Tín hiệu chiến lược từ một cuộc gặp bên lề
Hợp tác tài chính Việt Nam Mỹ là quá trình hai bên điều chỉnh khuôn khổ chính sách, thuế và phối hợp trong các diễn đàn khu vực để thúc đẩy đầu tư, thương mại và ổn định kinh tế vĩ mô, đồng thời nâng vị thế đàm phán của mỗi nước trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Chiều 20/10, bên lề Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC (FMM) tại Hồng Kông, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn đã có cuộc làm việc song phương với Thứ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Erin Browne, phụ trách các vấn đề quốc tế. Đây không phải một cuộc xã giao bên hành lang hội nghị, mà là bước đi có tính tính toán, đặt nền cho vai trò chủ nhà APEC 2027 của Việt Nam và cho tham vọng tái định vị quan hệ kinh tế với Mỹ trên nền tảng Đối tác Chiến lược Toàn diện đang phát triển “tích cực, thực chất”.
Quy chế kinh tế thị trường: “nút thắt” Việt Nam muốn tháo trước
Yêu cầu Mỹ sớm công nhận quy chế kinh tế thị trường không chỉ là vấn đề danh xưng, mà là ưu tiên chiến lược của Hà Nội. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đã đề nghị Washington “sớm công nhận quy chế kinh tế thị trường cho Việt Nam” trong khuôn khổ trao đổi về hợp tác song phương. Khi chưa được công nhận, Việt Nam luôn đối mặt nguy cơ bị áp dụng các phương pháp tính thuế phòng vệ bất lợi, làm suy yếu lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp. Đặt đề nghị này ngay trong cuộc gặp cấp cao về tài chính cho thấy Việt Nam muốn chuyển tranh luận từ sân chơi thương mại thuần túy sang bàn cờ chính sách tài chính – nơi Mỹ khó phớt lờ các cam kết về môi trường đầu tư “ổn định, minh bạch” mà Việt Nam khẳng định đang duy trì cho nhà đầu tư Hoa Kỳ.
Hiệp định thuế song phương: từ kỹ thuật thuế đến lợi ích chiến lược
Song song câu chuyện quy chế kinh tế thị trường, Việt Nam chủ động đẩy nhanh sửa đổi hiệp định thuế song phương. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đề nghị Mỹ “quan tâm thúc đẩy đàm phán cấp kỹ thuật về Nghị định thư sửa đổi Hiệp định thuế song phương”. Nghe có vẻ thuần kỹ thuật, nhưng đây là mảnh ghép quan trọng để giảm trùng thuế, tăng tính dự đoán cho nhà đầu tư và làm sạch các điểm nghẽn trong dòng vốn hai chiều. Nếu Washington đáp ứng, hợp tác tài chính Việt Nam Mỹ sẽ bước sang giai đoạn sâu hơn, nơi các doanh nghiệp có thể hoạch định chiến lược dài hạn thay vì “đoán ý” cơ quan thuế hai nước. Việc đặt ưu tiên thuế ngay lúc chuẩn bị cho APEC 2027 Việt Nam cho thấy Hà Nội muốn biến năm chủ nhà thành cú hích cải cách thể chế, chứ không chỉ là sự kiện ngoại giao.
Đàm phán thương mại và chuẩn bị cho APEC 2027: Việt Nam muốn gì từ Mỹ?
Việt Nam không giấu mục tiêu dùng quãng thời gian trước APEC 2027 để khóa chặt các cam kết với Mỹ. Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đề nghị Washington ủng hộ lập trường của Việt Nam trong tiến trình đàm phán Hiệp định Thương mại đối ứng, công bằng và cân bằng (ART). Cùng lúc, Việt Nam thông báo sẽ đề xuất 4 nhóm chủ đề ưu tiên cho Năm APEC 2027, bám sát Kế hoạch Hành động Incheon và tầm nhìn APEC, và mong Mỹ tham vấn, chia sẻ kinh nghiệm, ủng hộ để hoàn thiện nội dung. Phản hồi của Thứ trưởng Erin Browne – khẳng định Bộ Tài chính Hoa Kỳ “sẵn sàng đồng hành, phối hợp chặt chẽ” để cụ thể hóa các ưu tiên thành kế hoạch hành động chi tiết – cho thấy Washington nhìn thấy lợi ích trong việc để Hà Nội dẫn dắt một chương trình nghị sự APEC cân bằng hơn giữa tài chính, thương mại và đầu tư.
Lời mời tới Hà Nội và thông điệp về thế chủ động
Kết thúc cuộc gặp, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đã mời Thứ trưởng Erin Browne sang thăm, làm việc tại Việt Nam và tham dự các hội nghị trong khuôn khổ Năm APEC 2027. Đây không chỉ là phép lịch sự ngoại giao mà là lời nhắc rằng sân chơi tiếp theo sẽ là Hà Nội, nơi Việt Nam giữ vai trò chủ nhà và có nhiều dư địa hơn để dẫn dắt thảo luận. Nếu Mỹ hiện thực hóa cam kết “đồng hành, phối hợp chặt chẽ” như đã khẳng định, hai bên có cơ hội biến hợp tác tài chính thành trụ cột mới của Đối tác Chiến lược Toàn diện. Khi đó, quy chế kinh tế thị trường, hiệp định thuế song phương và đàm phán thương mại ART sẽ không còn là các hồ sơ treo, mà trở thành minh chứng cho một cách tiếp cận chủ động, thực dụng và cùng có lợi của Việt Nam trong quan hệ với Mỹ.
