Thương hiệu mỹ phẩm Việt: từ “làm ra tại” đến “sáng tạo bởi”
Thương hiệu mỹ phẩm Việt là tập hợp các doanh nghiệp mỹ phẩm có nguồn gốc Việt Nam, xây dựng sản phẩm, công nghệ và hình ảnh riêng, hướng tới việc chuyển dịch từ vai trò gia công giá rẻ sang chủ động sáng tạo, sở hữu công thức, thiết kế, câu chuyện thương hiệu và chinh phục thị trường quốc tế bằng chất lượng, uy tín và bản sắc văn hóa Việt rõ ràng, nhất quán.
Tối 16/10 tại Hà Nội, Thủ tướng Lê Minh Hưng dự và phát biểu tại lễ công bố sản phẩm đạt Thương hiệu quốc gia Việt Nam lần thứ 10 với chủ đề “Dòng chảy thương hiệu Việt”. Sự kiện đánh dấu hơn hai thập kỷ chương trình Thương hiệu quốc gia được triển khai như một hoạt động xúc tiến thương mại dài hạn của Chính phủ. Điều đáng chú ý là thước đo xét chọn đã thay đổi căn bản, nâng trọng số đổi mới sáng tạo từ 18% lên 30% tổng thang điểm, tập trung vào năng lực nghiên cứu – phát triển, ứng dụng khoa học – công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tài sản trí tuệ. Với ngành mỹ phẩm, đây là tín hiệu rõ ràng: ai chỉ còn bám vào gia công giá rẻ sẽ bị bỏ lại phía sau.
Thương hiệu phải là lợi thế cạnh tranh chiến lược, không còn “làm thuê” gia công
Thông điệp mạnh nhất từ người đứng đầu Chính phủ là: “Hành trình ấy đòi hỏi doanh nghiệp thương hiệu Việt Nam phải trở thành lợi thế cạnh tranh chiến lược của nền kinh tế đất nước”. Với mỹ phẩm, điều này đồng nghĩa thương hiệu không còn là “phần trang trí” sau cùng, mà là tài sản cốt lõi quyết định biên lợi nhuận, khả năng định giá và sức sống dài hạn trên thị trường quốc tế.
Thủ tướng yêu cầu chuyển dịch mạnh mẽ từ lợi thế chi phí sang lợi thế giá trị; từ gia công, lắp ráp sang sáng tạo, thiết kế; từ tham gia thị trường sang khẳng định vị thế dẫn dắt. Nếu thương hiệu mỹ phẩm Việt tiếp tục chấp nhận làm OEM, ODM cho các nhãn ngoại, chúng ta chỉ mãi là “công xưởng giá rẻ”, không bao giờ trở thành người chơi có tiếng nói trong chuỗi giá trị toàn cầu. Ngược lại, khi coi thương hiệu là tài sản chiến lược dài hạn, doanh nghiệp buộc phải đầu tư vào công thức độc quyền, bao bì có ngôn ngữ thiết kế riêng, câu chuyện gắn với nguyên liệu bản địa và tiêu chuẩn chất lượng quốc tế – đó mới là cạnh tranh chiến lược thực sự.
Từ “làm ra tại Việt Nam” đến “sáng tạo bởi Việt Nam”: bài toán công nghệ mỹ phẩm
Thủ tướng nhấn mạnh phải chuyển từ “làm ra tại Việt Nam” sang “sáng tạo bởi Việt Nam”; từ cạnh tranh bằng giá sang chinh phục bằng chất lượng, công nghệ và uy tín. Với ngành mỹ phẩm, đây là lời nhắc trực diện: nếu không làm chủ công nghệ mỹ phẩm, mọi khẩu hiệu về “thương hiệu mỹ phẩm Việt” chỉ là vỏ rỗng.
Chính phủ định hướng doanh nghiệp đầu tư thực chất cho năng lực cốt lõi, khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đồng thời, doanh nghiệp được khuyến nghị tăng cường nghiên cứu phát triển, làm chủ công nghệ, thiết kế và sáng chế; nâng chuẩn chất lượng, tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc. Với mỹ phẩm, điều này phải được cụ thể hóa thành phòng R&D đạt chuẩn, hợp tác với nhà khoa học da liễu, ứng dụng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo trong phân tích da, cá nhân hóa sản phẩm, cũng như bảo hộ sở hữu trí tuệ cho công thức và bao bì. Khi đó, cụm từ “sáng tạo bởi Việt Nam” mới có nội hàm thực chất, đủ sức thuyết phục người tiêu dùng khó tính ở các thị trường phát triển.
Chính sách hỗ trợ và cơ hội vươn ra thị trường quốc tế
Sau 10 kỳ xét chọn, chương trình Thương hiệu quốc gia đã ghi nhận 227 doanh nghiệp với 499 sản phẩm được công nhận. Riêng năm 2025, các doanh nghiệp được vinh danh đạt doanh thu hơn 2,5 triệu tỷ đồng, nộp ngân sách trên 133.000 tỷ đồng và tạo việc làm ổn định cho hơn 760.000 lao động. Đây là minh chứng rằng khi thương hiệu được đầu tư đúng, giá trị kinh tế tạo ra là rất lớn – và mỹ phẩm hoàn toàn có thể trở thành một trong những ngành đóng góp đáng kể.
Theo đánh giá, giá trị thương hiệu quốc gia Việt Nam đã tăng lên trên 462 tỷ USD, xếp thứ 32/193 quốc gia, trong khi 100 thương hiệu hàng đầu trong nước đạt tổng giá trị 43 tỷ USD. Chính phủ yêu cầu sớm trình Chiến lược phát triển Thương hiệu quốc gia đến năm 2035, tầm nhìn 2045 và đổi mới chương trình theo hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm, thị trường làm định hướng, hiệu quả thực chất làm thước đo. Đồng thời, doanh nghiệp được khuyến khích chủ động chinh phục thị trường quốc tế, tận dụng hiệu quả các hiệp định thương mại tự do, bảo vệ sở hữu trí tuệ và xây dựng thương hiệu bền vững. Với ngành mỹ phẩm, đây là “đường cao tốc” chính sách đã mở; vấn đề là doanh nghiệp có đủ dũng khí bước lên hay không.
Kết luận: Mỹ phẩm Việt muốn đi xa phải dám chơi cuộc chơi lớn
Kinh tế Việt Nam đang đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2026–2030 từ 10%/năm trở lên, với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu. Trong bức tranh đó, thương hiệu – trong đó có thương hiệu mỹ phẩm Việt – được kỳ vọng trở thành lợi thế cạnh tranh chiến lược chứ không chỉ là phần “trang điểm” truyền thông.
Nếu tiếp tục hài lòng với vai trò gia công, ngành mỹ phẩm Việt sẽ bị mắc kẹt ở phân khúc thấp, dễ bị thay thế khi chi phí lao động biến động. Ngược lại, nếu dám chuyển từ “làm ra tại Việt Nam” sang “sáng tạo bởi Việt Nam”, lấy chất lượng, công nghệ và uy tín làm nền tảng, chủ động chinh phục thị trường quốc tế, thương hiệu mỹ phẩm Việt có cơ hội trở thành một trong những biểu tượng mới của “dòng chảy thương hiệu Việt”. Lúc đó, mỗi lọ serum, thỏi son mang tên Việt không chỉ là sản phẩm làm đẹp, mà còn là lời khẳng định vị thế sáng tạo của người Việt trên bản đồ kinh tế toàn cầu.
