Cuộc thi văn hóa học sinh biến lịch sử thành trải nghiệm sống
Cuộc thi “Gia Lai - Hành trình lịch sử, văn hóa” là một cuộc thi văn hóa học sinh được tổ chức như một sân chơi trí tuệ, nơi 100 học sinh xuất sắc từ 41 trường THPT cùng tìm hiểu lịch sử Gia Lai, khám phá di sản quê hương và rèn luyện bản lĩnh qua hình thức tranh tài kiến thức, giao lưu và lan tỏa niềm tự hào về bản sắc địa phương.
Điểm đáng nói là cuộc thi không dừng ở việc hỏi – đáp kiến thức, mà đặt lịch sử và văn hóa vào đúng vị trí: cội nguồn của bản sắc và động lực phát triển. Khi Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Gia Lai đứng ra tổ chức, thông điệp đã rất rõ: giáo dục di sản không thể chỉ nằm trên trang sách mà phải trở thành trải nghiệm tập thể của thế hệ trẻ.
Tổ chức vào ngày 18/10, cuộc thi được thiết kế như một hành trình khám phá, nơi mỗi câu hỏi về lịch sử dựng nước, giữ nước, về danh nhân, anh hùng dân tộc hay di sản văn hóa đều gắn với trách nhiệm gìn giữ và phát huy của người trẻ hôm nay.
100 học sinh, 41 trường THPT: Bản đồ tự hào mới của Gia Lai
Việc quy tụ 100 học sinh xuất sắc đến từ 41 trường THPT trên địa bàn tỉnh không chỉ là con số ấn tượng, mà là một tuyên bố: lịch sử Gia Lai là câu chuyện chung của toàn tỉnh, không thuộc riêng bất kỳ huyện, thị xã hay thành phố nào.
Trong bối cảnh Gia Lai vừa hoàn tất sắp xếp đơn vị hành chính và bước vào một không gian phát triển mới, sân chơi trí tuệ này trở thành cầu nối mềm giữa các vùng văn hóa: từ đại ngàn Kon Hà Nừng, cao nguyên An Khê đến vùng duyên hải Nam Trung Bộ, tháp Chăm, đất Tây Sơn lịch sử. Nhìn vào dàn thí sinh, có thể thấy một “bản đồ thu nhỏ” của tỉnh, nơi mỗi em mang theo giọng nói, ký ức và câu chuyện riêng về quê hương mình.
Theo ông Huỳnh Văn Lợi, cuộc thi phản ánh không gian địa lý rộng mở của tỉnh và gửi gắm thông điệp kết nối giữa lịch sử và hiện tại, giữa truyền thống và khát vọng phát triển trong kỷ nguyên mới. Đó là cách Gia Lai khẳng định: phát triển không có nghĩa là rời xa cội nguồn, mà là bước tiếp trên nền di sản đã được nhận diện và trân trọng.
Sân chơi trí tuệ nuôi dưỡng tình yêu di sản quê hương
Điểm mạnh nhất của cuộc thi là biến di sản quê hương thành chất liệu để học sinh tranh tài, thay vì những câu hỏi xa lạ với đời sống. Thí sinh phải trả lời các câu hỏi về lịch sử dựng nước và giữ nước, về danh nhân, anh hùng dân tộc, về hệ thống di tích, danh lam thắng cảnh, bảo vật quốc gia và cả di sản văn hóa vật thể, phi vật thể gắn với Gia Lai.
Đây là cách tiếp cận đúng với một cuộc thi văn hóa học sinh: kiến thức không tách rời đất và người. Khi các em buộc phải đọc lại, nhìn lại và gọi tên những giá trị quanh mình, lịch sử Gia Lai không còn là mốc thời gian khô khan mà trở thành câu chuyện gia đình, làng xóm, là ký ức tập thể cần được tiếp nối.
Cuộc thi được giới thiệu rõ ràng là “sân chơi trí tuệ, giúp học sinh hiểu thêm về lịch sử, văn hóa quê hương”, đồng thời là dịp lan tỏa tình yêu lịch sử, khơi dậy niềm tự hào về truyền thống vẻ vang của Gia Lai và ý thức gìn giữ những giá trị văn hóa tốt đẹp cho thế hệ mai sau. Đây không phải khẩu hiệu, mà là định hướng giáo dục cụ thể thông qua trải nghiệm.
Từ cuộc thi đến trách nhiệm công dân trẻ với di sản
Lịch sử và văn hóa được nhắc đến như cội nguồn bản sắc, nền tảng bền vững để hun đúc lòng yêu nước, ý chí tự cường và khát vọng phát triển. Nhưng nếu chỉ dừng ở nhận định, điều đó sẽ trôi qua rất nhanh trong tâm trí học sinh. Cuộc thi này chọn cách khác: biến mỗi thí sinh thành một “sứ giả di sản” tương lai.
Thông qua quá trình ôn luyện và tranh tài, các em được bồi đắp niềm tự hào về quê hương, đất nước, đồng thời hình thành ý thức trách nhiệm đối với việc giữ gìn, phát huy các giá trị di sản cha ông để lại. Ban Tổ chức kỳ vọng mỗi học sinh không chỉ tích lũy thêm kiến thức mà còn trở thành người giới thiệu hình ảnh Gia Lai giàu truyền thống lịch sử và bản sắc văn hóa tới bạn bè trong và ngoài tỉnh.
Ở góc độ người viết, đây là bước đi đúng hướng: muốn có công dân trẻ biết trân trọng di sản, cần bắt đầu từ những sân chơi trí tuệ như thế này, nơi kiến thức gắn với cảm xúc, tự hào đi cùng trách nhiệm, và lịch sử được kể lại bằng tiếng nói của chính thế hệ trẻ.
