Từ lớp học trực tiếp đến không gian học mở
Học kết hợp trong dạy đọc hiểu Ngữ văn là cách tổ chức việc học giữa lớp học trực tiếp và hoạt động trực tuyến, để học sinh cùng khám phá văn bản, trao đổi ý kiến và tiếp tục làm nhiệm vụ sau giờ học. Trường THCS Trần Phú, phường Lê Chân, tổ chức chuyên đề cấp thành phố về đổi mới phương pháp dạy Ngữ văn, tập trung vào mô hình này và tương tác trên nền tảng số. Điểm đáng chú ý không nằm ở việc đưa thiết bị vào lớp, mà ở cách công nghệ mở thêm cơ hội để học sinh tham gia vào quá trình đọc. Chuyên đề diễn ra trong bối cảnh nhà trường theo đuổi định hướng “Đột phá tư duy – Chất lượng thực chất” từ khi triển khai Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Đây là lựa chọn có lý: giờ Văn cần đối thoại và suy ngẫm, chứ không chỉ nghe giảng rồi ghi nhớ.
Tương tác số giúp nhiều tiếng nói được lắng nghe
Trong tiết dạy minh họa, giáo viên sử dụng nền tảng tương tác để tạo không gian trao đổi cởi mở. Theo tư liệu chuyên đề, 100% học sinh trong lớp có thể nêu ý kiến, nhận xét, đề xuất và phản biện qua nền tảng số. Con số này cho thấy công cụ số có thể giảm tình trạng chỉ một vài em thường xuyên phát biểu; giáo viên cũng có thêm cơ hội ghi nhận suy nghĩ riêng và phản hồi kịp thời. Các hoạt động khởi động, củng cố được làm phong phú bằng trò chơi nhỏ, khuyến khích học sinh tò mò và chủ động khám phá. Tuy vậy, tương tác không tự động tạo nên một giờ đọc hiểu tốt. Giá trị nằm ở cách giáo viên dùng phản hồi để dẫn học sinh trở lại văn bản, làm rõ cách hiểu và lắng nghe những cách diễn giải khác nhau. Công nghệ hỗ trợ cuộc trò chuyện văn học, không thay thế chiều sâu của nó.
Bài học tiếp tục sau khi tan lớp
Mô hình học kết hợp phát huy rõ hơn khi hoạt động không dừng ở tiết học trực tiếp. Sau bài học, giáo viên hướng dẫn học sinh học trực tuyến qua bài giảng điện tử và tài liệu số để hoàn thành bài tập, nhiệm vụ học tập. Nhờ đó, đọc hiểu văn học có thể tiếp diễn ngoài giờ lên lớp: học sinh xem lại nội dung, hoàn thiện suy nghĩ và chuẩn bị cho trao đổi tiếp theo theo nhịp độ phù hợp. Đây là thay đổi đáng kể so với cách xem bài tập về nhà như phần việc tách rời khỏi lớp học. Tài liệu số tạo cầu nối giữa phần thảo luận trên lớp và quá trình tự học, đồng thời giúp giáo viên tổ chức nhiệm vụ nối tiếp bài giảng. Nhà trường cho biết cách làm này khơi gợi hứng thú học Văn, hỗ trợ năng lực tự học, kỹ năng công nghệ, hợp tác và cảm thụ thẩm mỹ.
Chia sẻ kinh nghiệm, nhưng cần linh hoạt khi áp dụng
Chuyên đề có sự tham dự của lãnh đạo ngành giáo dục, đại diện phường Lê Chân, cán bộ quản lý và giáo viên Ngữ văn trong thành phố. Nhà trường cũng tổ chức không gian trải nghiệm nền tảng số cho giáo viên và học sinh, nhằm chia sẻ công cụ có thể dùng trong tương tác trên lớp. Sau chuyên đề, cán bộ quản lý và giáo viên tham dự có cơ hội tích lũy kinh nghiệm thực tiễn, từ đó điều chỉnh cách dạy đọc hiểu và lựa chọn công nghệ phù hợp với điều kiện từng lớp, từng trường. Đây là hướng triển khai đúng đắn: không nên áp dụng một bộ công cụ giống nhau ở mọi nơi, bởi thiết bị, năng lực số và nhu cầu học sinh có thể khác biệt. Trần Phú được công nhận là đơn vị học tập tiêu biểu toàn quốc giai đoạn 2021–2025 vào ngày 7 tháng 10. Thành công của mô hình sẽ được đo bằng chất lượng đọc và trao đổi, không phải số lượng nền tảng được sử dụng.
