Giá trị mùa vụ kéo theo nỗi lo mất trộm
Bảo vệ vườn cà phê mùa thu hoạch là việc kết hợp giám sát, canh giữ và phối hợp tuần tra để ngăn mất trộm từ lúc quả còn trên cây đến khi nông sản được cất trữ. Đây không còn là việc có thể phó mặc cho một chiếc khóa hay một người chủ vườn: khi cà phê chín, rẫy xa nhà và sản phẩm dễ vận chuyển, những khoảng trống trong khâu trông coi đều có thể khiến công sức cả vụ gặp rủi ro. Cuối tháng 10, cà phê bắt đầu chín đỏ ở Đắk Lắk; tại Gia Lai, vụ mùa chín sớm khiến nhiều hộ tranh thủ thu hái. Giá cà phê tăng càng khiến người trồng cảnh giác. Một nông dân ở Ia Grai cho biết giá ba năm gần đây dao động 90.000-110.000 đồng/kg, làm bà con lo nguy cơ mất trộm. Mùa thu hoạch thường kéo dài từ cuối tháng 10 đến hết tháng 1 năm sau, nên bảo vệ mùa thu hoạch đòi hỏi sự bền bỉ chứ không phải vài ngày canh gác đầu vụ.
Camera có ích, nhưng không thay được người canh
Camera vườn cà phê giúp chủ vườn theo dõi lối vào, tuyến đường độc đạo và lối mòn, nhưng thiết bị chỉ có giá trị khi có người nhận tin và phản ứng kịp thời. Ở một khu vực tại Gia Lai, người dân cùng công ty dựng lều, lắp camera dọc các đường vào để theo dõi người qua lại; các hộ còn lập tổ bảo vệ và luân phiên tuần tra xuyên đêm. Tại Ea Tul, ông Y Hân Niê chi hơn 20 triệu đồng lắp camera giám sát khu vườn rộng 2 ha trồng cà phê xen sầu riêng, bơ và hồ tiêu. Cách làm này đáng chú ý vì kết hợp thiết bị với việc có người bám vườn, thay vì kỳ vọng camera tự ngăn được trộm. Một hộ khác vẫn cầm đèn đi kiểm tra khắp vườn ban đêm, nhất là khi cà phê chín rộ. Trong chống trộm cà phê, công nghệ hỗ trợ quan sát; sự hiện diện và cảnh giác của người dân mới biến hình ảnh thành hành động.
Tuần tra phối hợp, bảo vệ từ vườn đến điểm thu mua
Tuần tra vườn rẫy hiệu quả hơn khi người dân, lực lượng an ninh cơ sở và công an cùng chia sẻ thông tin, thay vì mỗi hộ tự xoay xở. Tại Gia Lai, các hộ góp kinh phí lập tổ bảo vệ và phối hợp với công an tuần tra khu vực trồng cà phê; lịch tuần tra không cố định nhằm tránh để người xấu nắm quy luật. Ở xã Cư Pui, công an cùng lực lượng bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở đã tổ chức hàng chục lượt tuần tra ban đêm. Phạm vi bảo vệ cũng cần vượt khỏi vườn cây. Cà phê đã thu hái phải được quản lý đến đâu, bảo quản đến đó; không để bao nông sản ở nơi vắng vẻ, thiếu người trông. Công an địa phương còn làm việc với các đại lý thu mua, khuyến cáo không mua cà phê xanh không rõ nguồn gốc và báo tin khi có giao dịch đáng ngờ. Đây là mắt xích quan trọng: nếu nông sản bị lấy trộm khó tiêu thụ, công sức canh giữ ở vườn mới được củng cố.
Giữ mùa vụ bằng nhiều lớp bảo vệ
Trong mùa thu hoạch, không có một biện pháp riêng lẻ nào đủ sức bảo vệ vườn rẫy rộng và nằm xa khu dân cư. Camera giúp phát hiện, lều canh tạo điểm bám, tuần tra tăng khả năng ngăn chặn, còn việc phối hợp với đại lý thu mua góp phần khép kín đường tiêu thụ. Các doanh nghiệp và người nhận khoán cũng cần duy trì kênh liên lạc, phân công người tuần tra ở khu vực trọng điểm thay vì chỉ ứng phó sau khi xảy ra mất mát. Cách làm này có ý nghĩa thiết thực với nông hộ, bởi cà phê là nguồn thu nhập chủ lực của hàng vạn gia đình tại Đắk Lắk. Mùa vụ còn kéo dài qua nhiều tháng, nên việc bảo vệ không thể dừng ở lúc hái xong: nông sản vẫn cần người trông trong khâu tập kết, phơi sấy và lưu kho. Kết hợp camera, canh đêm và tuần tra cùng lực lượng chức năng là hướng thực tế nhất để bảo vệ thành quả lao động, miễn là các bên duy trì phối hợp đều đặn.
