Đưa giao hưởng đến gần người học
Nhạc giao hưởng học đường là hoạt động đưa các buổi biểu diễn giao hưởng chuyên nghiệp vào không gian giáo dục, để người học vừa thưởng thức vừa tiếp xúc trực tiếp với ngôn ngữ âm nhạc hàn lâm. Ngày 31/10, tại Hội trường 11/10, Đại học Sư phạm Hà Nội tổ chức chương trình nghệ thuật với Dàn nhạc Giao hưởng Mặt Trời, dưới sự chỉ huy của Olivier Ochanine, Giám đốc âm nhạc kiêm nhạc trưởng chính người Pháp. Chương trình nằm trong chuỗi hoạt động hướng tới kỷ niệm 75 năm thành lập trường.
Điểm đáng chú ý không chỉ là một dàn nhạc chuyên nghiệp bước vào giảng đường, mà là cách buổi diễn biến một trải nghiệm vốn thường xa lạ thành cơ hội học tập. Với sinh viên, âm nhạc cổ điển không còn chỉ nằm trên giáo trình hay trong những khái niệm về nhạc cụ, mà hiện diện qua âm thanh, kỹ thuật biểu diễn và cách nghệ sĩ truyền tải cảm xúc. Đó là một hướng đi hợp lý: muốn mở rộng công chúng trẻ, hãy đưa âm nhạc đến nơi họ học tập và sinh hoạt.
Một buổi diễn cũng là một bài học thẩm mỹ
Đưa dàn nhạc giao hưởng vào trường đại học có ý nghĩa vượt khỏi phần trình diễn. Sinh viên được nghe trực tiếp sự hòa quyện giữa các nhạc cụ, quan sát kỹ thuật biểu diễn và cảm nhận cách nghệ sĩ tạo nên sắc thái cảm xúc. Những điều này khó truyền tải đầy đủ qua bài giảng hoặc bản thu âm. Vì thế, chương trình có thể góp phần bồi đắp khả năng cảm thụ, mở rộng đời sống tinh thần và khuyến khích người học chủ động tìm hiểu các giá trị văn hóa, nghệ thuật.
Ý nghĩa ấy đặc biệt phù hợp với một trường đào tạo giáo viên. Theo hiệu trưởng Nguyễn Đức Sơn, định hướng gìn giữ văn hóa và thúc đẩy giáo dục nghệ thuật tương đồng với sứ mệnh đào tạo những người sẽ truyền tri thức và giá trị văn hóa tới thế hệ trẻ. Một buổi hòa nhạc không thay thế chương trình học, nhưng có thể làm cho giáo dục thẩm mỹ trở nên cụ thể: sinh viên được nghe, quan sát, đặt câu hỏi và hình thành cảm nhận của riêng mình.
Khoảng cách với công chúng vẫn còn
Chương trình cũng cần được nhìn trong bối cảnh rộng hơn: tại Việt Nam, tác phẩm giao hưởng và thính phòng thường có ít cơ hội tiếp cận công chúng hơn ca khúc. Khoảng cách ấy không chỉ do thể loại có cấu trúc nghe khác biệt, mà còn vì số dịp để người nghe gặp gỡ tác phẩm trực tiếp còn hạn chế. Bởi vậy, đưa hòa nhạc vào trường học là một cách tháo gỡ rào cản thực tế: người trẻ không cần phải tự tìm đến một không gian biểu diễn chuyên biệt mới có cơ hội làm quen.
Dàn nhạc Giao hưởng Mặt Trời được thành lập năm 2017, quy tụ các nghệ sĩ thính phòng trong nước và quốc tế. Chương trình tại Đại học Sư phạm Hà Nội còn có các tác phẩm của Jim Parker, Bernard Herrmann, Wolfgang Amadeus Mozart, Ludwig van Beethoven và Gioachino Rossini. Sự kết hợp giữa những tên tuổi quen thuộc và một bối cảnh gần gũi với sinh viên có thể tạo điểm khởi đầu tốt; điều quan trọng là trải nghiệm không nên dừng lại ở một buổi diễn dịp kỷ niệm.
Từ sự kiện kỷ niệm đến cơ hội tiếp cận lâu dài
Buổi hòa nhạc thuộc chuỗi hoạt động hướng tới mốc 75 năm của Đại học Sư phạm Hà Nội. Đây là lý do chính đáng để tổ chức một sự kiện đặc biệt, nhưng giá trị giáo dục sẽ lớn hơn nếu các hoạt động tương tự được duy trì sau dịp kỷ niệm. Một buổi diễn có thể khơi gợi tò mò; những lần gặp gỡ tiếp theo mới giúp sinh viên nhận ra cách một bản giao hưởng được cấu thành, hiểu vai trò của từng nhóm nhạc cụ và tự tin hơn khi bước vào không gian hòa nhạc.
Nhạc giao hưởng học đường vì thế nên được xem là một phần của giáo dục nghệ thuật, không chỉ là chương trình giải trí cho cộng đồng trong trường. Khi nhà trường tạo được nhịp cầu đều đặn giữa nghệ sĩ và người học, âm nhạc cổ điển sinh viên có cơ hội trở thành thói quen khám phá thay vì trải nghiệm hiếm hoi. Chương trình lần này cho thấy hướng đi ấy có sức thuyết phục: đưa nghệ thuật đến gần người trẻ là bước đầu để họ tự lựa chọn tiếp tục lắng nghe.
