Đầu tư dài hạn phải tạo năng lực tại chỗ
Đầu tư Bắc Âu vào Việt Nam là sự kết hợp vốn dài hạn, công nghệ, kinh nghiệm quản trị và phát triển kỹ năng nhằm nâng cao năng lực doanh nghiệp trong nước, thay vì chỉ mở rộng quy mô sản xuất. Đây nên là thước đo của quan hệ đầu tư: sau khi dự án đi vào hoạt động, doanh nghiệp địa phương có làm tốt hơn và chuỗi cung ứng có vững vàng hơn hay không.
Ngày 29/10, Hiệp hội Doanh nghiệp Bắc Âu tại Việt Nam tổ chức Diễn đàn Doanh nghiệp Bắc Âu – Việt Nam 2026, quy tụ đại diện chính phủ, ngoại giao và doanh nghiệp để bàn cách biến tiềm năng hợp tác thành dự án cụ thể. Diễn đàn diễn ra sau chuyến thăm cấp Nhà nước của Việt Nam tới Đan Mạch từ ngày 19 đến 21/10, trong năm hai nước kỷ niệm 55 năm quan hệ ngoại giao và nâng cấp quan hệ lên đối tác chiến lược toàn diện. Thời điểm này tạo đà chính trị thuận lợi, nhưng thành công sẽ phụ thuộc vào việc hợp tác có tạo ra năng lực mới hay không.
Chủ tịch NordCham Việt Nam Thue Quist Thomasen đặt ra câu hỏi thiết thực cho thập kỷ tới: khoản đầu tư nào sẽ gắn bó lâu dài, tái đầu tư và góp phần xây dựng năng lực ngay tại Việt Nam.
Chuyển giao công nghệ là phép thử của cam kết
Muốn dòng vốn tạo giá trị vượt khỏi nhà máy, chuyển giao công nghệ phải được tính vào cách thiết kế và triển khai dự án, chứ không thể chỉ xuất hiện như một lời hứa. Chia sẻ kiến thức, hợp tác kỹ thuật và đào tạo kỹ năng giúp doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận công nghệ, kinh nghiệm vận hành quốc tế và tiêu chuẩn cao hơn; từ đó, họ có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.
Đây cũng là điểm giao giữa thế mạnh hai bên. Bắc Âu có nền tảng khoa học – công nghệ, quản trị và đổi mới sáng tạo; Việt Nam có thị trường, năng lực sản xuất và nguồn nhân lực năng động. Kết nối các lợi thế ấy có thể mở rộng cơ hội kinh doanh, đồng thời tạo chuỗi giá trị bền vững thay vì duy trì mô hình gia công dựa chủ yếu vào lợi thế chi phí.
Thành phố Hồ Chí Minh nêu định hướng chuyển từ hợp tác thương mại và đầu tư sang cùng kiến tạo năng lực phát triển, với chuyển đổi xanh, số hóa và đổi mới sáng tạo làm động lực. Lãnh đạo thành phố cũng nhấn mạnh rằng kết quả phải được nhìn qua dự án thực thi, công nghệ chuyển giao và doanh nghiệp cùng trưởng thành, không chỉ qua số cuộc gặp hay thỏa thuận.
Carlsberg cho thấy hiệu quả tài nguyên đi đôi với năng lực địa phương
Kinh nghiệm của Carlsberg Việt Nam cho thấy đầu tư dài hạn có thể được đánh giá bằng những thay đổi cụ thể trong sản xuất. Tại nhà máy bia Phú Bài, dây chuyền nấu mới dùng ít hơn khoảng 20% nước và 15% năng lượng so với dây chuyền trước đó. Hiệu quả này không chỉ có ý nghĩa với hoạt động của doanh nghiệp: tiết kiệm tài nguyên và giảm phát thải là lợi ích thực tế đối với cộng đồng nơi sản xuất diễn ra.
Nhà máy cũng sử dụng hệ thống theo dõi hiệu suất theo thời gian thực để giám sát dây chuyền và duy trì chất lượng ổn định; xe nâng điện cùng camera ứng dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ giảm phát thải và tăng an toàn vận hành. Những công nghệ như vậy chỉ tạo tác động bền lâu khi đội ngũ tại chỗ có kỹ năng sử dụng, bảo trì và cải tiến quy trình.
Tại diễn đàn, Giám đốc cấp cao phụ trách Chuỗi cung ứng tích hợp của Carlsberg Việt Nam, Peter Wachenschwanz, tham gia đối thoại cùng đại diện APM Terminals và Tập đoàn Phúc Sinh về thúc đẩy hợp tác Bắc Âu – Việt Nam. Ông nhấn mạnh việc phối hợp với nhà cung cấp và đối tác logistics trong nước để cải thiện hiệu quả, chất lượng và tính bền vững của chuỗi cung ứng. Đây là hướng đi có sức lan tỏa hơn việc chỉ tăng công suất.
Đo thành công bằng chuỗi cung ứng cùng tiến bộ
Ưu tiên kế tiếp là mở rộng lợi ích từ một doanh nghiệp đầu tư sang mạng lưới nhà cung cấp, đối tác logistics và doanh nghiệp Việt Nam. Khi các bên địa phương được chia sẻ kiến thức, tham gia hợp tác kỹ thuật và nâng kỹ năng, họ có thể đáp ứng tốt hơn yêu cầu về chất lượng, hiệu quả và môi trường; đó mới là nền móng của một chuỗi giá trị bền vững.
Các lĩnh vực hợp tác tiềm năng được nêu tại diễn đàn khá rộng: năng lượng xanh, sản xuất, trí tuệ nhân tạo, số hóa, chăm sóc sức khỏe, khoa học sự sống, thực phẩm và nông nghiệp, logistics, hàng hải, hạ tầng bền vững và phát triển nhân lực. Tuy nhiên, danh sách ưu tiên chỉ có ý nghĩa khi đi kèm dự án cụ thể, cơ chế hợp tác kỹ thuật và cơ hội để doanh nghiệp trong nước trở thành đối tác có năng lực, thay vì đứng ngoài phần giá trị cao.
Vì vậy, dòng vốn Bắc Âu đáng được chào đón không chỉ vì khả năng mở rộng sản xuất, mà vì tiềm năng nâng năng suất, kỹ năng và tiêu chuẩn của cả hệ sinh thái. Kết luận cần rõ ràng: đầu tư chỉ trở thành động lực phát triển khi công nghệ được chuyển giao, con người địa phương được phát triển và chuỗi cung ứng cùng tiến bộ.
