Chuyển đổi số phải bắt đầu từ việc người dân làm được
Công nghệ số trong đời sống là việc ứng dụng các công cụ và dịch vụ trực tuyến vào những nhu cầu thường ngày, từ làm thủ tục hành chính đến chăm sóc sức khỏe, học tập và kinh doanh. Giá trị của nó không nằm ở số lượng nền tảng được đưa vào sử dụng, mà ở chỗ người dân có thể tiếp cận thuận tiện và tự tin hơn. Ở Đạo Trù, tiếp nhận hồ sơ trực tuyến, xử lý văn bản điện tử, ký số và hướng dẫn sử dụng VNeID đang trở thành công việc thường xuyên tại Trung tâm Phục vụ hành chính công. Đảng ủy xã lập Ban Chỉ đạo về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, phân công theo nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, việc, tiến độ, thời gian, kết quả và trách nhiệm. Cách tổ chức này cho thấy chuyển đổi số cơ sở không thể chỉ giao cho phần mềm; nó cần người chịu trách nhiệm và thay đổi cách phục vụ. Đạo Trù còn tuyên truyền qua truyền thanh, mạng xã hội và nhóm dân cư, đồng thời duy trì tổ công nghệ số cộng đồng ở tất cả các thôn.
Hồ sơ trực tuyến chỉ có ý nghĩa khi bớt phiền hà
Số liệu ở Đạo Trù cho thấy dịch vụ công số đã đi vào khâu tiếp nhận thực tế: trong 9 tháng năm 2026, trung tâm tiếp nhận 3.861 hồ sơ, gồm 3.808 hồ sơ mới và 53 hồ sơ chuyển kỳ trước; toàn bộ hồ sơ mới được nộp trực tuyến. Trong số hồ sơ đã giải quyết, 3.653 hồ sơ được trả trước hạn hoặc đúng hạn, đạt 97,5%. Đây là kết quả đáng chú ý, nhưng thước đo cuối cùng vẫn là người dân có bớt thời gian đi lại và giấy tờ hay không. Đông Triều bổ sung một cách làm thiết thực: tổ chức hỗ trợ thủ tục hành chính lưu động, tư vấn hồ sơ đất đai, tư pháp, đăng ký kinh doanh và hướng dẫn kê khai trên môi trường số. Một người dân được cán bộ hướng dẫn thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhận xét việc hỗ trợ ngay tại khu dân cư giúp tiết kiệm thời gian, công sức đi lại. Nền tảng trực tuyến mở lối; hỗ trợ trực tiếp giúp người dân bước qua lối đó.
Hai cách làm, cùng một điểm tựa: hướng dẫn tận tay
Đạo Trù dựa vào các tổ công nghệ số cộng đồng để hướng dẫn người dân dùng dịch vụ công trực tuyến, kích hoạt định danh điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và nhận biết lừa đảo. Đông Triều đưa cán bộ đến khu dân cư, đồng thời có robot hỗ trợ tra cứu, tư vấn thành phần hồ sơ và trả lời câu hỏi thường gặp. Một bên đặt trọng tâm vào mạng lưới cộng đồng, bên kia kết hợp phục vụ lưu động với công cụ tự động; cả hai đều thừa nhận một thực tế: có nền tảng chưa đồng nghĩa ai cũng biết sử dụng. Kết quả tại Đông Triều khá cao: trong 6 tháng năm 2026, phường giải quyết hơn 3.340 hồ sơ, hơn 3.000 hồ sơ trực tuyến, tỷ lệ trực tuyến đạt 98,53%; số hóa hồ sơ đầu vào đạt 99,8%, số hóa kết quả đạt 99,97%, còn mức hài lòng vượt 98,7%. Những con số này có sức nặng hơn khi đi cùng việc cán bộ giải thích hồ sơ và tiếp nhận phản ánh trực tiếp.
Từ thủ tục hành chính đến nhu cầu thường ngày
Dấu hiệu rõ nhất cho thấy công nghệ số đời sống đang gần hơn với người dân là nó xuất hiện ngoài quầy hành chính. Tại Đạo Trù, hơn 9.600 sổ sức khỏe điện tử đã được tích hợp trên VNeID; thủ tục liên thông khai sinh, khai tử, kết hôn cũng được triển khai, giúp giảm giấy tờ và thời gian xử lý. Công nghệ thông tin còn được dùng trong quản lý, dạy học và trao đổi giữa nhà trường với phụ huynh. Ở Đông Triều, mô hình “Phụ nữ học số mỗi tuần” chia kỹ năng thành từng nội dung nhỏ để hội viên thực hành ngay tại buổi sinh hoạt. Một hợp tác xã nông nghiệp cho biết các buổi học giúp thành viên sử dụng mã QR, bán hàng trực tuyến, quảng bá sản phẩm và tiếp cận khách hàng. Đây là bước chuyển đáng lưu ý: công nghệ không còn là bài tập riêng của cơ quan nhà nước, mà gắn với mua bán và sinh hoạt. Để tiến xa hơn, Đạo Trù cần tiếp tục cải thiện hạ tầng, thiết bị và kỹ năng số; các mô hình hướng dẫn cộng đồng cần được duy trì. Chuyển đổi số chỉ bền vững khi người dân không chỉ được mời lên mạng, mà còn được giúp sử dụng mạng an toàn và có ích.
