Làn da tuổi 60 kể câu chuyện của nhiều thập kỷ
Tia cực tím (UV) là dạng bức xạ từ ánh nắng có thể làm tổn thương da, thúc đẩy lão hóa và tăng khả năng xuất hiện các đốm sắc tố theo thời gian. Bởi vậy, diện mạo da ở tuổi 60 không chỉ phản ánh tuổi tác mà còn phần nào cho thấy mức độ tiếp xúc với nắng trong cả cuộc đời. Một phụ nữ 62 tuổi lo lắng vì trán và gò má có nhiều đốm nâu, trong khi người bạn cùng tuổi vẫn giữ làn da tương đối mịn. Bà từng làm việc ngoài trời nhiều năm và ít chống nắng; người bạn chủ yếu làm trong nhà, thường che chắn khi ra ngoài. Sự tương phản ấy không chứng minh rằng nắng là nguyên nhân duy nhất, nhưng nhắc chúng ta đừng xem việc chống nắng là chuyện dành riêng cho người trẻ. Di truyền, màu da và cách mỗi người đáp ứng với ánh nắng cũng góp phần tạo nên khác biệt.
Tổn thương tích lũy khiến dấu hiệu lão hóa rõ dần
Tia cực tím lão hóa da bằng cách gây tổn thương theo thời gian; mức phơi nắng tích lũy có thể góp phần làm xuất hiện nếp nhăn và đốm sắc tố. Khi tuổi tác tăng, khả năng phục hồi của da thay đổi, khiến dấu vết tích lũy qua nhiều năm dễ nhận thấy hơn. Vì vậy, một gương mặt ít đốm nâu không nhất thiết đồng nghĩa với sức khỏe tốt hơn, và nhiều đốm cũng không tự động cho thấy gan hay mạch máu có vấn đề. Cũng cần phân biệt đồi mồi với dày sừng tiết bã: đồi mồi thường liên quan đến tăng sắc tố do ánh nắng, còn dày sừng tiết bã là tình trạng tăng sinh lành tính của tế bào da; chúng có thể trông giống nhau nhưng khác bản chất. Đừng tự kết luận nguyên nhân chỉ bằng cách nhìn. Nếu tổn thương khiến bạn lo ngại hoặc có dấu hiệu bất thường, hãy đi khám để được đánh giá.
Nắng thường ngày cũng đáng lưu tâm
Nhiều người chỉ thoa kem chống nắng khi đi biển, nhưng tia UV vẫn có thể tác động lúc đi bộ, ăn trưa ngoài trời hay dạo công viên; trời nhiều mây cũng không phải lý do để bỏ qua bước bảo vệ. Phơi nắng tích lũy không chỉ liên quan đến lão hóa sớm mà còn làm tăng nguy cơ ung thư da. Đây là lý do chống nắng hàng ngày quan trọng hơn việc chỉ xử lý da sau khi đã cháy nắng. Trong một khảo sát tại Mỹ trên 1.132 người trưởng thành, 57% cho biết thường xuyên dùng kem chống nắng, nhưng khoảng một phần ba từng bị cháy nắng trong năm trước đó. Con số này nhắc rằng biết về rủi ro chưa đủ; thói quen và cách sử dụng cũng quan trọng. Khi ở ngoài trời, nên thoa lại khoảng hai giờ một lần, và làm lại sau khi bơi, đổ nhiều mồ hôi hoặc lau khô da theo hướng dẫn sản phẩm.
Chăm sóc phòng ngừa nên theo bạn suốt đời
Muốn bảo vệ da trước tuổi già, hãy bắt đầu sớm và duy trì đều đặn thay vì chờ đến khi đốm nâu hay nếp nhăn xuất hiện. Đưa kem chống nắng vào quy trình buổi sáng giúp biến việc này thành thói quen; kem nên có phổ rộng và SPF từ 30 trở lên. Khi ra ngoài, kết hợp mũ, ô và quần áo phù hợp để hạn chế nắng chiếu trực tiếp. Chống nắng có thể giúp giảm tổn thương mới và làm chậm lão hóa, nhưng không xóa được hoàn toàn những đốm đã hình thành. Chăm sóc da phòng ngừa không phải một giải pháp nhất thời: làn da cần được bảo vệ ở mọi độ tuổi, kể cả khi đã bước qua tuổi trung niên. Tuổi tác và di truyền không thể kiểm soát hoàn toàn, nhưng thói quen chống nắng là điều mỗi người có thể chủ động duy trì. Kết luận rất rõ: bắt đầu càng sớm, giữ thói quen càng lâu, bạn càng giảm được phần tổn thương có thể phòng tránh.
