AI có thể tăng tốc, nhưng sáng tạo không chỉ là đích đến
AI tạo sinh trong sáng tạo game là công nghệ có thể hỗ trợ tạo nội dung hoặc xử lý công việc phát triển, nhưng giá trị của nó còn tùy thuộc vào việc có giữ lại vai trò và niềm vui sáng tác của con người hay không. Hideo Kojima cho rằng công cụ AI có thể giúp đội ngũ làm việc hiệu quả hơn, song sự tiện lợi ấy không nên lấn át quá trình tạo ra trò chơi. Nhìn lại những thay đổi trong bốn thập kỷ phát triển game, ông liên hệ AI với các công cụ như Photoshop và phần mềm soạn thảo văn bản: chúng rút ngắn thời gian làm việc và giúp đáp ứng thời hạn nhanh hơn. Nhưng với Kojima, hoàn thành sản phẩm chưa phải phần thú vị nhất. Ông ví sáng tác như lắp mô hình hay Lego: niềm vui nằm trong từng bước xây dựng, không chỉ ở thành phẩm cuối cùng.
Đây là lời cảnh báo đáng chú ý giữa lúc hiệu suất thường được xem như thước đo tiến bộ. Nếu AI chỉ đảm nhận việc lặp lại, tẻ nhạt, nó có thể giải phóng thời gian cho nhà phát triển. Nhưng nếu nó dần thay con người thử nghiệm ý tưởng, lựa chọn hướng đi và giải quyết những ngã rẽ sáng tạo, ngành game có nguy cơ đánh mất chính phần khiến công việc này hấp dẫn. Với Kojima, quá trình thử-sai là nguồn hứng khởi và năng lượng sáng tác, chứ không phải khâu thừa có thể cắt bỏ.
Nỗi lo của Kojima hướng về tương lai
Kojima không dự báo AI sẽ lập tức thay thế nhà sáng tạo. Ông cho rằng mọi thứ có thể vẫn ổn trong 5 đến 10 năm tới, nhưng lo công nghệ không bị giới hạn rồi sẽ giữ vai trò lớn trong các lĩnh vực sáng tạo. Chính khoảng cách giữa lợi ích trước mắt và viễn cảnh dài hạn khiến quan điểm của ông không đơn thuần là phản đối AI: công nghệ có thể hữu ích khi xử lý phần việc đơn điệu, nhưng không nên làm biến mất trải nghiệm trực tiếp của người sáng tác.
Kojima nói ông muốn trao lại ngọn đuốc cho thế hệ trẻ, để họ đối diện với những lựa chọn mà AI đặt ra. Cách nhìn này nhấn mạnh rằng câu hỏi không chỉ là AI có tạo được hình ảnh hay nội dung nhanh hơn hay không. Với sáng tạo game, điều quan trọng là ai đưa ra quyết định, ai chịu trách nhiệm cho ý tưởng và con người còn được tham gia bao nhiêu vào hành trình từ bản nháp đến trò chơi hoàn chỉnh. Tốc độ có thể giúp một dự án về đích sớm, nhưng tự nó không bảo đảm quá trình ấy vẫn đáng làm.
Sakurai thận trọng, nhưng không muốn đóng cửa với AI
Masahiro Sakurai, nhà thiết kế gắn với Super Smash Bros. và nhiều trò Kirby, đưa ra lập trường dè dặt hơn. Tại sự kiện mừng cuốn sách mới, ông nói hiện chưa sử dụng AI tạo sinh để làm game và công nghệ này chưa giành được lòng tin của mình. Riêng với hình ảnh, Sakurai nhấn mạnh việc ứng dụng không được dẫn đến bóc lột; theo ông, ở thời điểm hiện tại, tự nghĩ ra ý tưởng vẫn có thể tạo kết quả tốt hơn.
Dù vậy, Sakurai không cho rằng ngành game nên bác bỏ AI hoàn toàn. Ông nhìn nhận việc làm game ngày nay rất khó khăn, đến mức có trò bán được hàng triệu bản vẫn thua lỗ. Với các công ty trong tình thế đó, giữ nguyên thái độ mà không cân nhắc thay đổi có thể không phải giải pháp. Sakurai chọn cách tiếp cận chậm rãi: chưa vội tin dùng, nhưng cũng không xem việc đứng ngoài mọi cuộc thử nghiệm là câu trả lời. Sự thận trọng của ông có sức nặng bởi nó đặt ranh giới giữa hoài nghi và phủ nhận: một công nghệ chưa chứng minh được ích lợi vẫn cần được xem xét trong bối cảnh thực tế của quá trình phát triển.
Ranh giới cần thiết: hỗ trợ hay thay thế?
Hai nhà sáng tạo khác nhau về mức độ lo ngại, nhưng cùng chạm đến một vấn đề cốt lõi: AI trong game nên hỗ trợ khâu nào, và đâu là phần không nên giao cho máy? Một số người cho rằng công nghệ này đã được dùng trong nhiều lĩnh vực phát triển, nổi bật là lập trình và viết mã. Tuy nhiên, khả năng xử lý công việc không tự động đồng nghĩa với việc AI nên thay con người tạo ý tưởng, định hình mỹ thuật hoặc quyết định cảm xúc mà trò chơi muốn truyền tải.
Kojima nhắc ngành game đừng hy sinh niềm vui của thử nghiệm để đổi lấy hiệu suất; Sakurai nhắc rằng không hành động trước AI cũng có thể là lựa chọn sai, nhất là khi việc làm game ngày càng khó. Đây không phải mâu thuẫn cần phân thắng bại, mà là hai điều kiện cần được giữ đồng thời: công nghệ phải có ích trong thực tế và quá trình sáng tạo vẫn phải thuộc về con người. Kết luận hợp lý không phải đưa AI vào mọi khâu hay cấm nó hoàn toàn, mà là xác định rõ nơi nó giảm việc nặng nhọc mà không thay thế phần tạo nên bản sắc của người làm game.
