Khi triển lãm thiên nhiên Hà Nội hóa thành hành trình trở về với lòng mình
Không gian tương tác “Trở lại trong lòng” là một triển lãm thiên nhiên Hà Nội được thiết kế như một “khu rừng” đa giác quan giữa phố xá, nơi người tham dự bước ra khỏi nhịp sống vội vã để lắng nghe âm thanh, ngắm hình ảnh, cảm nhận hơi thở và mùi hương của rừng, đồng thời thực hành thiền để trở về với nội tâm, từ đó khơi gợi tình yêu và ý thức bảo vệ thiên nhiên như một phần của chính mình. Điều đáng nói là sự kiện này không chọn cách “dạy” người trẻ về môi trường bằng những khẩu hiệu khô cứng, mà dùng nghệ thuật và trải nghiệm đa giác quan để chạm vào cảm xúc. Giữa một thành phố quen với bê tông và tiếng còi xe, việc dựng lên một không gian tương tác cho phép người trẻ được tạm trú trong lòng rừng là một tuyên bố rất rõ ràng: muốn bảo vệ thiên nhiên, trước hết phải khiến người ta yêu lại thiên nhiên. Và tình yêu đó không thể ép buộc, nó chỉ có thể được đánh thức bằng trải nghiệm.
Đa phương tiện và thiền: công thức cảm xúc cho một không gian tương tác khác lạ
“Trở lại trong lòng” không phải là một phòng trưng bày ảnh thông thường, mà là một hành trình trải nghiệm đa giác quan được xây dựng có chủ ý. Triển lãm kết hợp nhiếp ảnh, công nghệ trình chiếu, âm thanh, phim tài liệu và thiền, tạo nên một chuỗi lớp lang cảm xúc dẫn người tham dự đi từ chiêm ngưỡng đến suy ngẫm, rồi lắng lại trong tĩnh lặng. Mở đầu là bộ ảnh “Những đứa con của Trái đất – Children of the Earth” của nhiếp ảnh gia Nguyễn Sơn Tùng, đưa người xem vào thế giới của muôn loài và đặt câu hỏi về vị trí của con người trong mạng lưới sự sống. Tiếp đó, “Khu rừng trong thành phố” tái hiện ánh nắng xuyên tán lá, tiếng gió, tiếng lá khô xào xạc và hương rừng bằng ánh sáng, âm thanh, hình ảnh. Xuyên suốt thời gian mở cửa, các phim tài liệu của Chăm Film dẫn người xem đến gần hơn với đời sống hoang dã và những nỗ lực bảo tồn tại Việt Nam, trước khi kết thúc bằng những phiên thiền giúp người tham dự cảm nhận mình đang được bao bọc trong lòng Mẹ Thiên nhiên.
Dear Nature Project: đưa rừng vào phố để nuôi dưỡng ý thức bảo vệ thiên nhiên
Đứng sau không gian tương tác này là Dear Nature Project (DNP), một dự án truyền thông vì bảo tồn thiên nhiên được Vườn quốc gia Cúc Phương bảo trợ pháp lý và chuyên môn. Việc DNP chọn tổ chức “Trở lại trong lòng” tại Đồng Bào – Không gian kết nối cộng đồng, số 351 Phố Huế, Hà Nội, từ ngày 16–18.10, với hình thức mở cửa tự do trong khung giờ 9h30–19h30, cho thấy họ không muốn triển lãm thiên nhiên Hà Nội này trở thành sự kiện “đóng kín” cho giới chuyên môn, mà là một lời mời rộng rãi gửi đến cộng đồng đô thị. Theo chia sẻ của Hà Vi – Founder Dear Nature Project, mục tiêu lớn nhất là tạo ra một khoảng không để mỗi người tự do mở rộng cảm xúc và tự do cảm nhận tình yêu thiên nhiên vốn luôn hiện hữu bên trong mình. Cách tiếp cận này khác hẳn với những chiến dịch môi trường nặng tính cảnh báo. DNP tin rằng “ta chỉ bảo vệ quyết liệt khi yêu”, nên họ chọn gieo hạt yêu thương trước khi nói về trách nhiệm. Khi sự kết nối được nuôi dưỡng, ý thức bảo vệ thiên nhiên sẽ nảy mầm một cách tự nhiên hơn, bền vững hơn.
Không gian kết nối cộng đồng: từ câu chuyện kiểm lâm đến ước mơ của người trẻ
Điểm mạnh nhất của “Trở lại trong lòng” là cách nó biến một triển lãm thành không gian kết nối cộng đồng giữa lòng thành phố. Tại đây, người trẻ đô thị không chỉ xem ảnh hay phim, mà còn được gặp những con người đang ngày đêm gắn bó với rừng, như các kiểm lâm Vườn quốc gia Cúc Phương trong talkshow “Lời ru của lá”. Những câu chuyện về những ngày dài xa gia đình, điều kiện sinh hoạt thiếu thốn, đối mặt với khai thác rừng trái phép và sự cô đơn giữa đại ngàn khiến nhiệm vụ bảo vệ thiên nhiên hiện lên không còn là khẩu hiệu, mà là đời sống rất cụ thể, nhiều vất vả nhưng đầy gắn bó. Chính trong những cuộc đối thoại này, người tham dự – đặc biệt là người trẻ – có cơ hội nhìn thấy các lối đi nghề nghiệp gắn với bảo tồn, truyền thông môi trường, nghiên cứu sinh thái. Dự án hướng tới kết nối người trẻ với các cơ hội thực tập, việc làm trong lĩnh vực truyền thông bảo tồn, đồng thời thu hẹp khoảng cách giữa các đơn vị bảo tồn và cộng đồng mong muốn đóng góp cho phát triển bền vững. Một không gian tương tác như vậy không chỉ khơi gợi tình yêu thiên nhiên, mà còn mở ra những hành động cụ thể để bảo vệ mái nhà chung.
Kết luận: muốn bảo vệ thiên nhiên, hãy bắt đầu từ một trải nghiệm đa giác quan
“Trở lại trong lòng” cho thấy một hướng đi thuyết phục cho các triển lãm thiên nhiên Hà Nội: thay vì chất đầy thông tin, hãy tạo ra một trải nghiệm đa giác quan đủ mạnh để người tham dự tự đặt câu hỏi và tự tìm câu trả lời. Khi bước ra khỏi không gian ấy, điều còn lại không phải là danh sách số liệu, mà là cảm giác mình thuộc về rừng, thuộc về Trái đất. Từ cảm giác thuộc về, trách nhiệm bảo vệ thiên nhiên trở nên gần gũi, không còn là nhiệm vụ xa vời. Trong bối cảnh đô thị hóa nhanh, những không gian tương tác như “Trở lại trong lòng” là lời nhắc rằng chúng ta vẫn có thể nuôi dưỡng mối quan hệ lành mạnh với thiên nhiên ngay giữa lòng phố. Nếu các thành phố muốn người dân tham gia bảo vệ môi trường một cách chủ động, họ cần nhiều hơn những biển cảnh báo; họ cần những “khu rừng” như thế – nơi con người được chậm lại, lắng nghe, và chọn yêu thiên nhiên thêm một lần nữa.
