Xe điện đã trở thành động lực tăng trưởng chính
Xe máy điện là phương tiện hai bánh sử dụng động cơ điện và pin để di chuyển, đang nhanh chóng giành chỗ đứng trong một thị trường vốn lâu nay do xe máy xăng dẫn dắt. Trong bảy tháng đầu năm 2026, phân khúc này tăng 97,2%, biến sự dịch chuyển từ xe xăng sang xe điện thành động lực tăng trưởng rõ nhất của toàn ngành. Thị trường xe máy Việt Nam tiêu thụ khoảng 1,86 triệu xe hai bánh trong giai đoạn này, tăng 19,6% so với cùng kỳ. Xe máy điện bán được 513.742 chiếc; xe máy xăng đạt khoảng 1,3 triệu chiếc nhưng chỉ tăng 4,4%. Chênh lệch không chỉ nằm ở tốc độ: xe điện đóng góp khoảng 83% số xe bán tăng thêm. Có thể nói, cứ 100 chiếc xe bán tăng thêm thì khoảng 83 chiếc là xe điện. Đây không còn là một phân khúc nhỏ bắt kịp thị trường; xe điện đang tạo ra phần lớn nhịp tăng mới.
Thị phần xe xăng co lại dù lượng bán vẫn tăng
Doanh số xe máy xăng chưa sụt giảm mạnh trong bảy tháng đầu năm, nhưng mức tăng chậm khiến vị thế tương đối của phân khúc này suy yếu. Thị phần xe xăng giảm từ 83,2% xuống 72,4%, trong khi xe điện tăng từ 16,8% lên 27,6%. Bức tranh chín tháng càng cho thấy sức ép đang tăng: toàn thị trường đạt 3.021.373 xe, tăng 25,9% so với cùng kỳ năm trước, nhưng doanh số xe máy xăng tăng 7,2%, còn xe điện tăng 90,5%. Sự thay đổi ấy cũng phản ánh lựa chọn thực tế của người dùng. Chi phí sạc thường thấp hơn tiền xăng trên cùng quãng đường; xe điện có ít bộ phận cơ khí cần bảo dưỡng hơn. Ô nhiễm không khí và kế hoạch hạn chế xe xăng tại một số đô thị lớn cũng góp phần thúc đẩy chuyển đổi. Đây là áp lực dài hạn, không chỉ là một đợt tăng doanh số nhất thời.
VinFast vươn lên, buộc các hãng lâu năm phải phản ứng
Trong chín tháng đầu năm, Honda vẫn giữ vị trí số một, nhưng VinFast tăng nhanh nhất trong nhóm dẫn đầu và vươn lên hạng hai thị trường. Doanh số VinFast tăng 152,1% so với cùng kỳ; Yamaha đứng thứ ba với mức tăng 23,2%, còn Yadea xếp thứ tư, tăng 53,4%. Trong khi đó, sáu thành viên VAMM bán tổng cộng 2.054.213 xe, tăng 7,2%. Những con số này không có nghĩa các hãng truyền thống lập tức mất vị trí dẫn đầu, nhưng cho thấy lợi thế quy mô và mạng lưới quen thuộc không còn bảo đảm mức tăng trưởng vượt thị trường. Khi hai thương hiệu xe điện lọt vào nhóm bốn hãng bán chạy nhất, cuộc cạnh tranh đã chuyển từ việc ai thống trị xe xăng sang ai thích ứng nhanh hơn với nhu cầu mới. Với các hãng lâu năm, chậm mở rộng sản phẩm điện đồng nghĩa với việc để đối thủ chiếm phần tăng trưởng mới.
Gần một triệu xe điện là tín hiệu cho bước ngoặt tiếp theo
Người Việt mua 973.247 xe máy điện trong chín tháng đầu năm 2026, gần một triệu chiếc; dự báo cả năm là khoảng 1,3 triệu và doanh số có thể vượt 2 triệu trong năm 2027 nếu đà tăng tiếp diễn. Xe máy điện Việt Nam vì vậy đã vượt ngưỡng thử nghiệm thị trường: tỷ trọng tăng lên, thương hiệu điện lên nhóm đầu và hạ tầng đang được mở rộng. Mạng lưới tủ đổi pin V-Green đạt khoảng 80.000 tủ trên toàn quốc, với kế hoạch nâng lên 150.000 vào cuối năm 2026; khách hàng dùng một số dòng xe đổi pin đủ điều kiện được hỗ trợ 20 lượt đổi pin miễn phí mỗi tháng đến hết ngày 30/6/2028. Đổi pin giúp giảm thời gian chờ sạc, nhưng độ tiện lợi và khả năng tiếp cận hạ tầng vẫn sẽ quyết định người mua có chuyển đổi hay không. Nếu dự báo tăng trưởng thành hiện thực, hãng xe truyền thống sẽ phải cạnh tranh bằng sản phẩm điện và dịch vụ, thay vì dựa mãi vào vị thế lịch sử.
