Ranh giới mới, cách hiểu còn khác nhau
Thông tư 85 là quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo phân định hoạt động giáo dục tăng cường do nhà trường có trách nhiệm bảo đảm, không thu tiền, với hoạt động theo nhu cầu người học có thể thu phí trên cơ sở tự nguyện và đúng quy định. Ngày 30/9/2026, Bộ ban hành Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT; văn bản có hiệu lực từ ngày 15/11/2026. Điểm đáng chú ý không phải là đóng cửa các chương trình liên kết, mà là chấm dứt cách nhập nhằng giữa nội dung cần thiết cho mọi học sinh và dịch vụ dành cho người có nhu cầu riêng.
Quy định xuất hiện sau nhiều phản ánh từ phụ huynh về chương trình liên kết và khoản thu trường học trong năm học 2026–2027. Có hoạt động góp phần mở rộng cơ hội học tập, nhưng cũng có nơi khiến gia đình chịu áp lực đăng ký, phát sinh chi phí và học sinh thêm gánh nặng. Vì vậy, việc rà soát không thể chỉ dựa vào tên gọi như ngoại ngữ, STEM hay câu lạc bộ; phải xem nội dung, thời điểm tổ chức, đối tượng tham gia và trách nhiệm bảo đảm kinh phí.
Miễn phí không đồng nghĩa với dừng mọi chương trình liên kết
Thông tư 85 không yêu cầu chấm dứt tất cả chương trình liên kết đang tổ chức tại trường phổ thông. Nhưng điều đó cũng không có nghĩa trường được tiếp tục mọi hoạt động theo cách cũ: chương trình thu tiền không được chen vào giờ học chính khóa hoặc giờ giáo dục tăng cường. Sau thời lượng chính khóa, hoạt động giáo dục tăng cường có thể gồm tin học, AI, STEM, ngoại ngữ, hướng nghiệp, văn hóa và thể chất; đây là nội dung nền tảng học sinh phải được tiếp cận miễn phí.
Ranh giới này bảo vệ công bằng cơ hội, nhưng cũng đặt trách nhiệm lên nhà trường và cơ quan quản lý. Không được cắt giảm hoạt động tăng cường để chuyển nội dung cần thiết sang một chương trình thu phí. Đồng thời, điều kiện nhân lực và cơ sở vật chất giữa các trường không đồng đều; quy định cho phép tổ chức phù hợp điều kiện thực tế, thay vì buộc mọi nơi triển khai cùng quy mô ngay lập tức. Trường cần giải thích rõ nội dung miễn phí nào được bảo đảm, tránh để phụ huynh phải suy đoán hoặc trả tiền mới được tiếp cận phần giáo dục thuộc trách nhiệm công.
Hoạt động theo nhu cầu phải tự nguyện cả trên giấy lẫn thực tế
Hoạt động theo nhu cầu người học có thể thu kinh phí nếu được tổ chức ngoài giờ chính khóa và ngoài phần tăng cường, với đăng ký tự nguyện và khoản thu đúng quy định, công khai minh bạch. Không được ép học sinh tham gia, cũng không được dùng việc tham gia hay từ chối để đánh giá học tập, khen thưởng hoặc xếp loại. Điều này đặc biệt quan trọng với các lớp mở rộng ngoại ngữ, học ngôn ngữ khác hoặc chương trình phục vụ năng khiếu, định hướng riêng: quyền lựa chọn phải có thật, không biến thành áp lực ngầm từ lớp học.
Cách xếp lịch cũng ảnh hưởng trực tiếp đến gia đình. Nếu hoạt động tự chọn dồn vào trước giờ học, cuối buổi chiều hoặc cuối tuần, việc đưa đón và quản lý học sinh có thể trở nên khó khăn. Vì thế, tự nguyện không chỉ là một mẫu đăng ký; nhà trường cần thông tin rõ thời lượng, nội dung, cách thu và phương án cho học sinh không tham gia. Một chương trình có ích vẫn mất đi tính công bằng nếu thời khóa biểu hoặc cách tổ chức khiến học sinh cảm thấy bị buộc phải đăng ký.
TP.HCM rà soát khoản thu, trường chờ hướng dẫn cụ thể
TP.HCM cho biết sẽ rà soát các nội dung thu để bảo đảm hoạt động giáo dục tăng cường không bị tính phí và hoạt động theo nhu cầu được thu trên cơ sở tự nguyện. Sở Giáo dục và Đào tạo cũng dự kiến ban hành hướng dẫn cho các trường và nghiên cứu, tham mưu bố trí ngân sách cho phần tăng cường. Đây là bước cần thiết: nếu chỉ yêu cầu trường bỏ khoản thu mà chưa làm rõ nguồn lực và cách tổ chức, nguy cơ là hoạt động miễn phí bị thu hẹp trên thực tế.
Nhiều trường tại TP.HCM vẫn lúng túng trước ngày văn bản có hiệu lực. Sáng 21/10, Sở tổ chức hội thảo để nghe và gỡ vướng; các câu hỏi tập trung vào xếp thời khóa biểu, phân biệt ôn tập với giáo dục tăng cường và cách xử lý chương trình đã triển khai từ đầu năm. Sự lúng túng là có thật, nhưng không thể giải quyết bằng cách dừng hàng loạt hoặc giữ nguyên mọi khoản thu. Trường cần phân loại từng hoạt động, còn cơ quan quản lý phải đưa ra hướng dẫn đủ cụ thể để phụ huynh biết đâu là quyền lợi miễn phí, đâu là lựa chọn có thu.
