Đề xuất giảm điểm, chưa phải quy định chính thức
Điểm ưu tiên lớp 10 là khoản điểm cộng vào kết quả xét tuyển dành cho một số thí sinh theo nhóm đối tượng được quy định, nhằm tính đến hoàn cảnh hoặc diện chính sách của các em. Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo điều chỉnh chính sách này cùng điểm khuyến khích, nên các mức mới chưa phải quy định đã có hiệu lực. Dự thảo thu gọn diện ưu tiên từ ba nhóm xuống hai, đồng thời hạ mức cộng cao nhất từ 2 xuống 1 điểm và mức kế tiếp từ 1,5 xuống 0,5 điểm. Đây là thay đổi đáng chú ý vì điểm cộng có thể ảnh hưởng thứ hạng ở những trường có mức cạnh tranh cao. Tuy vậy, thí sinh không nên mặc định các mức đề xuất sẽ áp dụng ngay: kỳ tuyển sinh cụ thể còn căn cứ thông tư chính thức và kế hoạch, hướng dẫn của địa phương.
Nếu được thông qua, đề xuất dự kiến tác động đến thí sinh tham gia tuyển sinh từ năm 2027; thời điểm và cách thực hiện cần chờ văn bản chính thức.
Những đối tượng cộng điểm được nêu trong dự thảo
Theo phương án mới, nhóm 1 được cộng 1 điểm, gồm học sinh là con liệt sĩ, con Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, con thương binh, con người hưởng chính sách như thương binh, con bệnh binh và con các đối tượng chính sách khác theo Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng. Nhóm 2 được cộng 0,5 điểm, gồm học sinh thuộc hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều; có cha, mẹ hoặc người giám hộ thường trú tại xã, thôn đặc biệt khó khăn; là người dân tộc thiểu số hoặc có cha đẻ, mẹ đẻ là người dân tộc thiểu số.
So với cách chia hiện hành thành ba mức 2, 1,5 và 1 điểm, dự thảo bỏ cách phân tầng đó để còn hai nhóm với mức thấp hơn. Một số diện được mô tả lại trong danh sách mới: chẳng hạn, con thương binh trước đây có thể thuộc mức khác nhau theo tình trạng suy giảm khả năng lao động; dự thảo đưa con thương binh vào nhóm 1 với mức 1 điểm. Học sinh thuộc hộ nghèo được nêu rõ trong nhóm 2. Vì vậy, gia đình nên đối chiếu đúng tiêu chí và giấy tờ, thay vì chỉ dựa vào mức cộng của quy định hiện hành.
Mỗi học sinh chỉ hưởng một mức ưu tiên cao nhất nếu thuộc nhiều diện; điểm không được cộng dồn giữa các nhóm.
Điểm khuyến khích lớp 10: tổng cộng tối đa 1 điểm
Dự thảo cũng đề xuất giới hạn tổng điểm khuyến khích lớp 10 ở mức không quá 1 điểm. Khoản này được cộng một lần vào tổng điểm xét tuyển sau khi quy đổi về thang điểm tương ứng với số môn thi. Đây là khác biệt đáng kể với quy định hiện hành được nêu trong tài liệu: học sinh THCS đạt giải cấp tỉnh trong các cuộc thi đủ điều kiện được cộng 1,5 điểm cho giải nhất, 1 điểm cho giải nhì và 0,5 điểm cho giải ba.
Dự thảo giao sở giáo dục và đào tạo căn cứ quy định pháp luật và điều kiện thực tế để xác định đối tượng được hưởng điểm khuyến khích. Theo quy định hiện hành được mô tả, cuộc thi phải do sở tổ chức hoặc phối hợp với các sở, ngành trên quy mô toàn tỉnh và đáp ứng điều kiện liên quan. Vì thế, có giải thưởng cấp tỉnh chưa đồng nghĩa chắc chắn được cộng điểm: thí sinh cần kiểm tra thể lệ cuộc thi và hướng dẫn tuyển sinh của địa phương. Nếu giới hạn mới được thông qua, các khoản khuyến khích sẽ không vượt tổng mức trần, bất kể cách xác định đối tượng cụ thể.
Thí sinh nên chuẩn bị gì khi chờ quy định chính thức?
Việc cần làm trước mắt là xác định mình thuộc diện nào theo tiêu chí dự thảo, đồng thời giữ giấy tờ chứng minh hoàn cảnh, quan hệ gia đình hoặc giải thưởng. Nhưng chưa nên tính điểm xét tuyển chính thức theo các mức mới: chính sách chỉ được áp dụng khi thông tư được ban hành và địa phương công bố kế hoạch, hướng dẫn tuyển sinh cụ thể.
Cũng cần nhìn chính sách cộng điểm trong bối cảnh rộng hơn. Dự thảo nêu địa phương có thể tổ chức thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp hai phương thức tùy điều kiện, chỉ tiêu và khả năng tiếp nhận của trường. Do đó, điểm ưu tiên và khuyến khích không phải yếu tố duy nhất quyết định cách một học sinh được tuyển. Gia đình nên theo dõi cả phương thức tuyển sinh và quy định riêng được công bố tại nơi dự thi.
Tóm lại, đề xuất hướng tới giảm mức cộng và thu hẹp cách phân nhóm, với điểm khuyến khích bị giới hạn ở 1 điểm. Thí sinh thuộc diện chính sách hoặc có thành tích cần rà soát điều kiện, nhưng chỉ nên chốt cách tính điểm sau khi có quy định chính thức.
