Gói trừng phạt nhắm vào nguồn thu năng lượng
Trừng phạt kinh tế Nga là việc sử dụng các biện pháp như hạn chế thương mại, áp thuế và cấm vận để làm suy giảm nguồn lực tài chính của Moskva, đồng thời gia tăng sức ép chính trị mà không cần đối đầu quân sự trực tiếp. Thượng viện Mỹ vừa thông qua dự luật quy mô lớn nhằm gây sức ép lên nguồn thu từ xuất khẩu năng lượng của Nga. Đạo luật Graham, được Quốc hội thông qua và Tổng thống Donald Trump ký ban hành hồi tháng 9, nhắm tới các lĩnh vực năng lượng, quốc phòng, quan chức cấp cao và đội tàu bị cáo buộc giúp Nga né trừng phạt. Dự luật còn cho phép áp thuế lên tới 100% đối với một số quốc gia nhập khẩu dầu khí Nga. Đây không chỉ là thông điệp cứng rắn với Điện Kremlin; nó còn đẩy chính sách năng lượng Mỹ vào thế phải cân bằng giữa gây sức ép và bảo vệ nguồn cung.
Sắc lệnh Nhà Trắng làm chệch hướng sức ép
Tối 16/10, Trump ký sắc lệnh hành pháp đình chỉ các biện pháp trừng phạt mới theo đạo luật, đồng thời thông báo với Quốc hội rằng quyết định phục vụ lợi ích quốc gia. Nhà Trắng không nêu lý do cụ thể, nhưng thời điểm này khiến quyết định khó tách rời áp lực trong nước: giá dầu diesel tại Mỹ tăng gần mức kỷ lục, còn bầu cử giữa nhiệm kỳ diễn ra vào tháng 11. Người dân và doanh nghiệp có thể cảm nhận trực tiếp những biến động năng lượng qua chi phí nhiên liệu và vận tải; việc tạm dừng chế tài có thể giúp giảm áp lực lên nguồn cung, nhưng không bảo đảm giá sẽ hạ. Nga đồng ý cung cấp ngay hơn 300.000 tấn dầu diesel cho thị trường Mỹ và toàn cầu, dự kiến bổ sung khoảng 4,5 triệu tấn từ tháng 11, tùy hoạt động của các nhà máy lọc dầu.
Bất đồng chính sách sẽ định hình quan hệ Mỹ-Nga
Mâu thuẫn cốt lõi không chỉ nằm ở mức độ trừng phạt, mà ở cách Washington muốn dùng quyền lực kinh tế. Quốc hội đặt ưu tiên vào việc bóp nghẹt nguồn thu của Nga và răn đe các bên tiếp tay; Nhà Trắng giữ quyền trì hoãn để bảo vệ lợi ích mà tổng thống xác định. Việc một đạo luật được ký rồi nhanh chóng bị đình chỉ cho thấy cam kết gây sức ép có thể thay đổi khi giá năng lượng và tính toán bầu cử trở nên cấp bách. Với thị trường toàn cầu, nguy cơ thuế quan lên tới 100% có thể khiến các nước nhập khẩu cân nhắc lại giao dịch, còn nguồn dầu diesel bổ sung có thể làm dịu lo ngại nguồn cung nhưng chưa chắc đảo chiều giá. Trong ngoại giao Mỹ Nga, sự linh hoạt của tổng thống có thể mở cửa đối thoại, song cũng làm đồng minh nghi ngờ tính nhất quán của chính sách. Kết luận: Washington đang phát đi hai tín hiệu trái chiều, và cái giá của sự thiếu nhất quán có thể là sức ép giảm sút lẫn biến động năng lượng kéo dài.
