Dự thảo giảm lợi thế điểm cộng, chưa phải quy định chính thức
Điểm ưu tiên lớp 10 là khoản điểm được cộng vào kết quả xét tuyển cho thí sinh thuộc những diện chính sách hoặc hoàn cảnh được quy định, nhằm điều chỉnh cơ hội cạnh tranh khi vào trường trung học phổ thông. Bộ Giáo dục và Đào tạo đang lấy ý kiến dự thảo thông tư mới về tiếp nhận học sinh đầu cấp, đề xuất thay đổi cả điểm ưu tiên lẫn điểm khuyến khích lớp 10. Đợt lấy ý kiến diễn ra từ ngày 22.10 đến 1.11.2026; nếu được thông qua, các thay đổi dự kiến ảnh hưởng đến thí sinh tuyển sinh từ năm 2027. Điểm cần nhấn mạnh là đây vẫn là phương án đang được xem xét, không phải mức cộng đã có hiệu lực. So với quy định hiện hành tại Thông tư 30/2024/TT-BGDĐT, đề xuất thu hẹp số nhóm và giảm điểm cộng; gia đình không nên vội tính điểm tuyển sinh tương lai theo dự thảo.
Hai nhóm đối tượng còn được đề xuất cộng điểm
Thay đổi đáng kể nhất là số nhóm đối tượng ưu tiên lớp 10 dự kiến giảm từ ba xuống hai. Nhóm 1 được đề xuất cộng 1 điểm, gồm con liệt sĩ, con Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, con thương binh, con người hưởng chính sách như thương binh, con bệnh binh và con các đối tượng chính sách khác theo Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng. Nhóm 2 được đề xuất cộng 0,5 điểm, gồm học sinh thuộc hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều; có cha, mẹ hoặc người giám hộ thường trú tại xã, thôn đặc biệt khó khăn; hoặc là người dân tộc thiểu số hay có cha đẻ, mẹ đẻ là người dân tộc thiểu số. Nếu thuộc nhiều diện, mỗi em chỉ nhận mức ưu tiên cao nhất, không cộng dồn. Vì vậy, việc rơi vào nhiều nhóm không đồng nghĩa được cộng nhiều điểm.
| Nhóm theo dự thảo | Mức điểm đề xuất | Các diện tiêu biểu |
|---|---|---|
| Nhóm 1 | 1 điểm | Con liệt sĩ, con thương binh, con bệnh binh và các đối tượng chính sách người có công |
| Nhóm 2 | 0,5 điểm | Học sinh thuộc hộ nghèo, ở địa bàn đặc biệt khó khăn hoặc thuộc diện dân tộc thiểu số |
Mức cộng cao nhất giảm một nửa, điểm khuyến khích bị khống chế
Theo quy định hiện hành, ba nhóm ưu tiên tương ứng mức cộng 2 điểm, 1,5 điểm và 1 điểm. Dự thảo đưa nhóm xuống còn hai, giảm mức điểm ưu tiên cao nhất từ 2 xuống 1 điểm; mức 1,5 điểm cũng được thay bằng 0,5 điểm cho nhóm tương ứng theo cách phân loại mới. Tác động không giống nhau với mọi học sinh: chẳng hạn, con thương binh có mức suy giảm khả năng lao động dưới 81% hiện được cộng 1,5 điểm, nhưng theo đề xuất sẽ thuộc nhóm cộng 1 điểm. Với điểm khuyến khích lớp 10, quy định hiện hành nêu học sinh đạt giải nhất, nhì, ba cấp tỉnh trong các cuộc thi thuộc diện quy định được cộng lần lượt 1,5, 1 và 0,5 điểm. Dự thảo đề xuất tổng điểm khuyến khích không vượt quá 1 điểm. Đây là giới hạn tổng, nên thí sinh có thành tích không thể mặc nhiên cộng vượt trần.
Tác động đến tuyển sinh và điều cần theo dõi
Nếu được thông qua, cách tính mới sẽ khiến điểm cộng tạo ra chênh lệch nhỏ hơn giữa thí sinh, đồng thời buộc học sinh có nhiều diện ưu tiên hoặc nhiều thành tích phải chú ý quy tắc mức cao nhất và trần tổng điểm. Tuyển sinh lớp 10 cũng có thể thay đổi ở phương thức thi: dự thảo đề xuất kỳ thi chỉ gồm Ngữ văn và Toán nhằm giảm áp lực; địa phương có thể tổ chức thi tuyển, xét tuyển hoặc kết hợp tùy điều kiện, chỉ tiêu và khả năng tiếp nhận. Tuy nhiên, phương thức và điểm áp dụng thực tế còn phụ thuộc thông tư chính thức cùng kế hoạch, hướng dẫn tuyển sinh của địa phương. Kết luận: đề xuất có thể làm giảm lợi thế từ điểm cộng, nhưng phụ huynh và học sinh nên chờ văn bản ban hành trước khi xác định quyền lợi hay tính điểm cho kỳ tuyển sinh từ năm 2027.
