An toàn mạng bắt đầu từ năng lực sử dụng công nghệ
Kỹ năng số phụ nữ là khả năng sử dụng công nghệ để tiếp cận thông tin, thực hiện công việc và dịch vụ trực tuyến, đồng thời nhận biết rủi ro, bảo vệ dữ liệu cá nhân và ứng xử có trách nhiệm trên mạng. Sáng 27/10, tại Hà Nội, Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tổ chức Ngày hội Phụ nữ với chuyển đổi số và an toàn trên không gian mạng, gắn cơ hội tiếp cận công nghệ với yêu cầu tự bảo vệ. Đây là hướng đi cần thiết: khi thủ tục, giao tiếp và thông tin ngày càng chuyển lên môi trường số, thiếu kỹ năng không chỉ gây bất tiện mà còn khiến người dùng dễ bị lừa đảo trực tuyến. Ngày hội nằm trong nỗ lực thực hiện kế hoạch hành động 80 ngày nhằm xử lý các điểm nghẽn chuyển đổi số của hệ thống Hội, đồng thời kêu gọi nhiều ngành, cấp cùng xây dựng không gian mạng an toàn cho phụ nữ và trẻ em. Chuyển đổi số chỉ có ý nghĩa khi người dùng đủ tự tin để tham gia và đủ hiểu biết để tự bảo vệ.
Mô hình gần dân biến bỡ ngỡ thành khả năng tự chủ
Không phải hội viên nào cũng dễ dàng dùng điện thoại thông minh, làm thủ tục hành chính trực tuyến hay nhận ra dấu hiệu lừa đảo; phụ nữ lớn tuổi thường gặp nhiều trở ngại hơn. Vì vậy, những mô hình hướng dẫn tại cộng đồng có giá trị thiết thực hơn các buổi phổ biến kiến thức chung chung. Ở phường Ngô Quyền, mạng lưới cộng tác viên đã hỗ trợ người dân thực hiện hơn 6.000 hồ sơ dịch vụ công trực tuyến trong một năm. Theo bà Phạm Thị Ngọc Hà, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ phường Ngô Quyền, nhiều hội viên từ chỗ ngần ngại, lúng túng đã dần quen với các dịch vụ công trực tuyến. Tại phường An Biên, mô hình phụ nữ tích cực chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin được thành lập từ tháng 8/2025, thu hút đông đảo cán bộ, hội viên. Khi người học được hướng dẫn trực tiếp rồi chia sẻ lại trong khu dân cư, công nghệ bớt xa lạ và kỹ năng trở thành thói quen.
Dùng AI có ích phải đi cùng kiểm chứng và bảo vệ dữ liệu
AI có thể hỗ trợ phụ nữ học hỏi, sáng tạo nội dung, phát triển kinh doanh và xử lý công việc hằng ngày, nhưng khả năng tạo câu trả lời không đồng nghĩa với độ chính xác. Ngày hội dành nội dung cho chủ đề sử dụng trí tuệ nhân tạo an toàn, hiệu quả, trong đó nhấn mạnh việc chọn công cụ phù hợp, kiểm tra thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đây là trọng tâm đúng lúc, bởi người dùng còn phải tự hỏi thông tin AI đưa ra có chính xác không, hình ảnh và giọng nói trên mạng có đáng tin không, dữ liệu mình chia sẻ sẽ được sử dụng ra sao. Với phụ nữ dùng AI, nguyên tắc cần nhớ là không đưa thông tin nhạy cảm của bản thân, gia đình hay nơi làm việc vào công cụ khi chưa rõ cách dữ liệu được xử lý. Cũng cần kiểm chứng trước khi chia sẻ hoặc làm theo hướng dẫn, nhất là khi nội dung thúc giục chuyển tiền, cung cấp dữ liệu cá nhân hay cài ứng dụng lạ.
Học thường xuyên mới tạo được lá chắn bền vững
Một ngày hội có thể khơi mở nhận thức, nhưng không thể thay thế việc thực hành lặp lại và hỗ trợ khi sự cố xảy ra. Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đặt mục tiêu đến cuối nhiệm kỳ 2026–2031, ít nhất 80% hội viên và 60% phụ nữ đáp ứng yêu cầu năng lực số công dân; 100% cơ sở Hội tổ chức hoạt động nâng cao năng lực hằng năm. Trong sáu tháng đầu năm 2026, Hội tại địa phương đã tổ chức 15 lớp ứng dụng AI cho 600 cán bộ cơ sở và 10 lớp bồi dưỡng nghiệp vụ cho hơn 2.000 cán bộ, chi hội trưởng. Các cấp Hội cần duy trì việc học gần gũi, phối hợp với lực lượng công an, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp công nghệ để cập nhật thủ đoạn mới; đồng thời hướng dẫn, kết nối trợ giúp cho phụ nữ bị quấy rối hoặc xâm hại trên mạng. Trung ương Hội cho biết sẽ tiếp tục phối hợp các bộ, ngành, địa phương và đối tác để trang bị kỹ năng, hỗ trợ phụ nữ và nhân rộng mô hình hiệu quả. Lá chắn số chỉ bền khi mỗi người được học, được thực hành và biết tìm đến đâu khi cần giúp đỡ.
