Một trung tâm hậu cảng quy mô lớn tại Vũng Áng
Trung tâm Logistics và Dịch vụ hậu cảng Sơn Dương là tổ hợp kho bãi, dịch vụ và hạ tầng được quy hoạch để lưu giữ, trung chuyển, phân phối hàng hóa gắn với cảng biển và Khu kinh tế Vũng Áng. Quy mô đáng chú ý, nhưng giá trị của dự án sẽ được quyết định bởi khả năng kết nối các mắt xích vận tải, không chỉ bởi diện tích hay công suất được công bố. Ngày 24/10, Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh Hà Tĩnh chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư. Đơn vị thực hiện là Công ty Cổ phần Đầu tư Khu công nghiệp Vinhomes Hà Tĩnh, thuộc Tập đoàn Vingroup. Dự án đặt tại phường Vũng Áng, trong Khu kinh tế Vũng Áng, bên cạnh hệ thống cảng Vũng Áng – Sơn Dương. Quyết định này đưa logistics Sơn Dương từ định hướng quy hoạch sang bước chuẩn bị triển khai, song chưa đồng nghĩa với việc năng lực khai thác đã hình thành.
Diện tích và công suất tạo tham vọng, không bảo đảm hiệu quả
Trung tâm dự kiến sử dụng khoảng 472,6 ha đất và khu vực biển, trong đó có 158,2 ha lấn biển; thời hạn hoạt động là 70 năm. Công suất thiết kế khoảng 50 triệu tấn hàng hóa mỗi năm là con số lớn, cho thấy dự án được định hướng phục vụ luồng hàng quy mô cao thay vì chỉ cung cấp kho chứa cục bộ. Nhưng công suất thiết kế không phải sản lượng thực tế. Muốn khai thác được quy mô đó, các kho tổng hợp, kho và bãi container, bãi hàng, đường nội bộ cùng hạ tầng kỹ thuật phải vận hành đồng bộ với hoạt động của cảng Sơn Dương. Vốn đầu tư được phê duyệt là 39.600 tỷ đồng; trong đó nhà đầu tư góp 5.940 tỷ đồng, phần vốn huy động dự kiến là 33.660 tỷ đồng. Cơ cấu này càng khiến tiến độ, năng lực huy động vốn và hiệu quả khai thác trở thành những điểm cần theo dõi.
Vai trò hậu cảng: giải quyết đoạn nối từ cầu cảng đến thị trường
Một cảng biển mạnh chưa đủ để hàng hóa lưu chuyển nhanh nếu thiếu nơi tập kết, phân loại và kết nối với nhà máy, phương tiện vận tải. Vì vậy, vai trò đáng kể nhất của dự án là làm trung tâm hậu cảng: cung cấp dịch vụ lưu giữ, bảo quản, gom hàng, đóng gói, phân phối và trung chuyển, đồng thời phát triển kho bãi và dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu. Nếu được tổ chức hiệu quả, tổ hợp này có thể nối hoạt động khai thác cảng với các khu công nghiệp và mạng lưới vận tải trong Khu kinh tế Vũng Áng, qua đó giảm tình trạng các khâu hậu cần phát triển rời rạc. Đây là lý do dự án được gắn với cả hệ thống cảng Vũng Áng – Sơn Dương, chứ không chỉ là một khu kho riêng lẻ. Dù vậy, hiệu quả thực tế còn tùy thuộc vào khả năng kết nối giao thông và nhu cầu hàng hóa; các thông tin hiện có chưa cho phép kết luận trước về mức độ sử dụng công suất.
Lộ trình kéo dài đến năm 2036, tiến độ sẽ là phép thử
Dự án chia thành ba giai đoạn. Từ năm 2027 đến 2030, trọng tâm là thi công kè, lấn biển, san nền và xây dựng hạ tầng kỹ thuật khung. Giai đoạn 2031–2033 dự kiến phát triển khoảng 200 ha kho bãi cùng khu thương mại, dịch vụ hậu cần cảng; một số hạng mục được dự kiến khai thác từ năm 2031. Từ năm 2034, nhà đầu tư sẽ tiếp tục hoàn thiện phần còn lại, với mục tiêu đưa toàn bộ trung tâm vào hoạt động trong năm 2036. Lộ trình này cho thấy năng lực logistics sẽ được hình thành từng bước, không xuất hiện ngay sau quyết định chấp thuận. Giai đoạn đầu phải xử lý khối lượng hạ tầng nền tảng và lấn biển đáng kể; các giai đoạn sau mới bổ sung kho bãi và dịch vụ trực tiếp. Vì thế, thước đo quan trọng không chỉ là hoàn thành xây dựng, mà còn là khả năng đưa các hạng mục vào vận hành đúng nhịp với nhu cầu của cảng và khu công nghiệp. Dự án có quy mô để trở thành mắt xích hậu cần quan trọng, nhưng kết nối và tiến độ mới quyết định tham vọng ấy có thành năng lực thực hay không.
