Kiểm soát bữa ăn phải bắt đầu từ nguồn thực phẩm
An toàn thực phẩm trong bữa ăn học đường là việc kiểm tra có hệ thống nguồn gốc, chất lượng, quá trình chế biến, bảo quản và vận chuyển thực phẩm trước khi món ăn được phục vụ cho học sinh. Đây không thể là thủ tục giấy tờ làm cho đủ, mà phải là trách nhiệm được thực hiện ở từng khâu của nhà trường.
Ngày 4-11, Sở GD&ĐT TP.HCM yêu cầu các cơ sở giáo dục tăng cường kiểm soát sau khi công an thành phố triệt phá đường dây sử dụng chất cấm trong chăn nuôi. Theo điều tra ban đầu, từ tháng 1-2026, hơn 10.000 tấn thịt heo có chứa Salbutamol đã được đưa ra thị trường TP.HCM và một số tỉnh, thành phía Nam. Quy mô này cho thấy rủi ro không dừng ở khâu bán lẻ: thực phẩm có thể đi qua nhiều mắt xích trước khi đến bếp ăn trường học. Vì vậy, kiểm soát thực phẩm cần bắt đầu từ việc chọn nhà cung cấp có hồ sơ rõ ràng, thay vì chỉ trông chờ vào khâu nấu nướng.
Hồ sơ, tiếp nhận và chế biến đều cần được giám sát
Nhà trường phải yêu cầu đơn vị cung cấp thực phẩm và suất ăn xuất trình đầy đủ giấy tờ chứng minh nguồn gốc, sau đó đối chiếu hồ sơ với hàng thực nhận. Việc kiểm tra không nên dừng ở con dấu hay chứng từ: số lượng, loại thực phẩm và tình trạng khi giao hàng cũng cần được ghi nhận để có thể truy lại khi phát sinh vấn đề. Trường phải lưu hồ sơ và thực hiện lưu mẫu theo quy định.
Giám sát còn bao gồm chế biến, bảo quản và vận chuyển, bởi một nguồn hàng có hồ sơ hợp lệ vẫn cần được xử lý đúng cách sau khi giao đến trường. Sở nghiêm cấm sử dụng động vật, sản phẩm động vật không rõ nguồn gốc, vi phạm quy định về an toàn dịch bệnh hoặc có chứa chất cấm. Với bếp ăn trường học, đây là yêu cầu quản lý xuyên suốt, không phải danh sách kiểm tra chỉ dùng lúc tiếp nhận hàng.
Có dấu hiệu bất thường: ngừng sử dụng, giữ mẫu, báo ngay
Khi phát hiện hoặc nhận được thông tin về thực phẩm nghi chứa chất cấm hay sản phẩm động vật không rõ nguồn gốc, trường phải tạm ngưng sử dụng, giữ nguyên hiện trạng và lưu mẫu. Đồng thời, nhà trường cần nhanh chóng báo UBND phường, xã hoặc đặc khu nơi đặt trường, công an địa phương và Sở GD&ĐT để phối hợp kiểm tra, xử lý. Quy trình này cần được hiểu là bước ứng phó bắt buộc, không phải quyết định có thể trì hoãn vì lo ảnh hưởng đến lịch ăn bán trú.
Giữ nguyên hiện trạng và mẫu thực phẩm giúp cơ quan chức năng có cơ sở kiểm tra, còn việc báo tin đúng nơi giúp tránh xử lý tùy tiện hoặc làm mất dấu hiệu cần thiết. Nhà trường cũng cần phổ biến nguy cơ của chất cấm trong chăn nuôi cho nhân viên, giáo viên, học sinh và phụ huynh. Phản ứng rõ ràng, kịp thời sẽ bảo vệ học sinh và củng cố niềm tin tốt hơn những cam kết chung chung.
Phụ huynh có cơ sở để theo dõi việc thực hiện
Danh sách cơ sở cung cấp thực phẩm và chế biến suất ăn có giấy chứng nhận an toàn thực phẩm còn hiệu lực được đăng trên trang của cơ quan quản lý an toàn thực phẩm TP.HCM, mục “Thông báo”. Hiệu trưởng có trách nhiệm kiểm tra, đối chiếu danh sách để bảo đảm lựa chọn đơn vị phù hợp. Đây là điểm phụ huynh có thể dùng để đặt câu hỏi cụ thể: nhà cung cấp của trường có trong danh sách không, hồ sơ nguồn gốc được kiểm tra ra sao, và quy trình xử lý khi hàng có dấu hiệu bất thường là gì?
Công khai không nên chỉ dừng ở việc dẫn phụ huynh đến một danh sách trực tuyến. Nhà trường cần giải thích cách đối chiếu nhà cung cấp, kiểm tra thực phẩm khi giao nhận và lưu mẫu, để biện pháp kiểm soát có thể được hiểu và giám sát. Yêu cầu của Sở là một bước cần thiết; hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào việc từng trường biến quy định thành quy trình thường xuyên, minh bạch và có thể kiểm chứng.
