Lãnh đạo cơ sở bắt đầu từ việc gần dân
Gen Z lãnh đạo ở thôn, xóm là những người trẻ nhận trách nhiệm tổ chức công việc cộng đồng, kết nối người dân với chính quyền và chuyển tải chính sách bằng cách phù hợp với đời sống địa phương. Giá trị của họ không nằm ở tuổi trẻ tự thân, mà ở khả năng lắng nghe, làm việc có trách nhiệm và học từ thực tế.
Tại Cam Lâm, Khánh Hòa, Tạ Quang Chính, 20 tuổi, được công nhận làm Phó Trưởng thôn Văn Tứ Tây nhiệm kỳ 2026-2031 hơn một tháng trước. Anh từng tham gia Tổ bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở; sự siêng năng và tinh thần sẵn sàng có mặt khi thôn cần đã giúp anh nhận được đề xuất từ trưởng thôn và sự thống nhất của người dân. Đây là lối vào vai trò lãnh đạo đáng tin hơn một cuộc bổ nhiệm chỉ dựa trên sức trẻ: bắt đầu từ việc làm cụ thể, rồi mới nhận thêm trách nhiệm.
Ở Phúc Tiến, xã Đại Phúc, Thái Nguyên, Nguyễn Thị Tuyết Ngân được giao nhiệm vụ Trưởng xóm. Việc đầu tiên chị xác định là ổn định tổ chức, nắm tình hình địa bàn và lắng nghe ý kiến nhân dân. Hai câu chuyện ở hai địa phương cho thấy trưởng thôn trẻ không thể chỉ làm người truyền đạt chỉ đạo; họ cần tạo được đối thoại và sự phối hợp trong cộng đồng.
Công nghệ có ích khi khiến thông tin dễ hiểu hơn
Lợi thế của cán bộ Gen Z là sự nhiệt huyết, khả năng tiếp cận kiến thức mới và sử dụng công nghệ thông tin. Chính dùng máy tính, bảng tính Excel và điện thoại để quản lý hồ sơ, sắp xếp công việc, tra cứu văn bản và số liệu thuận tiện hơn. Công nghệ ở đây không phải màn trình diễn hiện đại hóa; nó có ý nghĩa khi giúp cán bộ xử lý công việc chính xác, dành thêm thời gian cho người dân.
Ngân muốn vận dụng kỹ năng giao tiếp, thuyết trình tích lũy từ công tác Đoàn và công việc MC để đổi mới cách phổ biến chủ trương, chính sách, đồng thời hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến. Với tuyên truyền pháp luật, chị nhấn mạnh rằng người dân cần hiểu mình phải làm gì và vì sao, thay vì chỉ nghe đọc quy định.
Một hướng dẫn tốt có thể giải thích rõ đối tượng nào thuộc diện khám nghĩa vụ quân sự, trường hợp nào được tạm hoãn và hồ sơ cần chuẩn bị. Với thủ tục hành chính, chỉ dẫn cụ thể về giấy tờ, nơi liên hệ và lựa chọn trực tuyến có thể giúp người dân tránh đi lại nhiều lần hoặc phải bổ sung hồ sơ vì thiếu thông tin. Đó là lúc tuyên truyền pháp luật trở thành dịch vụ thiết thực, chứ không dừng ở việc phát thông báo.
Ngân dự kiến phát huy các nhóm Zalo của xóm và hệ thống loa truyền thanh để thông tin nhanh đến người dân. Kênh số có thể mở rộng tốc độ tiếp cận, nhưng không thay thế việc gặp gỡ trực tiếp với những người cần được giải thích hoặc hỗ trợ.
Trẻ hóa cần đi cùng kinh nghiệm và niềm tin
Cam Lâm đang có đội ngũ trưởng, phó thôn trẻ hóa: trong 33 trưởng thôn, 16 người dưới 40 tuổi; chức danh phó trưởng thôn có 19 người dưới 40 tuổi. Chính quyền địa phương xem việc trẻ hóa là thiết thực trong giai đoạn cải cách hành chính, chuyển đổi số và đổi mới hoạt động. Nhưng con số chỉ phản ánh cơ cấu; chất lượng lãnh đạo phải được chứng minh bằng cách giải quyết những vấn đề cụ thể của dân.
Chính thừa nhận còn thiếu kinh nghiệm thực tế, nhất là khi gặp những tình huống phức tạp tại thôn gần 500 hộ dân. Anh đang học hỏi trưởng thôn, cùng đến từng nhà để hiểu tâm lý và nguyện vọng bà con. Sự thẳng thắn về giới hạn của mình là điểm đáng ghi nhận: người trẻ không cần giả vờ đã biết hết, nhưng phải sẵn sàng học và xử lý công việc công bằng, hợp tình hợp lý.
Ngân cũng xác định kinh nghiệm phải được tích lũy qua quá trình làm việc, còn niềm tin không đến từ tuổi tác hay chức vụ mà từ trách nhiệm, minh bạch và việc làm cụ thể. Trước mắt, chị đặt mục tiêu ổn định tổ chức, nắm chắc địa bàn và xây dựng sự đồng thuận. Đó là thước đo phù hợp hơn mọi lời hứa về đổi mới.
Cơ hội để Gen Z gánh vác việc chung
Tại Cam Lâm, Huỳnh Trung Việt, 25 tuổi, đảm nhận vai trò Trưởng thôn Hòa Nghĩa. Sau khi ba thôn Nghĩa Bắc, Nghĩa Trung và Nghĩa Đông sáp nhập, địa bàn mới có 929 hộ với hơn 4.000 nhân khẩu. Quy mô ấy nhắc rằng công việc ở cơ sở đòi hỏi khả năng phối hợp và bám sát đời sống, không chỉ nhanh nhạy với công nghệ.
Những ví dụ này cho thấy Gen Z có thể đảm nhận trách nhiệm lãnh đạo ngay trong cộng đồng địa phương, từ vai trò phó trưởng thôn đến trưởng thôn, trưởng xóm. Tuy nhiên, trẻ hóa không tự động đem lại hiệu quả. Muốn đổi mới cách kết nối người dân với chính quyền, cán bộ trẻ cần kết hợp công cụ số với sự hiện diện ngoài đời, công khai thông tin với lắng nghe và nhiệt huyết với kinh nghiệm được bồi đắp.
Khi thông tin đến đúng người, được giải thích dễ hiểu và người dân có cơ hội nêu ý kiến, công tác quản lý cơ sở cũng thuận lợi hơn; hiểu lầm, tranh chấp hoặc vi phạm do thiếu thông tin có thể được hạn chế từ đầu. Trưởng thôn trẻ không cần chứng minh mình khác biệt bằng tuổi tác. Họ cần chứng minh rằng cộng đồng được phục vụ tốt hơn.
