Lá phiếu áp đảo, nhưng không phải lệnh dỡ bỏ
Cấm vận Cuba là các biện pháp kinh tế, thương mại và tài chính do Mỹ áp đặt, hạn chế giao dịch với đảo quốc và trở thành tâm điểm tranh luận ngoại giao kéo dài tại Liên hợp quốc. Đại hội đồng Liên hợp quốc đã thông qua nghị quyết kêu gọi Washington chấm dứt các biện pháp này với 130 phiếu thuận, 17 phiếu chống và 25 phiếu trắng. Đây là lần thứ 34 nghị quyết về vấn đề cấm vận Cuba được đưa ra.
Con số 130 cho thấy sự ủng hộ quốc tế vẫn rộng, nhưng không đồng nghĩa với việc lệnh cấm vận tự động chấm dứt: nghị quyết thể hiện lập trường và sức ép ngoại giao, trong khi quyết định về chính sách của Mỹ vẫn nằm ở Washington. Vì vậy, kết quả đáng chú ý không chỉ ở đa số phiếu thuận mà còn ở khoảng cách giữa tiếng nói tập thể của Đại hội đồng và quyền định đoạt của chính phủ Mỹ.
Washington và Havana công khai bất đồng
Trước cuộc bỏ phiếu thường niên, Mỹ và Cuba đã công khai đưa ra những cách lý giải trái ngược. Ngày 19/10, Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc Mike Waltz tổ chức tọa đàm với một số nhân vật bất đồng chính kiến Cuba và kêu gọi các nước phản đối nghị quyết. Đại sứ Cuba Ernesto Soberón Guzmán phản bác, cho rằng Washington tìm cách chuyển sự chú ý khỏi ảnh hưởng của cấm vận đối với người dân Cuba.
Trong phiên thảo luận ngày 27 và 28/10 tại New York, Bộ trưởng Ngoại giao Cuba Bruno Rodríguez nói các hạn chế gây khó khăn cho việc tiếp cận nhiên liệu, thuốc men, lương thực và hàng thiết yếu. Mike Waltz bác bỏ cách giải thích đó, cho rằng khó khăn kinh tế của Cuba chủ yếu bắt nguồn từ chính sách của chính phủ nước này. Bất đồng không chỉ xoay quanh hiệu quả của cấm vận, mà còn là cuộc tranh luận về trách nhiệm đối với khủng hoảng kinh tế Cuba.
Vì sao Washington tiếp tục phản đối?
Washington phản đối nghị quyết vì không chấp nhận cách Havana quy phần lớn khó khăn kinh tế cho cấm vận và muốn đặt trách nhiệm lên chính sách trong nước của Cuba. Trước cuộc bỏ phiếu, Mỹ vận động các nước phản đối hoặc không ủng hộ văn kiện. Đây là năm thứ hai liên tiếp chính quyền Tổng thống Donald Trump đẩy mạnh vận động ngoại giao về vấn đề này.
Kết quả năm nay cũng cho thấy sức ép vận động đã đi cùng sự suy giảm ủng hộ so với lần trước: nghị quyết nhận 130 phiếu thuận, 17 phiếu chống và 25 phiếu trắng, trong khi năm 2025 là 165 phiếu thuận, 7 phiếu chống và 12 phiếu trắng. Một số nước, trong đó có Đức và Italy, chuyển sang bỏ phiếu trắng. Dù vậy, đa số vẫn ủng hộ lời kêu gọi chấm dứt cấm vận; điều đó phản ánh bất đồng quốc tế với chính sách của Mỹ, chứ chưa tạo ra thay đổi pháp lý tức thời.
Sức ép ngoại giao chưa thay thế đối thoại
Nghị quyết tái khẳng định các nguyên tắc bình đẳng chủ quyền, không can thiệp vào công việc nội bộ và tự do thương mại, đồng thời kêu gọi không áp dụng biện pháp trái với Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế. Nhiều đại diện quốc gia, nhóm nước và tổ chức khu vực bày tỏ quan ngại về tác động của cấm vận; Việt Nam tuyên bố ủng hộ chấm dứt ngay lập tức, hoàn toàn và vô điều kiện các biện pháp này.
Với Cuba đang chịu khó khăn về kinh tế, năng lượng và đời sống dân sinh, tranh luận tại Đại hội đồng có ý nghĩa vượt khỏi nghi thức ngoại giao: nó duy trì sự chú ý vào hệ quả đối với người dân. Nhưng lá phiếu không xóa bỏ chính sách của Washington. Kết luận rõ ràng là nghị quyết làm tăng sức ép chính trị quốc tế, còn chấm dứt cấm vận vẫn đòi hỏi quyết định của Mỹ và một con đường giải quyết bất đồng bằng đối thoại.
