằm ở địa chính trị: xung đột tại Iran kéo dài sang tháng thứ tám đã đẩy giá nhiên liệu máy bay lên mặt bằng mới, khó đoán và khó phòng thủ. Trong khi đó, giá vé máy bay tăng chậm hơn nhiều so với chi phí nhiên liệu, tạo ra khoảng trống lợi nhuận ngày càng rộng. Trong bảy tháng tính đến tháng 9, giá vé máy bay tại Mỹ chỉ tăng trung bình gần 23% so với cùng kỳ năm trước. Con số này nghe có vẻ lớn với hành khách, nhưng với các hãng bay, nó vẫn không đủ để bù đắp chi phí nhiên liệu leo thang với tốc độ nhanh hơn.
Đà tăng phi mã của giá nhiên liệu đang trực tiếp xóa sạch lợi nhuận và làm suy yếu triển vọng kinh doanh những tháng cuối năm. Vấn đề là các hãng bay Mỹ không thể đơn giản chuyển toàn bộ chi phí sang hành khách: việc tăng giá vé quá nhanh có thể khiến khách hàng trì hoãn chuyến đi hoặc chuyển sang các phương thức vận tải khác, trong khi giữ giá ở mức thấp lại khiến biên lợi nhuận tiếp tục bị bào mòn. Đây là thế tiến thoái lưỡng nan: tăng giá thì mất khách, không tăng thì mất lợi nhuận. Và khi chi phí nhiên liệu vẫn neo cao, lựa chọn nào cũng đau.
Nhu cầu kỷ lục không cứu nổi biên lợi nhuận đang mỏng dần
Từ góc độ thị trường, nhu cầu đi lại hiện là điểm sáng hiếm hoi. Kết quả kinh doanh quý III cho thấy nhu cầu đi lại vẫn là điểm tựa quan trọng của thị trường; lượng hành khách ổn định tạo điều kiện để các hãng tăng giá vé, thúc đẩy doanh thu lên mức kỷ lục. Tuy nhiên, đây là điểm sáng mang tính ảo giác nếu nhìn dưới lăng kính lợi nhuận. Khi chi phí nhiên liệu tăng nhanh hơn doanh thu, mỗi ghế bán thêm không còn đồng nghĩa với thêm lợi nhuận, mà đôi khi chỉ là thêm rủi ro chi phí.
Trường hợp United Airlines là minh chứng rõ ràng: trong quý III, doanh thu tăng thêm của hãng chỉ bù đắp được 72% phần chi phí nhiên liệu phát sinh thêm, cho thấy khả năng chuyển áp lực đầu vào sang giá vé vẫn còn hạn chế. American Airlines dù đạt doanh thu đỉnh lịch sử vẫn ghi nhận khoản lỗ ròng, khi chi phí nhiên liệu tăng thêm với tốc độ hơn 60% so với trước. Điều này cho thấy mô hình “bán nhiều ghế hơn để bù chi phí” đã chạm trần. Khi biên lợi nhuận bị bào mòn, tăng sản lượng mà không kiểm soát chi phí chỉ làm gia tăng rủi ro tài chính.
Hãng bay buộc phải tăng giá vé, siết chi phí và thu hẹp kế hoạch mở rộng
Trước giới hạn của việc tăng giá vé, các hãng đang chuyển sang điều chỉnh công suất khai thác nhằm duy trì mặt bằng giá và bảo vệ lợi nhuận. Thay vì mở rộng nhanh số chuyến bay, doanh nghiệp có thể giảm tốc độ tăng trưởng, cắt những chuyến kém hiệu quả hoặc tập trung nguồn lực vào các đường bay có khả năng tạo doanh thu tốt hơn. Đây là bước lùi chiến lược so với giai đoạn hậu đại dịch, khi các hãng đua nhau mở rộng mạng lưới để tận dụng nhu cầu dồn nén. Giờ đây, ưu tiên không còn là tăng thị phần bằng mọi giá, mà là bảo toàn biên lợi nhuận trong môi trường chi phí hoạt động hàng không biến động mạnh.
Giám đốc điều hành Delta cho rằng các hãng có thể cần tiếp tục kiềm chế tăng trưởng chuyến bay trong năm tới để duy trì giá vé cao hơn và bảo vệ lợi nhuận. American Airlines cũng dự kiến tốc độ tăng trưởng mạng đường bay năm sau chậm hơn hiện tại. Điều này đồng nghĩa với việc giá vé máy bay tăng thêm là kịch bản khó tránh, khi các hãng chủ động giữ công suất ở mức thấp hơn để không phá vỡ mặt bằng giá. Với hành khách, đây là tin xấu: ít lựa chọn hơn, giá cao hơn; nhưng với các hãng, đó là cách phòng thủ duy nhất khi chi phí nhiên liệu chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Nguy cơ tái cấu trúc sâu và cú sốc giá vé lan sang châu Âu
Áp lực chi phí không chỉ bóp nghẹt lợi nhuận ngắn hạn mà còn đặt lại câu hỏi về cấu trúc cạnh tranh của ngành. Giám đốc điều hành United Airlines, Scott Kirby, cảnh báo ngành hàng không có thể trải qua những thay đổi cấu trúc sâu rộng hơn vào cuối năm tới. Việc một hãng giá rẻ phải ngừng hoạt động và những cái tên khác đối mặt với áp lực tài chính gia tăng cho thấy các doanh nghiệp yếu thế sẽ khó trụ vững nếu giá nhiên liệu tiếp tục neo cao. Theo các phân tích, nếu nhiên liệu giữ quanh mức cao, những thay đổi như thay lãnh đạo, sáp nhập sâu hơn hoặc tái cấu trúc toàn diện ở một số hãng là kịch bản ngày càng rõ nét.
Áp lực giá không dừng ở Mỹ. Tại châu Âu, lãnh đạo một hãng giá rẻ lớn cảnh báo giá vé máy bay tại khu vực này có thể chứng kiến “mức tăng lớn nhất trong lịch sử” vào năm tới. Điều đó cho thấy cú sốc giá nhiên liệu máy bay đang lan rộng, đẩy chi phí hoạt động hàng không toàn cầu lên cao. Trong quý IV và năm 2027, triển vọng của các hãng sẽ phụ thuộc đáng kể vào diễn biến giá nhiên liệu và sức chịu đựng của người tiêu dùng. Nếu nhiên liệu tiếp tục neo cao, việc thu hẹp tăng trưởng, tái cơ cấu hoạt động và thay đổi tương quan cạnh tranh sẽ không còn là lựa chọn, mà là điều kiện sống còn của ngành.
