Mã độc iPhone nhắm vào thiết bị chưa được vá
Coruna và DarkSword là các bộ công cụ mã độc khai thác lỗ hổng trong những phiên bản iOS cũ để xâm nhập iPhone và có thể thu thập dữ liệu nhạy cảm mà người dùng không dễ nhận ra. Các ngân hàng trong nước đã cảnh báo về những mối đe dọa này, trong đó có biến thể P7 DarkSword. Rủi ro được ghi nhận với thiết bị chạy iOS 18.7 trở xuống chưa cài bản vá tương ứng; vì vậy, iPhone chưa cập nhật iOS không nên được xem là an toàn chỉ vì người dùng không tải ứng dụng lạ hay bấm vào liên kết khả nghi. Việc tấn công có thể xảy ra khi truy cập website hoặc nội dung quảng cáo chứa mã độc, còn quá trình xâm nhập có thể âm thầm. Đây không phải lời cảnh báo để hoảng sợ, nhưng là lý do đủ rõ để xử lý bản cập nhật ngay, thay vì chờ thiết bị biểu hiện bất thường.
Mức độ đáng lo nằm ở hậu quả sau khi thiết bị bị xâm nhập: thông tin đăng nhập, mật khẩu ứng dụng ngân hàng, mã OTP và dữ liệu cá nhân có thể bị thu thập, tạo điều kiện cho truy cập trái phép hoặc gian lận tài chính. VietinBank, Agribank và BIDV lần lượt phát cảnh báo từ ngày 24 đến 25-10, cho thấy nguy cơ đã được các ngân hàng chủ động lưu ý chứ không chỉ là một tình huống giả định. Tuy vậy, không nên hiểu cảnh báo là mọi iPhone đều đã nhiễm mã độc. Điều cần làm là khắc phục lỗ hổng trên thiết bị và giảm cơ hội để kẻ gian chiếm dữ liệu, tài khoản.
Cập nhật iOS là việc cần làm trước tiên
Hãy kiểm tra phiên bản iOS và cập nhật lên bản mới nhất Apple hỗ trợ cho thiết bị. ACB khuyến nghị người dùng máy không hỗ trợ iOS 26 hoặc iOS 27 cập nhật tối thiểu lên iOS 18.7.7; Apple cũng đã phát hành bản vá cho một số mẫu iPhone không thể nâng cấp lên iOS 26. Vì thế, máy cũ không đồng nghĩa với việc phải bỏ qua cập nhật bảo mật. Nếu có thể, bật tự động cập nhật để hạn chế khoảng thời gian thiết bị còn hở trước lỗ hổng đã được khắc phục. Đây là bước có tác dụng trực tiếp hơn việc chỉ cài thêm ứng dụng bảo mật trong khi hệ điều hành vẫn chưa được vá.
Tiếp theo, chỉ cài ứng dụng từ nhà phát triển đáng tin cậy, gỡ ứng dụng không còn dùng và xem lại quyền truy cập. Đặc biệt, đừng cấp quyền truy cập màn hình, trợ năng, quản lý thiết bị hoặc cài hồ sơ cấu hình nếu chưa hiểu rõ lý do. Tránh mở liên kết đáng ngờ trong tin nhắn, email và mạng xã hội; đồng thời nhớ rằng quảng cáo độc hại trên website cũng có thể là đường xâm nhập, nên không phải lúc nào chỉ cần tránh tải ứng dụng lạ là đủ. Kết hợp cập nhật iOS với thói quen thận trọng mới là cách bảo vệ thiết bị có cơ sở.
Bảo vệ mã OTP và cảnh giác chiếm SIM
Bảo vệ mã OTP bắt đầu bằng một nguyên tắc không có ngoại lệ: không cung cấp OTP, mã PIN, mật khẩu, thông tin thẻ hay dữ liệu đăng nhập ngân hàng số cho bất kỳ ai, kể cả người tự xưng là nhân viên ngân hàng hoặc cơ quan công an. Mã độc có thể lấy dữ liệu từ thiết bị, nhưng kẻ gian cũng có thể tìm cách chiếm SIM để nhận cuộc gọi và tin nhắn xác thực. Một thủ đoạn được cảnh báo là giả danh nhân viên nhà mạng, nói SIM sắp bị khóa hoặc mời nâng cấp 5G/eSIM miễn phí rồi yêu cầu ảnh giấy tờ tùy thân, ảnh khuôn mặt và mã OTP. Nếu SIM đột ngột mất sóng sau một liên hệ như vậy, đừng chờ xem tình hình có tự hết hay không: hãy liên hệ nhà mạng bằng kênh chính thức và ngân hàng ngay.
Chiếm SIM hoặc quyền kiểm soát điện thoại có thể giúp kẻ gian nhận mã xác thực, truy cập tài khoản trên thiết bị khác hoặc thực hiện giao dịch trái phép. Vì vậy, bảo mật ngân hàng không thể chỉ dựa vào mật khẩu mạnh: cần bảo vệ cả thiết bị, số điện thoại và thông tin xác thực. Tránh cài ứng dụng từ đường dẫn gửi kèm lời mời xác minh danh tính, cập nhật hồ sơ hay xử lý sự cố khẩn cấp nếu chưa kiểm chứng tổ chức gửi. Khi nghi ngờ điện thoại nhiễm mã độc, hãy liên hệ tổng đài ngân hàng qua số chính thức để được hỗ trợ khóa dịch vụ ngân hàng số và thẻ; ngân hàng cũng khuyến nghị khôi phục cài đặt gốc nếu thiết bị có dấu hiệu bất thường.
Đừng đợi đến khi tài khoản có giao dịch lạ
Nếu nghi điện thoại đã bị xâm nhập, hãy dùng một thiết bị an toàn để liên hệ ngân hàng, yêu cầu khóa dịch vụ ngân hàng số hoặc thẻ nếu cần, rồi làm theo hướng dẫn xử lý. ACB đề nghị khách hàng gọi (028) 38 247 247 hoặc 1900 54 54 86 khi cần hỗ trợ. Với trường hợp phát sinh thiệt hại, cần đến điểm giao dịch và trình báo cơ quan chức năng theo hướng dẫn của ngân hàng. Đừng tiếp tục đăng nhập hay cung cấp OTP trên thiết bị đang bị nghi ngờ; ưu tiên bảo vệ tài khoản trước, sau đó mới xử lý việc khôi phục điện thoại.
Thông điệp quan trọng nhất không phải là mọi iPhone đều đang gặp nguy hiểm tức thì, mà là một chiếc iPhone chưa vá tạo ra rủi ro có thể phòng tránh. Cập nhật iOS, rà soát quyền ứng dụng, bảo vệ SIM và tuyệt đối giữ kín OTP là những việc người dùng có thể chủ động làm ngay. Khi các ngân hàng liên tiếp phát cảnh báo về Coruna và DarkSword, trì hoãn cập nhật không đem lại lợi ích nào đáng kể; chuẩn bị sớm mới là cách thiết thực để giữ an toàn cho dữ liệu cá nhân và tài khoản.
