Ngăn muỗi sinh sản bắt đầu từ những vật dụng nhỏ
Ổ muỗi sinh sản là nơi có nước đọng, dù chỉ trong vật dụng nhỏ quanh nhà, tạo điều kiện để muỗi đẻ trứng và lăng quăng phát triển. Vì vậy, phòng sốt xuất huyết cần bắt đầu bằng việc kiểm tra thường xuyên những chỗ dễ bị bỏ quên, thay vì chờ đến khi khu dân cư xuất hiện ca bệnh. Bình hoa, chai nhựa, hộp rỗng và đồ phế thải có thể giữ nước sau mưa hoặc sau khi sử dụng. Nếu không được làm sạch, thu gom hay xử lý đúng cách, chúng trở thành điểm sinh sản của muỗi. Mỗi gia đình nên dành ít nhất 10 phút mỗi tuần để rà soát vật chứa nước, đậy kín bể và dụng cụ trữ nước, đồng thời đổ bỏ nước đọng và úp các vật không dùng đến. Đây là việc nhỏ, nhưng bỏ sót nhiều vật dụng nhỏ có thể khiến nỗ lực kiểm soát muỗi của cả khu phố kém hiệu quả.
Làm sạch đều đặn và diệt lăng quăng đúng cách
Dọn nơi sinh sản của muỗi cần thành thói quen hằng tuần, không phải hoạt động chỉ làm khi có chiến dịch. Hãy thay nước bình hoa thường xuyên; làm sạch và đậy kín bể chứa; xử lý nước ở khay kê, hồ cảnh hoặc tiểu cảnh theo hướng dẫn y tế; và lật úp, thu gom vật chứa không còn sử dụng. Với hồ cá cảnh phù hợp, có thể thả cá để ăn lăng quăng. Diệt lăng quăng tại nguồn quan trọng vì loại bỏ muỗi trưởng thành thôi chưa xử lý được những ổ trứng và ấu trùng còn tồn tại trong nước. Khi ngành y tế tổ chức vệ sinh môi trường hoặc phun hóa chất, người dân nên phối hợp và làm theo hướng dẫn chuyên môn, không tự ý thay đổi cách xử lý. Song song với việc giảm muỗi quanh nhà, mỗi người có thể ngủ màn, mặc quần áo dài tay và dùng các biện pháp chống muỗi phù hợp để hạn chế bị đốt.
Giám sát dịch tễ phải đi cùng hành động tại cộng đồng
Giám sát và xử lý ổ dịch giúp ngành y tế xác định nơi cần can thiệp, nhưng hiệu quả phụ thuộc vào việc người dân cho phép tiếp cận và báo tin kịp thời. Tại phường Đại Mỗ, Hà Nội, địa phương ghi nhận 90 ca sốt xuất huyết từ đầu năm. Trong tuần từ ngày 9 đến 16 tháng 10, toàn thành phố ghi nhận 509 ca tại 91 phường, xã. Những con số này cho thấy phòng bệnh không thể chỉ trông vào một đợt phun hóa chất. Tại phường Tân Ninh, địa phương ghi nhận 254 ca từ đầu năm và đã xử lý 112 ổ dịch. Mưa lớn khiến nước đọng; một số hộ vắng nhà và khu nhà trọ khó tiếp cận, gây trở ngại cho việc kiểm tra. Tâm lý chủ quan với việc diệt lăng quăng và báo cáo ca bệnh chậm ở một số cơ sở y tế cũng làm suy yếu giám sát. Vì vậy, chính quyền và ngành y tế cần duy trì giám sát dịch tễ, điều tra ca bệnh, rà soát điểm nguy cơ cao và xử lý ổ dịch đúng quy trình.
Phối hợp để không bỏ sót điểm nguy cơ
Kiểm soát sốt xuất huyết là trách nhiệm chung: nhân viên y tế theo dõi dịch tễ, chính quyền và các tổ dân cư tổ chức vệ sinh môi trường, còn mỗi hộ chủ động xử lý nước đọng và hợp tác khi có kiểm tra. Những khu vực có ca bệnh, từng xuất hiện ổ dịch hoặc có công trình xây dựng cần được chú ý, nhưng việc rà soát trong từng ngõ, từng nhà mới giúp phát hiện những vật chứa nước bị bỏ quên. Người dân cũng nên thông báo sớm khi có người nghi mắc bệnh và tìm đến cơ sở y tế nếu xuất hiện dấu hiệu như sốt cao đột ngột, đau đầu hoặc xuất huyết dưới da; không tự điều trị tại nhà. Phối hợp kịp thời giúp cơ quan chuyên môn đánh giá tình hình và can thiệp đúng nơi. Kết luận rất rõ: hãy dành vài phút mỗi tuần để kiểm tra quanh nhà, xử lý ổ muỗi sinh sản và tham gia các hoạt động cộng đồng. Một chiếc chai bỏ quên có thể nhỏ, nhưng việc xử lý nó là phần thiết thực của phòng sốt xuất huyết.
