Thay đổi không gian trung tâm, không chỉ chỉnh trang cảnh quan
Tái thiết hồ Hoàn Kiếm là kế hoạch cải tạo và tổ chức lại không gian quanh hồ cùng vùng phụ cận, nhằm mở rộng quảng trường, kết nối các điểm văn hóa và sắp xếp lại giao thông trên mặt đất lẫn không gian ngầm. Chiều 28/10, HĐND TP Hà Nội thông qua nghị quyết về chủ trương đầu tư và nhà đầu tư cho dự án theo hình thức đối tác công tư, loại hợp đồng xây dựng – chuyển giao (BT). Tổng mức đầu tư sơ bộ là 22.229 tỷ đồng, chia thành ba dự án thành phần. Quy mô vốn cho thấy đây không phải một đợt sửa sang đơn lẻ, mà là lựa chọn định hình lại cách người dân và du khách tiếp cận khu vực trung tâm. Ý tưởng quy hoạch hướng tới quảng trường lớn, kết nối hồ với Quảng trường Cách mạng Tháng Tám, Nhà hát Lớn và Bảo tàng Lịch sử Quốc gia.
Với người sử dụng thường ngày, lợi ích tiềm năng nằm ở không gian công cộng rộng hơn và hệ thống giao thông được tổ chức lại; đổi lại, thi công trong một khu vực đông người sẽ đòi hỏi phương án tiếp cận và đi lại rõ ràng. Đây là phép thử đáng kể cho phát triển đô thị Hà Nội: nâng cấp công năng mà không làm khu vực mất đi nét văn hóa, lịch sử đã khiến nơi đây trở thành điểm hẹn quen thuộc.
Ba cấu phần, ba bài toán thực thi
Cấu phần đầu tiên là giải phóng mặt bằng tại phường Hoàn Kiếm và Cửa Nam. Khu vực nghiên cứu quy hoạch gần 67ha, diện tích sử dụng đất đề xuất hơn 30ha; kinh phí dự kiến 9.924 tỷ đồng, lấy từ ngân sách thành phố. Đây là phần có vốn lớn nhất và cũng là khâu có thể chi phối nhịp triển khai các hạng mục tiếp theo. Cấu phần thứ hai xây dựng trung tâm thương mại ngầm 4 tầng, quy mô khoảng 82.600m² tại khu công viên, quảng trường phía Đông và phía Bắc hồ, với vốn dự kiến 4.611 tỷ đồng. Công trình ngầm có thể bổ sung không gian dịch vụ, nhưng cần được cân nhắc kỹ để không lấn át trải nghiệm công cộng và cảnh quan trên mặt đất.
Cấu phần thứ ba gồm xây mới khu vực trụ sở UBND thành phố, cải tạo trụ sở HĐND và chỉnh trang phía Đông Nam hồ; vốn sơ bộ gần 7.700 tỷ đồng. Công ty Cổ phần Bất động sản Mặt Trời Thủ đô được chọn làm nhà đầu tư cho cấu phần hai và ba, còn cấu phần giải phóng mặt bằng do UBND phường Hoàn Kiếm làm chủ đầu tư. Hà Nội dự kiến dùng sáu quỹ đất khoảng 7,31ha, giá trị khoảng 4.878 tỷ đồng, để thanh toán cho nhà đầu tư thực hiện cấu phần ba; phương thức có thể là giao đất hoặc đấu giá quyền sử dụng đất. Cơ chế này khiến minh bạch trong định giá và thực hiện hợp đồng trở thành yêu cầu then chốt.
Mốc 2029 đòi hỏi cân bằng giữa tốc độ và bảo tồn
HĐND TP Hà Nội yêu cầu hoàn thành toàn bộ dự án trong năm 2029. Trước khi có thể thi công theo phương án cuối cùng, thành phố phải hoàn tất quy hoạch, thống nhất ranh giới, chức năng sử dụng đất, chỉ tiêu kiến trúc và hạ tầng; nhà đầu tư cùng các đơn vị liên quan tiếp đó lập báo cáo nghiên cứu khả thi để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Khoảng thời gian còn lại vì vậy không chỉ là lịch xây dựng: chất lượng chuẩn bị hồ sơ và sự phối hợp giữa các bên sẽ quyết định liệu mục tiêu tiến độ có khả thi hay không.
Ý tưởng quy hoạch đã được lấy ý kiến; khi triển khai, các hạng mục sẽ thi tuyển phương án kiến trúc và trưng cầu ý dân công khai để lựa chọn phương án phù hợp công năng, bảo tồn di sản và cảnh quan lịch sử. Đây là bước cần được xem như một phần cốt lõi của dự án, không phải thủ tục sau cùng. HĐND cũng yêu cầu tránh thất thoát, lãng phí vốn đầu tư. Thành công của tái thiết hồ Hoàn Kiếm sẽ không chỉ được đo bằng việc hoàn thành đúng hạn, mà bằng việc quảng trường, công trình ngầm và trụ sở mới phục vụ đời sống đô thị mà vẫn giữ được bản sắc của hồ Gươm.
