Trạm tiếp sóng đưa kết nối lên cao
UAV tiếp sóng là phương tiện bay làm trạm trung gian trên không, chuyển lệnh điều khiển tới UAV làm nhiệm vụ và truyền hình ảnh, dữ liệu tình báo trở lại cho người vận hành. Thay vì đòi hỏi một UAV phải kết nối trực tiếp với ăng-ten mặt đất ở khoảng cách lớn, mô hình này đặt một mắt xích bay giữa hai bên. Ukraine phát triển các drone Ukraine làm nhiệm vụ tiếp sóng để giúp những UAV khác hoạt động xa hơn, đồng thời khiến Nga khó gây nhiễu đường liên lạc hơn.
Cách làm này giống bộ mở rộng Wi-Fi ở nguyên lý, nhưng có ý nghĩa tác chiến rõ rệt: UAV bay cao hơn ăng-ten mặt đất nên có thể duy trì đường truyền qua địa hình che khuất và trong điều kiện đối phương gây sức ép điện tử. Giá trị của hệ thống không chỉ nằm ở tầm bay, mà còn ở việc giữ liên lạc hai chiều để người điều khiển nhận hình ảnh và tiếp tục ra lệnh. Trong chiến tranh mà công nghệ nhanh chóng bị đối phương tìm cách khắc chế, thêm một mắt xích trên không là lựa chọn thực dụng hơn việc trông chờ vào một liên kết trực tiếp dễ bị gián đoạn.
Mở rộng tầm hoạt động hơn 50 km
Twist Robotics phát triển UAV tiếp sóng từ mẫu Saker Scout, vốn đã được dùng trong các nhiệm vụ trinh sát và tấn công. Theo công ty, phiên bản này có thể giúp UAV khác tăng tầm hoạt động thêm hơn 50 km. Con số ấy mô tả phần tầm hoạt động được mở rộng nhờ tiếp sóng; không nên hiểu thành cam kết rằng mọi nhiệm vụ đều có thể vươn sâu đúng 50 km, hay rằng hệ thống tự làm tăng sức công phá của vũ khí.
Động lực thay đổi đến từ giới hạn của mẫu cũ: chiến tranh biến chuyển nhanh, công nghệ có thể sớm lỗi thời, còn tầm hoạt động của Saker Scout bị đánh giá là chưa đủ cho nhiều nhiệm vụ. Vì vậy, thiết kế lại UAV thành trạm truyền tín hiệu là cách tận dụng một nền tảng sẵn có để đáp ứng nhu cầu bay xa hơn. Sản xuất hàng loạt Saker Scout với chức năng tiếp sóng bắt đầu từ năm 2023. Đây là hướng nâng cấp đáng chú ý bởi nó mở rộng năng lực của cả mạng UAV, thay vì chỉ cải thiện riêng chiếc máy bay làm nhiệm vụ.
Khó gây nhiễu hơn, nhưng không miễn nhiễm
Lợi thế chống gây nhiễu của UAV tiếp sóng đến từ việc tăng cường liên kết giữa người điều khiển và UAV thực hiện nhiệm vụ. Khi tín hiệu được chuyển qua một trạm bay cao hơn, địa hình ít cản trở đường truyền hơn và đối phương khó làm gián đoạn kết nối như khi chỉ dựa vào liên lạc trực tiếp từ mặt đất. Điều này không đồng nghĩa UAV trở nên bất khả xâm phạm: phía Nga vẫn có thể nhắm mục tiêu vào chính phương tiện tiếp sóng.
Mạng lưới cũng đang được mở rộng bằng nhiều thiết kế khác nhau. Roboneers phát triển phiên bản Wardog có thể mang thiết bị tiếp sóng nặng tới 3 kg, còn Skyriper sản xuất UAV chuyên dụng chỉ làm nhiệm vụ chuyển tiếp tín hiệu. TAF Industries cho biết hãng bắt đầu sản xuất UAV mang thiết bị tiếp sóng vào năm trước, theo yêu cầu của các đơn vị quân đội; công ty nhận định chức năng này đã chuyển từ tùy chọn thành yếu tố thiết yếu. Các thông tin đó cho thấy tiếp sóng đang trở thành một năng lực có tính hệ thống, chứ không còn là thử nghiệm đơn lẻ.
Lợi thế nằm ở cả mạng lưới
Máy bay có người lái từng được dùng để chuyển tiếp liên lạc, nhưng hoạt động trong không phận Ukraine đầy rủi ro và số lượng loại phương tiện này hạn chế. UAV nhỏ gọn có thể được triển khai với số lượng lớn hơn, phù hợp hơn với môi trường dày đặc UAV và hệ thống phòng không. Không có nghĩa mỗi trạm tiếp sóng đều an toàn; đối phương có thể tìm cách đánh vào mắt xích trung gian. Tuy nhiên, việc phân tán chức năng liên lạc lên các nền tảng không người lái giúp mạng tác chiến linh hoạt hơn.
Các công ty Ukraine tiếp tục phát triển những mẫu mới và cải tiến thiết kế hiện có, trong khi Nga cũng sử dụng công nghệ tiếp sóng, kể cả để giúp UAV tấn công bay sâu hơn vào lãnh thổ Ukraine. Vì vậy, đây không phải lợi thế độc quyền hay lời giải dứt điểm cho chiến tranh điện tử. Ý nghĩa lớn hơn là cuộc cạnh tranh đang chuyển từ từng chiếc UAV sang chất lượng của cả mạng kết nối. UAV tiếp sóng có thể giúp hỏa lực tầm xa duy trì điều khiển và tăng khả năng hoạt động, nhưng kết quả vẫn phụ thuộc vào việc bảo vệ các mắt xích trong mạng.
