Điện sạch phải bắt đầu từ nhà máy
Điện mặt trời mái nhà kết hợp pin lưu trữ là mô hình tạo điện tại chỗ vào ban ngày, tích trữ phần năng lượng dư để hỗ trợ cấp điện khi sản lượng mặt trời giảm, giúp cơ sở công nghiệp chủ động hơn về nguồn cung. Ngày 28/10/2026, VinEnergo đưa mô hình này vào vận hành tại Khu kinh tế Vũng Áng, Hà Tĩnh, với hệ thống điện mặt trời 22 MWp và pin lưu trữ năng lượng dung lượng 45 MWh. Nguồn điện được cung cấp cho nhà máy sản xuất ô tô, xe máy điện VinFast, nhà máy pin VinES và liên doanh sản xuất pin V-G. Đây là dự án đầu tiên của VinEnergo vận hành theo cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA). Bước đi này đáng chú ý vì xe điện không thể được xem là ít phát thải chỉ nhờ không có khí thải tại ống xả: nếu điện cho nhà máy và quá trình sử dụng xe vẫn chủ yếu đến từ nhiên liệu hóa thạch, một phần đáng kể phát thải vẫn còn.
Pin lưu trữ là bộ đệm cho dây chuyền sản xuất
Điện mặt trời biến động theo thời tiết và thời điểm trong ngày, trong khi dây chuyền sản xuất cần nguồn cấp ổn định. BESS giúp giảm độ lệch này bằng cách tích trữ điện khi có sản lượng phù hợp rồi bổ sung khi nguồn mặt trời suy giảm; nhờ đó, nhà máy có thêm một lớp đệm thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào lưới điện. Với công suất pin 45 MWh, hệ thống Vũng Áng được thiết kế để cung cấp điện ổn định với chi phí tối ưu cho các đối tác. Pin không tạo thêm năng lượng, nhưng có thể dịch chuyển thời điểm sử dụng điện sạch và tăng khả năng chủ động nguồn cung. Điều này có ý nghĩa với sản xuất ô tô điện và pin, nơi gián đoạn nguồn cấp có thể ảnh hưởng đến hoạt động liên tục. Vì vậy, giá trị của BESS không chỉ nằm ở dung lượng mà còn ở cách nó phối hợp với điện mặt trời và nhu cầu thực tế của nhà máy.
Lợi ích môi trường cần nhìn từ cả chuỗi sản xuất
Theo ước tính, hệ thống dự kiến tạo ra khoảng 39 triệu kWh điện sạch trong năm vận hành đầu tiên và giúp giảm hơn 25.000 tấn CO₂. Điện sạch VinFast nhận được tại Vũng Áng vì thế có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi vận hành nhà máy: nguồn điện ít phát thải đi vào cả khâu chế tạo xe và sản xuất pin, những mắt xích thường bị bỏ qua khi đánh giá lợi ích môi trường của xe điện. Hệ thống cũng được kỳ vọng giúp các nhà máy giảm áp lực lên lưới điện, tăng khả năng tự chủ và tối ưu gần 3,5 tỷ đồng chi phí mỗi năm. Đây là lợi ích thiết thực cho cơ sở sản xuất, đồng thời góp phần hạn chế cạnh tranh nguồn điện với các phụ tải khác. Tuy nhiên, các con số trên là dự báo cho năm đầu, không nên hiểu là kết quả đã được kiểm chứng sau một chu kỳ vận hành đầy đủ.
Mô hình cần được nhân rộng cùng hạ tầng phù hợp
Hệ thống điện mặt trời nhà máy ở Vũng Áng là một bước tiến cụ thể, nhưng chưa thể tự nó giải quyết bài toán điện sạch cho công nghiệp. Nhu cầu điện của các cơ sở sản xuất lớn đang tăng, trong khi khả năng cấp điện tái tạo còn phụ thuộc vào thời tiết, lưới điện và quy mô lưu trữ. VinEnergo định hướng kết hợp nguồn tái tạo với BESS quy mô lớn, đồng thời từng bước phát triển hạ tầng phân phối và bán lẻ điện phục vụ các phụ tải trong khu vực. Doanh nghiệp cũng đặt mục tiêu phát triển danh mục dự án tổng công suất lên tới 100 GW trong vòng ba năm tới. Thước đo quan trọng sẽ không chỉ là công suất lắp đặt, mà là lượng điện sạch thực sự được cấp ổn định cho nhà máy. Nếu mở rộng đi kèm vận hành minh bạch và hiệu quả, mô hình này có thể giúp sản xuất ô tô điện xanh hơn ngay từ khâu chế tạo.
