Học từ cách làm sát cơ sở
Kinh nghiệm công tác Mặt trận là những cách tổ chức, vận động và lắng nghe người dân được đúc kết từ thực tiễn, nhằm củng cố đoàn kết và xử lý vấn đề ngay tại cộng đồng. Tinh thần đó là trọng tâm khi Hà Nội tổ chức hội nghị trao đổi, nghiên cứu thực tế với đoàn cán bộ Mặt trận Lào xây dựng đất nước. Chương trình diễn ra trong khuôn khổ hợp tác giữa hai tổ chức Mặt trận giai đoạn 2026–2030; hội nghị do đại diện phía Lào, Viện Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu khoa học thuộc Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cùng lãnh đạo MTTQ thành phố Hà Nội chủ trì. Điểm đáng chú ý không nằm ở việc giới thiệu một mô hình để sao chép, mà ở trao đổi cách làm cụ thể: tổ chức bộ máy ra sao, tiếp nhận tâm tư thế nào và biến vận động thành sự tham gia có ý nghĩa của người dân.
Trong năm 2026, Viện được giao tổ chức bốn lớp bồi dưỡng cán bộ Mặt trận Lào xây dựng đất nước. Ngoài học lý luận và nghiệp vụ, học viên còn nghiên cứu thực tế tại một số địa phương; đoàn tìm hiểu 12 chuyên đề và tham gia hoạt động thực tế tại Hà Nội, Ninh Bình. Phía Việt Nam cũng dành 80 suất học bổng cho cán bộ Mặt trận Lào trong năm này. Quy mô ấy cho thấy bồi dưỡng cán bộ Lào không phải chuyến thăm mang tính nghi thức, mà là một phần của chương trình trao đổi dài hạn. Điều có giá trị nhất là tạo cơ hội đối chiếu kinh nghiệm với điều kiện mỗi địa phương, thay vì coi một cách làm duy nhất phù hợp cho mọi nơi.
Đổi mới phải đi cùng gần dân
Hà Nội chia sẻ ba hướng thực hành gắn với nhau: sắp xếp tổ chức theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chăm lo an sinh qua các cuộc vận động và phong trào thi đua, đồng thời đổi mới hoạt động ở khu dân cư. Thành phố duy trì vai trò của ban công tác Mặt trận tại thôn, tổ dân phố như lực lượng gần dân nhất; các mô hình tự quản, tuyến đường xanh, sạch, đẹp gắn với phương châm dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát và dân thụ hưởng. Cách tiếp cận này có sức thuyết phục vì đổi mới không chỉ là thay sơ đồ tổ chức hay thêm công cụ kỹ thuật. Nếu người dân không được tham gia bàn bạc và giám sát, phong trào dễ dừng ở vận động một chiều. Bài học Hà Nội đưa ra là phải để cộng đồng có vai trò trong cả quyết định lẫn kết quả.
Sau một năm vận hành mô hình hai cấp, hệ thống Mặt trận Hà Nội tiếp nhận 378 kiến nghị, đơn thư và hòa giải thành công 2.685 vụ việc ở cơ sở. Đây là những con số cho thấy công tác Mặt trận gắn trực tiếp với vướng mắc thường ngày, từ bất đồng trong cộng đồng đến kiến nghị cần được chuyển đúng nơi xử lý. Với cán bộ Mặt trận Lào, kinh nghiệm này gợi ra một tiêu chí thiết thực: hiệu quả không nên chỉ đo bằng số cuộc họp hay phong trào được phát động, mà còn bằng khả năng phản hồi và tháo gỡ việc dân quan tâm. Mô hình của Hà Nội vẫn cần được vận dụng linh hoạt theo cơ cấu và điều kiện địa phương, nhưng nguyên tắc lấy đời sống người dân làm điểm xuất phát có thể chia sẻ rộng rãi.
Công nghệ hữu ích khi mở thêm lối đối thoại
Một nội dung trao đổi đáng chú ý là ứng dụng công nghệ để người dân phản ánh ý kiến thuận tiện hơn, thay vì chỉ chờ các cuộc tiếp xúc trực tiếp. Nền tảng “Mặt trận số Thủ đô” tích hợp trên ứng dụng iHanoi tạo thêm kênh tiếp nhận phản ánh; trong một năm, hệ thống Mặt trận thành phố đã tiếp nhận và xử lý 1.596 ý kiến, kiến nghị của người dân. Tại hội nghị, đại diện Mặt trận phường Hoàn Kiếm cũng giới thiệu mô hình “Ban Công tác Mặt trận số”, hướng tới giúp các ban ở khu dân cư chủ động nắm tình hình và tăng tương tác hai chiều. Giá trị của công nghệ ở đây không phải ở tên gọi “số”, mà ở việc rút ngắn đường đi giữa phản ánh của người dân và người có trách nhiệm.
Dù vậy, nền tảng trực tuyến không thể thay thế việc cán bộ xuống địa bàn. Hà Nội chia sẻ kinh nghiệm tuyên truyền, vận động tại các dự án lớn, nhất là giải phóng mặt bằng, bằng cách đến từng ngõ, từng nhà để giải thích chính sách, tìm hiểu băn khoăn và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của hộ dân. Kết hợp kênh số với gặp gỡ trực tiếp giúp tránh hai hạn chế đối lập: bỏ sót ý kiến của người khó tiếp cận công nghệ hoặc chỉ ghi nhận phản ánh mà không hiểu nguyên do phía sau. Đây là điểm thực chất trong cách Hà Nội đổi mới hoạt động: công cụ có thể thay đổi, nhưng quan hệ tin cậy với người dân vẫn phải được xây dựng bằng lắng nghe và hành động.
Bài học cốt lõi là lắng nghe và tôn trọng
Thông điệp nổi bật Hà Nội gửi tới cán bộ Mặt trận Lào không phải một công thức tổ chức, mà là phương châm gần dân, hiểu dân, lắng nghe và tôn trọng Nhân dân. Lắng nghe không chỉ là ghi lại điều người dân nói; cán bộ còn cần hiểu tâm tư, lý do đằng sau ý kiến, nhận ra cả khó khăn lẫn sáng kiến tích cực trong cộng đồng. Theo Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội Trần Thị Phương Hoa, sự hài lòng và niềm tin của người dân là thước đo kết quả công tác Mặt trận. Cách đặt thước đo ấy có ý nghĩa vì nó chuyển trọng tâm từ hoạt động của tổ chức sang trải nghiệm của người dân. Một cuộc vận động chỉ có sức bền khi người dân thấy ý kiến của mình được coi trọng và quyền lợi chính đáng được bảo vệ.
Hoạt động bồi dưỡng vì thế có giá trị vượt ra ngoài một lớp học: nó mở thêm kênh để hai tổ chức Mặt trận so sánh phương thức vận động quần chúng, xây dựng khối đại đoàn kết và xử lý vấn đề xã hội ở cơ sở. Chương trình hợp tác Việt Nam Lào được duy trì qua các giai đoạn, gồm trao đổi đoàn và phối hợp đào tạo cán bộ; đợt bồi dưỡng năm 2026 được tổ chức thành hai giai đoạn, trong đó giai đoạn tiếp theo dự kiến diễn ra vào cuối năm. Hà Nội có thể chia sẻ mô hình, số liệu và công cụ, nhưng bài học đáng giữ lại là nguyên tắc phục vụ người dân. Khi kinh nghiệm được trao đổi hai chiều và điều chỉnh theo thực tế mỗi bên, hợp tác mới chuyển thành năng lực công tác bền vững.
